Wat kost een ventilatiesysteem?

Deze prijsgids gaat over het aanleggen, vervangen of verbeteren van ventilatie in een woning: mechanische afzuiging met natuurlijke toevoer, balansventilatie met warmteterugwinning, decentrale units per ruimte en de toevoervoorzieningen die erbij horen. De eenheid is de woning, de strekkende meter kanaal of het ventilatiepunt.

De gids is bedoeld voor wie een woning verduurzaamt, wie een vocht- of schimmelklacht heeft die met ventilatie te maken heeft, wie een oude installatie wil vervangen, en voor de VvE die wil weten wat er op het collectieve deel afkomt. Je vindt hier bandbreedtes per onderdeel en per woning, geen offertes.

Wat er wel in zit: de unit, de kanalen, de ventielen, de roosters, de sturing, de geluidsdemping, het inregelen met meetrapport, het herstel na het aanleggen van kanalen, het onderhoud en de filters, en de posten die daaromheen ontstaan zoals een extra groep in de meterkast of een muurdoorvoer.

Wat er niet in zit: afzuigkappen boven een kooktoestel, mechanische ventilatie van bedrijfsruimten en parkeergarages, klimaatinstallaties met koeling, en de warmtepomp zelf. Het collectieve kanaal van een wooncomplex komt hier alleen ter sprake waar het de individuele woning raakt; het reinigen en vervangen van een collectief systeem is een aparte begroting die in het meerjarenonderhoudsplan hoort.

De spreiding in deze gids komt vooral doordat kanalen aanleggen in een bestaande woning ingrijpend is en in nieuwbouw eenvoudig. Datzelfde systeem kan daardoor het dubbele kosten in een woning uit 1965 met betonnen vloeren en een klein schachtje, vergeleken met dezelfde woning tijdens een casco-renovatie waarin de plafonds er toch uit gaan.

Het systeem dat je kiest. Mechanische afzuiging met natuurlijke toevoer via roosters is het goedkoopst, decentrale warmteterugwinning zit in het midden en balansventilatie met een centrale unit is het duurst. Tussen de goedkoopste en de duurste route zit in een bestaande woning een factor vijf tot tien, en die keuze maak je aan het begin.

De kanalen, en dan vooral de route. In een bestaande woning is het aanleggen van kanalen zestig tot zeventig procent van de kosten van een balanssysteem. Een route door een bestaande schacht, een kruipruimte of een onbenutte zolder scheelt € 2.000 tot € 5.000 vergeleken met een route door alle plafonds, en het is de eerste vraag die je aan de installateur stelt.

Het herstelwerk daarna. Kanalen leggen is bouwen, geen installeren. Elk plafond dat open gaat, moet weer dicht, en bij een gestuukt plafond met sierlijst kost dat meer dan bij een systeemplafond. Reken € 35 tot € 120 per strekkende meter kanaalroute aan herstel, bovenop de kanaalprijs.

Het aantal ventilatiepunten. Een woning met keuken, badkamer en toilet heeft drie afzuigpunten; bij balansventilatie komen daar drie tot vijf toevoerpunten bij in woonkamer en slaapkamers. Elk punt is € 45 tot € 130 aan ventiel plus de meters kanaal ernaartoe, en de sprong van drie naar acht punten is een derde van de systeemprijs.

De plaats van de unit. Een unit op een onverwarmde zolder vraagt geïsoleerde kanalen en een condensafvoer die niet bevriest; een unit in een kast op de verdieping vraagt geluidsdemping en een condensafvoer naar beneden. De goedkoopste plek is zelden de beste, en een verkeerde plek kost later € 300 tot € 900 aan dempers.

De sturing. Tijdsturing zit in de standaardbox, vochtsturing kost € 300 tot € 900 voor de hele woning en sturing op koolstofdioxide € 250 tot € 700 per ruimte. Sturing per ruimte in een woning van vijf ruimten is dus een post van € 1.250 tot € 3.500, en het effect is in een gewone eengezinswoning meestal kleiner dan het prijsverschil suggereert.

De toevoervoorziening. Afzuigen zonder toevoer werkt niet: de lucht die je afvoert moet ergens vandaan komen. Roosters in kozijnen zijn € 150 tot € 400 per stuk, geveldoorvoeren € 250 tot € 600, en in een woning met acht ramen loopt dat op tot een post die groter is dan de box zelf.

Het inregelen. € 300 tot € 800, en het verandert de prijs met vijf tot tien procent. Het verandert de werking met veel meer dan dat, want een niet-ingeregelde installatie levert in de ene ruimte het dubbele van wat nodig is en in de andere de helft.

