Waarom je afvoer stinkt na een verbouwing

Elke afvoer in een woning heeft een waterslot: een gebogen stuk leiding — de sifon — waarin water blijft staan. Dat water is de afdichting tussen de riolering en de woning. Zolang het er staat, komt er geen lucht doorheen.

Oorzaak één: het waterslot is leeg. Water in een sifon verdampt. Bij een afvoer die weken niet wordt gebruikt — een logeerbadkamer, een wasmachineaansluiting waar niets op zit, een vloerput in de kelder, een gastentoilet — is de sifon binnen enkele weken droog. Oplossing: een scheutje water erin, en bij langdurig niet-gebruik een scheutje olie erbovenop, want dat verdampt niet.

Oorzaak twee: het waterslot wordt leeggezogen. Als er ergens in de woning een grote hoeveelheid water tegelijk wegloopt — een bad dat leegloopt, een wasmachine die afpompt — ontstaat er onderdruk in de leiding. Die onderdruk trekt het water uit de sifons van andere afvoerpunten, en dan staan die droog. Herkenbaar aan een borrelend geluid in een afvoer terwijl er elders water wegloopt.

Dat is het punt waar de ontluchting binnenkomt. Een rioolstelsel heeft een ontluchtingsleiding nodig die naar het dak loopt, zodat er lucht kan toestromen wanneer er water wegloopt. Zonder die ontluchting ontstaat de onderdruk die de sifons leegzuigt. Bij oudere woningen is die ontluchting er, en bij verbouwingen wordt hij regelmatig afgedopt, ingekort of vergeten — bijvoorbeeld als er een dakkapel komt op de plek waar de ontluchtingspijp uitkwam.

Er bestaat een alternatief voor het geval een leiding naar het dak niet kan: een beluchter, een klepje dat lucht binnenlaat maar geen lucht doorlaat. Dat werkt, en het is een mechanisch onderdeel dat kan falen. Een woning waarin de dakontluchting is vervangen door een beluchter en waar het na jaren gaat stinken, heeft doorgaans een beluchter die klemt.

Oorzaak drie: er is een open verbinding. Een afgedopte aansluiting die niet goed is afgesloten, een afvoer die is losgekoppeld en niet gedicht, of een leiding die is gescheurd. Na een verbouwing is dit de meest voorkomende variant: er is een oude aansluiting achtergebleven achter een wandje of onder een vloer.

Hoe je onderscheidt welke het is:

Ruik je het alleen bij een specifiek afvoerpunt, dan is dat waarschijnlijk een droge sifon. Vul hem en kijk of het weggaat.

Hoor je borrelen of gorgelen bij het leeglopen van bad of wasmachine, dan is het de ontluchting.

Ruik je het diffuus in een ruimte zonder dat het aan een afvoerpunt te koppelen is, dan is er een open verbinding, en dan is het zoeken achter of onder de afwerking.

En ruik je het alleen bij bepaalde weersomstandigheden — bij lage luchtdruk of harde wind — dan wijst dat op de ontluchting op het dak: die kan verstopt zijn of ongunstig uitmonden.

Voor een gestapeld gebouw geldt een eigen variant die individueel niet op te lossen is: een gemeenschappelijke standleiding met een ontluchting die niet meer werkt, of een aansluiting van een bewoner die verkeerd is uitgevoerd. Dan ruikt het bij meerdere woningen, en dan is het een zaak van de vereniging — met de aantekening dat meten in meerdere woningen tegelijk het gesprek verandert van een klacht in een vaststelling.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een sifon met en zonder waterslot, met de weg die de lucht dan neemt.

Aanvullend beeld: een ontluchtingsleiding naar het dak, en dezelfde leiding afgedopt na een dakkapel.

Een beluchter als alternatief, met het klepje dat kan klemmen.

Een achtergebleven aansluiting achter een wandje, als open verbinding na een verbouwing.

Veelgestelde vragen

Wat is een waterslot? Het water in de sifon, dat de riolering van de woning afsluit.

Waarom loopt het leeg bij niet-gebruik? Het water verdampt; bij langdurig niet-gebruik helpt een scheutje olie erbovenop.

Wat betekent borrelen bij het leeglopen van een bad? Dat er onderdruk ontstaat die sifons elders leegzuigt.

Waarvoor dient de ontluchting? Om lucht te laten toestromen wanneer er water wegloopt.

Wat gaat er bij verbouwingen mis? De ontluchting wordt afgedopt, ingekort of vergeten, bijvoorbeeld bij een dakkapel.

Wat is een beluchter? Een klepje dat lucht binnenlaat en niet doorlaat; het is mechanisch en kan klemmen.

Wat betekent een diffuse geur? Dat er ergens een open verbinding zit, achter of onder de afwerking.