Buitenzonwering verslaat elk gordijn

Zonlicht dat door glas naar binnen valt, wordt in de kamer omgezet in warmte. Zodra dat is gebeurd, zit die warmte binnen, en dan is de vraag alleen nog hoe je hem eruit krijgt. Een gordijn of een binnenzonwering vangt het licht op nadat het door het glas is gekomen; de warmte die daarbij vrijkomt, blijft in de ruimte.

Buitenzonwering vangt het licht op vóór het glas. De warmte die daarbij ontstaat, blijft buiten en wordt door de wind afgevoerd. Dat verschil is groot: buitenzonwering houdt bij een gemiddelde toepassing een veelvoud tegen van wat binnenzonwering doet.

Dat is de kern, en het verklaart waarom de volgorde bij oververhitting altijd hetzelfde is.

Eerst tegenhouden. Buitenzonwering, een overstek, een luifel, of beplanting die in de zomer schaduw geeft en in de winter kaal is.

Dan spuien. 's Nachts en 's ochtends vroeg ventileren wanneer de buitenlucht koeler is dan de binnenlucht, met ramen aan twee zijden zodat er doorstroming is. Dit is de goedkoopste maatregel die er is en hij vraagt alleen gedrag.

Dan massa. Een woning met zware vloeren en wanden warmt trager op. Dat is bij een bestaande woning een gegeven en geen keuze, en het verklaart waarom een lichte houtskeletwoning of een zolderkamer sneller te warm wordt.

En pas dan koelen. Een airco of een warmtepomp met koelfunctie werkt, en hij kost stroom op het moment dat het net het drukst is. Wie eerst de eerste drie stappen doet, heeft daarna een aanzienlijk kleiner apparaat nodig — of geen.

Wat je bij zonwering moet weten om te kiezen, is de oriëntatie. Dat is het onderdeel dat het vaakst wordt overgeslagen.

Bij een raam op het zuiden staat de zon in de zomer hoog. Een horizontale voorziening — een overstek, een luifel, een uitvalscherm — werkt daar uitstekend, en hij laat de lage winterzon door.

Bij een raam op het oosten of westen staat de zon laag, en dan schijnt hij onder een horizontale voorziening door. Daar is een verticale voorziening nodig die het hele raamvlak afdekt: een screen, een rolluik of een luik. De westgevel is daarbij de lastigste, want daar komt de zon op het warmste moment van de dag.

Bij een dakraam is de instraling het grootst van allemaal, omdat het vlak vrijwel loodrecht op de zon staat. Buitenzonwering op een dakraam levert het meest op van alle toepassingen, en het wordt het minst vaak toegepast omdat het lastig te bereiken is.

Wat er verder bij hoort: buitenzonwering moet bediend worden, en zonwering die je alleen handmatig kunt bedienen als je thuis bent, staat op de warmste dagen open. Een automatische sturing op zon en temperatuur — met een windbeveiliging — is bij een uitvalscherm of screen geen luxe.

En bij een appartement: buitenzonwering is een wijziging aan het gevelaanzicht, en dat is in vrijwel elke splitsingsakte een besluit van de vergadering. Veel VvE's hebben daarvoor een standaard vastgesteld — type, kleur, bediening — en dat is precies de manier om het te regelen: één keer besluiten, daarna kan iedereen aansluiten.

Tot slot iets over glasfolie, want dat wordt vaak als alternatief aangeboden. Folie op de binnenzijde houdt een deel van de warmte tegen en werkt het hele jaar door — ook in de winter, wanneer je die zon juist wilt. Bij een raam dat in de winter warmte oplevert, is dat een verlies dat je jaarrond meeneemt. Zonwering die je kunt intrekken, heeft dat nadeel niet.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: dezelfde kamer met binnen- en met buitenzonwering op een zomermiddag, met de gemeten binnentemperatuur.

Aanvullend beeld: de zonnestand in juni en december bij een overstek op het zuiden.

Een westgevel waar de lage zon onder een horizontale voorziening door schijnt.

Een dakraam met en zonder buitenzonwering, met de instraling in beeld.

Veelgestelde vragen

Waarom werkt buitenzonwering zoveel beter? Omdat de warmte buiten blijft; binnenzonwering vangt het licht pas op als het al warmte is geworden.

Wat is de volgorde bij oververhitting? Tegenhouden, spuien, massa, en pas daarna koelen.

Wat past bij een raam op het zuiden? Een horizontale voorziening zoals een overstek, luifel of uitvalscherm; die laat de lage winterzon door.

En bij oost of west? Een verticale voorziening die het hele raamvlak afdekt, want daar staat de zon laag.

Waar levert het het meeste op? Bij een dakraam, omdat het vlak vrijwel loodrecht op de zon staat.

Waarom automatische sturing? Handbediende zonwering staat op de warmste dagen open omdat je er niet bent; een windbeveiliging hoort erbij.

Is glasfolie een alternatief? Folie werkt het hele jaar door, ook in de winter wanneer je de zon juist wilt; zonwering die je intrekt heeft dat nadeel niet.