Houtrot begint altijd op dezelfde plek

De volgorde waarin het misgaat, is bij vrijwel elk houten kozijn dezelfde.

De onderdorpel, aan de buitenzijde. Daar komt al het water samen dat langs het glas en langs het draaiende deel naar beneden loopt. Bij een dorpel met een goed profiel en een goede afwatering loopt het eraf; bij een vlakke of verweerde dorpel blijft het staan.

De hoekverbindingen onderaan, waar de stijl in de dorpel steekt. Daar zit een naad, en die naad werkt met het hout mee. Kit die daar ooit in is aangebracht, is na jaren gescheurd, en dan loopt het water er precies in.

De onderzijde van het draaiende deel — de onderdorpel van het raam of de deur zelf, en de plek waar die op de onderdorpel van het kozijn rust.

En de aansluiting op de gevel aan de onderzijde, waar het kozijn op de waterslag of op het metselwerk staat.

Alle vier zitten ze onderaan, en alle vier hebben ze met staand water te maken.

Het testen kost een schroevendraaier. Prik voorzichtig maar met kracht in het hout op de genoemde plekken, en dan niet in de verf maar in het hout eronder waar dat bereikbaar is. Zakt de punt weg of voelt het sponsachtig, dan is het rot. Blijft hij aan de oppervlakte, dan is het hout gezond, ook als de verf eraf bladdert.

Dat onderscheid is de kern van dit artikel. Afbladderende verf is geen houtrot; het is een verfprobleem. Gezond hout onder slechte verf schilder je. Rot hout onder goede verf is een probleem dat je niet ziet.

En dat is waarom schilderen zonder inspectie zo schadelijk is. Verf over rot hout sluit het vocht in, verbergt de schade en laat de aantasting doorgaan. Bij de volgende schilderbeurt, zes tot acht jaar later, is de schade een veelvoud. Dat is de meest voorkomende manier waarop een kozijn dat te redden was, vervangen moet worden.

Wat er bij herstel gebeurt en wanneer wat past:

Bij plaatselijke aantasting wordt het rotte hout weggehaald tot op gezond hout, en wordt de holte gevuld met een epoxyhoutreparatiesysteem of wordt er een stuk nieuw hout ingezet. Beide zijn duurzame oplossingen; ingezet hout gaat het langst mee, epoxy is sneller.

Bij aantasting van een hele dorpel wordt die vervangen. Dat kan zonder het hele kozijn eruit te halen, en het is aanzienlijk goedkoper dan een nieuw kozijn.

En bij aantasting die doorloopt in de stijlen en de hoekverbindingen is vervanging van het kozijn de realistische route.

Wat je preventief doet, en wat het meeste oplevert: zorg dat het water weg kan. Een goede waterslag onder het kozijn, een dorpel met afschot en een druiplijst, en een kitnaad die heel is. Dat is het verschil tussen een kozijn dat vijftig jaar meegaat en een dat er vijftien haalt.

En vraag bij een schilderofferte om een inspectie met de prikmethode als onderdeel van het werk, met een rapportage per kozijn. Dat is een uur werk en het is de enige manier waarop je weet of je aan verf of aan hout geld uitgeeft.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een houten kozijn met de vier plekken aangewezen waar het altijd begint.

Aanvullend beeld: de prikmethode met een schroevendraaier, met gezond en met aangetast hout.

Een dorpel met afschot en druiplijst naast een vlakke, verweerde dorpel.

De drie herstelroutes: epoxy, ingezet hout, en een vervangen dorpel.

Veelgestelde vragen

Waar begint houtrot? Bij de onderdorpel, de hoekverbindingen onderaan, het draaiende deel en de aansluiting op de gevel.

Wat hebben die plekken gemeen? Ze zitten onderaan en hebben met staand water te maken.

Hoe test ik het? Prik met een schroevendraaier in het hout onder de verf; zakt de punt weg, dan is het rot.

Is afbladderende verf hetzelfde als houtrot? Nee. Gezond hout onder slechte verf schilder je gewoon.

Waarom is schilderen zonder inspectie schadelijk? Verf over rot hout sluit vocht in en verbergt de schade.

Wat zijn de herstelroutes? Epoxy of ingezet hout bij plaatselijke aantasting, een nieuwe dorpel bij een aangetaste dorpel.

Wat vraag ik bij een schilderofferte? Een inspectie met de prikmethode als onderdeel van het werk, met rapportage per kozijn.