Nieuwbouw of bestaande bouw. Hetzelfde balanssysteem kost in nieuwbouw € 3.500 tot € 7.500 en in een bewoonde bestaande woning € 5.000 tot € 12.000. Het verschil is geen ander systeem maar sloop, herstel, afscherming en werken in een woning waar mensen in zitten.

Vraag om een berekening van de benodigde luchthoeveelheid per ruimte, met de norm erbij waarop hij is gebaseerd. Twee offertes met verschillende capaciteiten zijn niet vergelijkbaar, en de goedkoopste is dan meestal de kleinste.

Vraag of het inregelen met meetrapport is inbegrepen en wat het apart kost. Dat is bij ventilatie het verschil tussen werken en niet werken, en het is de post die het vaakst stil wordt weggelaten om onder een concurrent te duiken.

Vraag hoeveel strekkende meter kanaal er gerekend is en langs welke route. Twee offertes die dertig en vijftig meter rekenen, verschillen € 1.200 tot € 3.200 alleen daarop, en dat verklaart vaak het hele prijsverschil.

Vraag wie het herstelwerk doet en of het in de prijs zit. Zit het er niet in, vraag dan een raming: € 800 tot € 3.500 voor een gemiddelde woning, en tel die bij de offerte op voordat je vergelijkt.

Vraag naar het geluidsniveau van de unit op de gebruikelijke stand, niet op de laagste, en naar het aantal dempers in het kanaal. Vraag om een referentieadres waar je kunt luisteren.

Vraag hoe de toevoer wordt geregeld bij mechanische afzuiging, en of de roosters in de prijs zitten. Een afzuigingsofferte zonder toevoerpost is niet af.

Vraag naar de bereikbaarheid van de filters, naar het type en naar de prijs per set. Een filter achter een luik boven een vaste kast wordt niet vervangen, en dan is de warmtewisselaar over vijf jaar dicht.

Vraag naar de garantie op de unit, op de installatie en op het inregelen, met termijn, en of het één bedrijf is dat alles levert. Bij twee partijen wijzen ze bij een klacht naar elkaar, en dat kost je een half jaar.

Voor bestaande bouw geldt op grond van het Besluit bouwwerken leefomgeving een minimumeis aan de luchtverversing in een verblijfsruimte van een woonfunctie. Die eis wordt bepaald volgens NEN 8087. Voor nieuwbouw gelden hogere eisen, met een bepalingsmethode volgens NEN 1087 en met eisen aan de spuiventilatie per verblijfsruimte.

Bij verbouw moet de ventilatie voldoen aan het rechtens verkregen niveau, en ten minste aan de eis voor bestaande bouw. Praktisch betekent dat: een woning die luchtdichter is gemaakt en dezelfde toevoer houdt, voldoet niet meer. Bij een ingrijpende renovatie gaat die eis verder en moet de ventilatievoorziening op het niveau voor verbouw worden gebracht.

Bij nieuwbouw hoort een ingeregelde installatie te worden opgeleverd, met een inregelrapport in het opleverdossier. Sinds de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen op 1 januari 2024 in werking trad voor gevolgklasse 1, controleert een onafhankelijke kwaliteitsborger of het gebouwde aan de regels voldoet en levert de aannemer een dossier op waarin dat rapport thuishoort. Vraag ernaar bij de oplevering en accepteer geen mondelinge toezegging.

Bij een appartement met een collectief afzuigkanaal is dat kanaal een gemeenschappelijk deel. Het aansluiten van een afzuigkap met eigen motor op dat kanaal, het wijzigen van de aansluiting en het plaatsen van een geveldoorvoer vragen toestemming van de vergadering. Doe je het toch, dan kan de VvE herstel in de oude toestand vorderen op jouw kosten.

Bij een huurwoning is een niet-werkende ventilatie een gebrek in de zin van het Burgerlijk Wetboek. In het gereguleerde segment kan de Huurcommissie de huur tijdelijk verlagen zolang het gebrek voortduurt. Meld het schriftelijk en bewaar de melding; zonder schriftelijke melding begint de termijn niet te lopen.

Bij een open verbrandingstoestel is voldoende luchttoevoer een veiligheidseis en geen comfortkwestie. Een woning met een open geiser of een oude gaskachel waarin je een afzuiging opvoert of de kieren dichtmaakt, kan koolmonoxide binnenkrijgen. Laat dat door een erkend installateur beoordelen voordat je iets verandert.

Voor subsidie op ventilatie gelden per regeling eigen eisen aan het rendement, aan de installateur en aan de factuur, en die wijzigen per jaar. Controleer ze bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland voordat je opdracht geeft.