Circl in Amsterdam - gebouwd om weer uit elkaar te kunnen
Hedendaagse utiliteitsbouw waarin de demontabelheid het detail bepaalt. Verbindingen zijn zichtbaar en omkeerbaar; het gebouw toont hoe het in elkaar zit in plaats van dat weg te werken.
- Aard en status
- Bestaand bouwwerk. Opgeleverd, in gebruik. Dossierdiepte 1.
- Locatie
- Zuidas, Amsterdam, Nederland.
- Gebouwsoort en functie
- Utiliteitsgebouw. Paviljoen met vergaderruimten, horeca en een tentoonstellingsfunctie, in opdracht van een bank.
- Bouwperiode en oplevering
- Nieuwbouw. Opgeleverd in 2017.
- Omvang
- Paviljoen van enkele bouwlagen. Vijfhonderd zonnepanelen op het dak.
Circl staat op de Zuidas in Amsterdam en is in 2017 opgeleverd als paviljoen voor ABN AMRO. Het is ontworpen door de Architekten Cie. en gebouwd door BAM.
Het uitgangspunt is dat het gebouw weer uit elkaar moet kunnen. Alle onderdelen zijn zo ontworpen dat ze bij vervanging of sloop zonder beschadiging losgenomen en hergebruikt kunnen worden. Dat leidt tot keuzes die op het eerste gezicht klein lijken en het niet zijn: de vloerbedekking is niet verlijmd, verbindingen zijn schroefbaar, en materialen zijn gescheiden gehouden in plaats van samengesteld.
Daarnaast is er een materialenpaspoort. Het onderhoudsteam kan in een driedimensionaal model opzoeken welk materiaal waar zit en waar het vandaan komt.
Toegepaste maatregelen
Bouwmethode en materialen
Het uitgangspunt is dat elk onderdeel zonder beschadiging uit elkaar te halen en opnieuw te gebruiken moet zijn. Dat betekent schroeven en klemmen in plaats van lijmen en kitten. De vloerbedekking is bijvoorbeeld niet verlijmd, juist omdat dat losnemen onmogelijk zou maken.
Er is op grote schaal met hergebruikte en herbruikbare materialen gewerkt. De akoestische panelen in het interieur zijn gemaakt van oude spijkerbroeken.
Na-isolatie
Energievoorziening
Hoe de ventilatie is geregeld
Prestatie en certificering
Het gebouw geldt als het eerste gerealiseerde Nederlandse voorbeeld van consequent circulair en demontabel ontwerpen. Energie wordt opgewekt met vijfhonderd zonnepanelen op het dak.
Toekomstplannen
Betrokken partijen
Architect: de Architekten Cie., Amsterdam.
Opdrachtgever: ABN AMRO.
Aannemer: BAM.
Producten, materialen en gereedschap
Zonnepanelen. Akoestische panelen van textielafval. Losneembare vloerafwerking. Een driedimensionaal gebouwmodel met materialenpaspoorten, raadpleegbaar als webpagina of app door het onderhoudsteam.
Waarom dit inspireert
Circulair bouwen gaat in de praktijk zelden mis op het idee en bijna altijd op de verbinding. Kit, lijm, purschuim en samengestelde platen maken een gebouw goedkoop om te maken en onbruikbaar om terug te winnen. Circl is het eerste Nederlandse gebouw waarin die ene keuze consequent is doorgevoerd, en het maakt zichtbaar hoeveel er dan verandert.
Het materialenpaspoort is de tweede helft daarvan, en de minder besproken. Een gebouw dat demontabel is maar waarvan niemand weet wat erin zit, is over dertig jaar alsnog sloopafval. Dat het paspoort hier aan het onderhoudsteam is gekoppeld en niet alleen aan het ontwerpdossier, is het praktische deel.
De akoestische panelen van oude spijkerbroeken zijn het detail dat het vaakst wordt genoemd. Aardig, maar het is niet waarom dit gebouw ertoe doet.
Wat je hiervan kunt meenemen
Voor woningeigenaren en klussers. Het principe schaalt naar beneden. Schroeven in plaats van lijmen, klemmen in plaats van kitten, en materialen niet samenstellen wanneer het niet hoeft. Dat kost bij de uitvoering vrijwel niets extra en het scheelt bij de volgende ingreep aanzienlijk.
Voor VvE's. Het materialenpaspoort is in feite wat een goed onderhoudsdossier zou moeten zijn. Wie bij een gevelrenovatie of dakvervanging vastlegt wat er is toegepast en waar, maakt de volgende MJOP-ronde eenvoudiger en goedkoper.
Voor architecten en aannemers. De les zit in de verbinding, niet in het materiaal. Een biobased plaat die is verlijmd, is niet circulair.
Voor iedereen die verduurzaamt. Er is een verschil tussen een gebouw dat weinig energie gebruikt en een gebouw waarvan de materialen terugkomen. Circl is vooral het tweede, en dat is een andere prestatie dan een laag energielabel.
Herkomst
Openbare informatie van de architect, de aannemer en de opdrachtgever, en vakberichtgeving over het paviljoen. Geraadpleegd 19 augustus 2026. Bouwkosten en het gemeten energiegebruik na oplevering zijn niet openbaar aangetroffen.
Nog te regelen. Het paviljoen staat aan de openbare ruimte op de Zuidas en is van buitenaf te fotograferen; in Nederland valt dat onder artikel 18 Auteurswet. Voor interieurbeeld is toestemming van de eigenaar nodig. Het gebouw heeft een publieke functie en wordt voor rondleidingen gebruikt, wat het vragen van toestemming realistisch maakt.
Zie voor meer informatie
Reacties
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.