Vloerverwarming is geen snelle verwarming

Een radiator verwarmt de lucht en reageert binnen minuten. Vloerverwarming verwarmt de vloer, en die vloer verwarmt vervolgens de ruimte. Tussen het moment dat er warm water door de leidingen gaat en het moment dat je het merkt, zitten bij een dekvloer al gauw enkele uren. Bij een dikke betonvloer kan dat oplopen tot een halve dag.

Dat is geen gebrek maar de kern van het principe. De vloer is een warmteopslag: hij houdt de temperatuur vast en geeft die gelijkmatig af. Daarom voelt vloerverwarming behaaglijk bij een lagere luchttemperatuur, en daarom werkt hij uitstekend samen met een warmtepomp.

De consequentie is dat je hem niet moet bedienen maar instellen. Een vaste temperatuur die de hele dag en de hele nacht wordt aangehouden, is bij vloerverwarming zowel comfortabeler als goedkoper dan een schema met dalen en pieken. Wie 's nachts vier graden terugzet, moet de hele vloermassa 's ochtends opnieuw opwarmen, en dat kost meer energie dan de verlaging opleverde. Bovendien is het pas rond het middaguur warm, wat als klacht terugkomt.

De tweede bedieningsfout is de thermostaat hoger zetten omdat het niet snel genoeg gaat. Bij een radiator versnelt dat het opwarmen; bij vloerverwarming niet, want de begrenzing zit in de vloer en niet in de gewenste temperatuur. Het enige wat er gebeurt, is dat het uiteindelijk te warm wordt, waarna hij weer omlaag gaat en de cyclus opnieuw begint. Wie dit een winter volhoudt, betaalt aanzienlijk meer voor minder comfort.

De derde is de vloerafwerking. De weerstand van wat er op de vloer ligt, bepaalt hoeveel warmte er doorkomt. Tapijt, een dikke ondervloer of een kurklaag kunnen de afgifte zo ver terugbrengen dat het systeem niet meer aan de warmtevraag voldoet. Bij een verbouwing waarbij de vloerafwerking verandert, hoort de vraag naar de warmteweerstand van die afwerking, en die staat in de productgegevens.

Dan de combinatie met radiatoren, want die is in veel woningen aanwezig en gaat vaak mis. Vloerverwarming beneden en radiatoren boven op één systeem betekent dat één aanvoertemperatuur beide moet bedienen. Radiatoren willen warm water, vloerverwarming juist niet — een vloer boven de zevenentwintig à negenentwintig graden oppervlaktetemperatuur is onaangenaam en bij sommige vloerafwerkingen schadelijk. De oplossing is een mengregeling of een aparte groep voor de vloer; zonder dat wordt de vloer te warm of de radiatoren te koud.

Wat je bij een nieuwe vloerverwarming vooraf regelt: de legafstand van de leidingen, want die bepaalt hoe gelijkmatig de vloer wordt en hoe laag de watertemperatuur kan; de verdeling in groepen, zodat ruimten apart regelbaar zijn; en het inregelen van de verdeler na oplevering, want ook hier zoekt water de kortste weg.

En bij een nieuwe dekvloer boven vloerverwarming: het opstookprotocol. De vloer wordt in stappen op temperatuur gebracht over enkele weken, zodat hij gecontroleerd uitdroogt en de spanningen zich verdelen. Wie dat inkort om sneller te kunnen leggen, krijgt scheuren die door de afwerkvloer heen komen.

De samenvatting is dus: instellen en laten staan. Vloerverwarming is een systeem dat traag reageert en daarvoor stabiliteit en een laag energieverbruik teruggeeft, mits je het niet elke dag probeert bij te sturen.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de reactietijd van een radiator naast die van een dekvloer en een dikke betonvloer.

Aanvullend beeld: een constante instelling naast een nachtverlaging van vier graden, met het verbruik van beide.

De warmteweerstand van vloerafwerkingen, van tegel tot tapijt.

Vloerverwarming en radiatoren op één systeem, met en zonder mengregeling.

Veelgestelde vragen

Waarom duurt het zo lang? Omdat eerst de vloer moet opwarmen en die pas daarna de ruimte verwarmt.

Is dat een gebrek? Nee, het is de kern van het principe: de vloer is een warmteopslag die gelijkmatig afgeeft.

Waarom is nachtverlaging ongunstig? Omdat je de hele vloermassa opnieuw moet opwarmen, en dat kost meer dan de verlaging opleverde.

Helpt de thermostaat hoger zetten? Nee. De begrenzing zit in de vloer, en het wordt uiteindelijk alleen te warm.

Wat doet de vloerafwerking? De warmteweerstand ervan bepaalt hoeveel warmte er doorkomt; tapijt of kurk kan de afgifte sterk terugbrengen.

Wat gaat mis bij radiatoren op hetzelfde systeem? Eén aanvoertemperatuur moet beide bedienen; zonder mengregeling wordt de vloer te warm of de radiator te koud.

Wat regel ik vooraf? De legafstand, de verdeling in groepen, en het inregelen van de verdeler na oplevering.