Stankoverlast uit schacht of ventilatie

Ruik waar het binnenkomt en wanneer. Houd een week bij: welke ruimte, welk rooster of ventiel, welk tijdstip, en wat het weer deed. Dit is bij dit gebrek de belangrijkste eigen bijdrage, want de oorzaak is bijna altijd uit het patroon te herleiden. Kookluchten rond zes uur: een gedeeld kanaal. Rioollucht bij droog weer: een waterslot. Alles erger bij harde wind: de trek in het kanaal.

Houd een velletje wc-papier tegen het ventiel waar de geur uit komt. Blijft het hangen, dan zuigt het en komt de geur ergens anders binnen. Wordt het weggeblazen, dan stroomt het kanaal de verkeerde kant op en heb je de oorzaak.

Vraag de buren of zij dezelfde klacht hebben, en wanneer. Bij een gedeeld kanaal ruik je elkaar wederzijds; bij een defect in je woning niet. Dat onderscheid bepaalt of dit een zaak van je of van de vereniging is, en dat is één gesprek.

Kijk of er een afzuigkap met motor op een gemeenschappelijk kanaal zit — bij je of bij de buren. In een gebouw met een collectief kanaal hoort een recirculatiekap of een kap met eigen afvoer, en geen motorkap op het kanaal. Dit is de vraag die het vaakst het antwoord geeft.

Loop de weinig gebruikte afvoeren langs en giet er water in. Een vloerputje in een berging, een tweede toiletafvoer, een aansluiting van een wasmachine die er niet meer staat: het waterslot droogt uit en dan staat de riolering open in je woning. Giet er een liter water in en ruik een dag later opnieuw. Dit lost een deel van de gevallen op en het kost niets.

Luister of het borrelt als je doorspoelt of als de wasmachine afvoert. Borrelen betekent dat er lucht wordt aangezogen omdat de ontluchting van de riolering niet werkt, en dan komt die lucht via de dichtstbijzijnde waterslot naar binnen.

Kijk in de meterkast, achter het keukenblok en onder de wastafel naar doorvoeren in de schacht. Een niet-afgedichte doorvoer voor een leiding is een open verbinding naar de schacht en daarmee naar de rest van het gebouw. Dat is met een manchet of met brandwerende kit te dichten en het is een van de goedkoopste ingrepen.

Vraag of de collectieve ventilator nog draait en in welke stand. Bij een gebouw met mechanische afvoer is een ventilator die uit staat of terug is gezet om energie te sparen een klassieke oorzaak van geuroverlast in het hele complex.

Kijk of het begon na een verbouwing. Nieuwe kozijnen zonder roosters, extra isolatie, of een nieuwe kap: dan is de woning luchtdichter geworden en zoekt de afvoerlucht de weg van de minste weerstand, en dat is de schacht.

Wanneer het logboek geen patroon oplevert of wanneer meerdere woningen klagen. Dan is een rookproef de manier om te zien waar de lucht werkelijk heen gaat, en dat is niet te vervangen door redeneren.

Verder: altijd bij een verbrandingstoestel of een geiser op een gedeeld kanaal, bij een aanhoudende rottingslucht, en bij de vraag of een kanaal tussen woningen lek is.

Vraag een ventilatie- of luchtbehandelingsspecialist die een rookproef kan uitvoeren en luchtvolumes kan meten. Voor de riolering een loodgieter, en voor de ontluchting op het dak een loodgieter of dakdekker. Voor de brandveiligheidsvraag bij gedeelde kanalen een adviseur brandveiligheid; dat is een ander vak dan ventilatie en het is bij een naoorlogse flat de vraag die het zwaarst weegt.

Giet twee keer per jaar water in alle weinig gebruikte afvoeren en putjes.

Dicht alle doorvoeren in schachten en in de meterkast af, en doe dat opnieuw na elke ingreep aan leidingen.

Sluit geen afzuigkap met motor en geen wasdroger aan op een gemeenschappelijk kanaal.

Laat de collectieve kanalen periodiek inspecteren en reinigen, en laat de ventilator draaien in de stand waarvoor het systeem is ontworpen.

Laat bij nieuwe kozijnen de toevoerroosters meenemen, en let erop dat een toevoerrooster niet naast een uitblaas komt.

Neem in het huishoudelijk reglement op dat kappen en drogers niet op het collectieve kanaal mogen.

Laat na elke ingreep aan het ventilatiesysteem opnieuw inregelen en meten.

Houd het logboek bij zolang de klacht loopt; het is het enige bewijs dat je hebt en het is bij de Huurcommissie of in een vergadering het verschil tussen een gevoel en een dossier.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving eist dat een woning voorzieningen heeft voor luchtverversing en dat de lucht die wordt afgevoerd niet in een andere woning terechtkomt. Voor nieuwbouw is dat expliciet geregeld: afvoer van een woning hoort naar buiten te gaan en niet naar een andere woning. Voor bestaande bouw geldt de zorgplicht dat een bouwwerk geen gevaar voor de gezondheid of onnodige hinder oplevert, en dat is de bepaling waarop geuroverlast uit een gedeeld kanaal is te herleiden.

Voor de brandveiligheid geldt dat een woning een brandcompartiment vormt en dat de scheiding tussen woningen een weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag moet hebben. Een gemeenschappelijk kanaal of een niet-afgedichte doorvoer in een schacht is een verbinding die die scheiding aantast. Bij bestaande bouw gelden lagere eisen dan bij nieuwbouw, maar het is bij een naoorlogse flat wel het punt dat een adviseur brandveiligheid hoort te beoordelen.

Voor de riolering eist het Bbl een ontluchting, en die is er precies om te voorkomen dat waterslots worden leeggezogen. Borrelen bij doorspoelen is de aanwijzing dat die ontluchting niet werkt.

Voor huurwoningen telt aanhoudende geuroverlast uit een gemeenschappelijke voorziening mee in het gebrekenboek van de Huurcommissie en kan het leiden tot tijdelijke huurverlaging. Meld schriftelijk en bewaar de melding en het logboek.

Bij een appartementengebouw volgt uit de splitsingsakte en het modelreglement dat schachten, collectieve kanalen en installaties gemeenschappelijk zijn. Een individuele eigenaar kan daar niets aan wijzigen zonder besluit van de vergadering, en de vereniging is verplicht ze te onderhouden. Hindert een eigenaar de anderen met een motorkap op een gedeeld kanaal, dan is dat via het huishoudelijk reglement en via de vergadering aan te pakken.

Bij hinder tussen buren in het algemeen geldt artikel 5:37 van het Burgerlijk Wetboek: je mag je buren geen onrechtmatige hinder toebrengen door onder meer het verspreiden van stank. Dat is de grondslag als de weg via de vereniging niet werkt.