Huisstofmijt: waarom vocht en ventilatie het verschil maken

Huisstofmijt komt in vrijwel elke woning voor. De mijt zelf is onschadelijk; de eiwitten in zijn uitwerpselen veroorzaken bij een deel van de mensen een allergische reactie.

Wat een woning doet met de hoeveelheid mijt, is bouwkundig te sturen. Dit artikel gaat over de omstandigheden waaronder de mijt gedijt, over de maatregelen die werkelijk effect hebben, en over de plek van dit onderwerp binnen het binnenklimaat.

De huisstofmijt leeft van huidschilfers en heeft vocht nodig. Hij haalt water rechtstreeks uit de lucht, en dat lukt alleen boven een relatieve luchtvochtigheid van ongeveer vijfenveertig tot vijftig procent.

Onder die grens droogt de mijt uit. Dat is de reden dat luchtvochtigheid de bepalende factor is en niet de hoeveelheid stof.

De populatie zit vooral daar waar het warm en vochtig is en waar huidschilfers terechtkomen: het matras, het beddengoed, de bank en het tapijt.

In de winter is de buitenlucht droog. Ventileren met koude buitenlucht die binnen opwarmt, verlaagt de relatieve luchtvochtigheid binnen; dat is de effectiefste maatregel die er is en zij kost niets.

In de zomer is de buitenlucht vochtig, en dan is die route er niet. Dat verklaart waarom klachten in het najaar en het voorjaar vaak anders liggen dan in de winter.

Bouwkundig gaat het dus om drie dingen: voldoende ventilatie, geen overmatige vochtproductie binnen, en geen koude oppervlakken waar de lucht plaatselijk verzadigd raakt.

Meet de relatieve luchtvochtigheid in de slaapkamer, met de ochtendwaarde apart. Dat is het getal dat er bij dit onderwerp toe doet.

Let op klachten met een patroon: verstopte neus of benauwdheid in de ochtend, en verbetering wanneer je een paar dagen elders slaapt.

Kijk naar de slaapkamer. Een gesloten slaapkamer met twee mensen erin en zonder ventilatie loopt in de nacht op tot een hoge luchtvochtigheid.

Kijk of er ventilatie is in de slaapkamer: een rooster, een klepraam of een toevoerventiel. Bij veel woningen ontbreekt de toevoer daar.

Kijk naar het beddengoed en het matras: leeftijd, wasfrequentie en of het matras kan luchten.

Kijk of er sprake is van vochtklachten elders in de woning; die wijzen op dezelfde onderliggende oorzaak.

Zelf doen: de luchtvochtigheid meten in de slaapkamer, elke ochtend, gedurende enkele weken.

Zelf doen: in de winter ruim ventileren; dat verlaagt de luchtvochtigheid het meest.

Zelf doen: het rooster in de slaapkamer openzetten en de deur op een kier houden.

Zelf doen: het bed opengeslagen laten liggen zodat het matras kan luchten.

Zelf doen: beddengoed regelmatig wassen op een voldoende hoge temperatuur.

Zelf doen: minder vocht produceren: geen wasgoed binnen drogen, badkamerdeur dicht.

Niet zelf doen: de ventilatie uitbreiden of inregelen.

Wat je nooit moet doen: een luchtbevochtiger gebruiken in een slaapkamer met klachten. Dat is precies de omgeving waarin de mijt gedijt.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan de luchtverversing per verblijfsruimte, ook voor slaapkamers. Bij bestaande bouw geldt een minimumcapaciteit; bij nieuwbouw ligt de eis hoger.

Een slaapkamer zonder toevoervoorziening voldoet doorgaans niet aan die eis; dat is een objectief gegeven en geen leefstijlkwestie.

Bij een huurwoning kan een ontbrekende of niet-werkende ventilatie een gebrek zijn. In het gereguleerde segment kan de Huurcommissie de huur tijdelijk verlagen.

Voor gezondheidsklachten geldt dat de diagnose bij de huisarts ligt; de bouwkundige kant is wat hier wordt behandeld.

Bij een appartement met een collectief afzuigkanaal is de capaciteit een zaak van de vereniging.

Bij na-isolatie moet de ventilatie meegroeien; een luchtdichter gemaakte woning met dezelfde toevoer voldoet niet meer.