Waarom je gevel na spouwisolatie nat kan worden

Metselwerk is niet waterdicht. Bij slagregen dringt water in het buitenblad, en een deel daarvan komt aan de binnenzijde van dat blad naar buiten. Dat water loopt langs de spouwzijde naar beneden en verlaat de gevel via de open stootvoegen onderin. Zolang die route bestaat, blijft het binnenblad droog.

Isolatiemateriaal in de spouw is waterafstotend: een druppel die erop valt, wordt niet opgenomen. Dat is precies wat de installateur bedoelt en het is waar. Het probleem is niet opname maar geleiding.

Water zoekt een weg naar beneden, en in een gevulde spouw vindt het die langs alles wat niet perfect is: een spouwanker met een mortelbaard eraan, een klont mortel op de ankerdraad, een verdichting in het materiaal, of een plek waar het inblazen niet volledig is gelukt. Op zo'n brug loopt het water van het buitenblad naar het binnenblad.

Daar komt bij dat de gevel na het vullen anders droogt. De luchtstroom in de spouw was klein en hij was er wel; die voerde vocht af. Zonder die stroom droogt het buitenblad alleen nog naar buiten, en dat gaat trager. Het metselwerk blijft daardoor langer nat, en een natter buitenblad geeft meer water dat een weg zoekt.

Dat verklaart ook waarom de vlek zich pas na maanden toont. Er is een periode met veel slagregen nodig voordat er genoeg water is, en het duurt tijd voordat het binnenblad zo nat is dat het aan de binnenzijde zichtbaar wordt.

De plek zegt iets over de oorzaak. Een vlek op de gevel die de meeste slagregen krijgt — in Nederland doorgaans zuidwest — wijst op doorslag. Een vlek onder een raam wijst op de waterslag of op de aansluiting daarvan. Een vlek in een band op één hoogte wijst op een rij spouwankers of op een verdichting in het isolatiemateriaal.

Wat je eraan doet, begint buiten en niet binnen. Voegwerk herstellen, scheuren dichten, de waterslagen en de details boven de plek nalopen, en controleren of de open stootvoegen onderin de gevel vrij zijn gebleven. Die stootvoegen worden bij het inblazen soms dichtgezet, en dan kan het water dat er toch in komt nergens heen.

Helpt dat niet, dan is de vraag of het isolatiemateriaal plaatselijk moet worden verwijderd. Dat kan, het is duur, en het is de reden dat het onderzoek vóór de opdracht zoveel gewicht heeft.

Binnen behandelen — een coating, een voorzetwand, een vochtwerend middel — verplaatst het probleem naar een plek waar je het niet meer ziet. Het metselwerk blijft nat en de schade gaat door achter de afwerking.

Dit is geen argument tegen spouwisolatie. Het is een argument voor de volgorde. Een gevel die eerst in orde is gebracht en daarna is geïsoleerd, geeft dit beeld niet.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de weg van het regenwater in een lege spouw naast die in een gevulde spouw.

Aanvullend beeld: een spouwanker met een mortelbaard als brug tussen buiten- en binnenblad.

Een gevel na slagregen, met de donkere plekken en de plaats van de vlek binnen.

Open stootvoegen onderin de gevel, vrij en dichtgezet.

Veelgestelde vragen

Neemt het isolatiemateriaal water op? Nee, het is waterafstotend. Het probleem is geleiding langs mortelresten en ankers, niet opname.

Waarom zie ik het pas na maanden? Er is een periode met veel slagregen nodig, en het duurt tijd voordat het binnenblad zichtbaar nat wordt.

Op welke gevel gebeurt het? Meestal op de gevel met de meeste slagregen, in Nederland doorgaans zuidwest.

Wat zegt een vlek in een band op één hoogte? Die wijst op een rij spouwankers of op een verdichting in het isolatiemateriaal.

Waar begin ik met herstel? Buiten: voegwerk, scheuren, waterslagen, en controleren of de stootvoegen vrij zijn.

Kan het materiaal eruit? Plaatselijk kan dat, en het is duur.

Helpt een coating binnen? Die maakt het onzichtbaar; het metselwerk blijft nat en de schade gaat door.