De elektrische installatie: van aansluiting tot stopcontact

De elektrische installatie in een woning is opgebouwd uit een aantal onderdelen met elk een eigen functie: de aansluiting van de netbeheerder, de meter, de verdeelinrichting met groepen en aardlekschakelaars, de leidingen, en de aansluitpunten.

Weten hoe die keten in elkaar zit, helpt bij het beoordelen van je meterkast, bij het plannen van een verbouwing en bij het begrijpen waarom een groep uitvalt.

De netbeheerder brengt de aansluiting tot en met de meter. Alles daarachter is van de eigenaar. De capaciteit van de aansluiting wordt uitgedrukt in ampère per fase en in het aantal fasen: één fase of drie.

Achter de meter zit de verdeelinrichting. Daarin zitten de hoofdschakelaar, de aardlekschakelaars en de installatieautomaten die de groepen beveiligen. Een installatieautomaat beschermt de leiding tegen overbelasting en kortsluiting; een aardlekschakelaar beschermt mensen tegen aanraking van spanning door de stroom uit te schakelen zodra er stroom weglekt.

De aarding sluit de installatie aan op de aarde, via een aardelektrode of via de waterleiding bij oudere installaties. Zonder werkende aarding doet een aardlekschakelaar niet wat hij hoort te doen.

De groepen verdelen de installatie in delen. Dat beperkt de gevolgen van een storing en zorgt dat de leidingen niet worden overbelast. Een groep van zestien ampère op een leiding van twee en een halve vierkante millimeter is de gangbare uitvoering voor stopcontacten.

Zware verbruikers krijgen een eigen groep: inductiekookplaat, wasdroger, laadpunt, warmtepomp. Een woning waarin die apparaten zijn bijgekomen zonder dat de installatie is uitgebreid, zit tegen zijn grens.

Kijk in de meterkast. Tel het aantal groepen, kijk hoeveel aardlekschakelaars er zijn en welke groepen eraan hangen.

Kijk of er nog schroefzekeringen zitten. Die wijzen op een installatie van vóór ongeveer 1975, en dan ontbreekt vrijwel altijd de aardlekbeveiliging.

Kijk of er een groepenschema hangt en of het klopt. Bij de meeste woningen die ooit zijn verbouwd, klopt het niet meer.

Test de aardlekschakelaar met de testknop. Schakelt hij niet uit, dan werkt de beveiliging niet.

Kijk naar de stopcontacten in keuken, badkamer en buiten: hebben die randaarde?

Kijk naar de capaciteit van de aansluiting op de meter of op de hoofdzekering, en vergelijk die met wat er inmiddels aan apparaten in huis staat.

Kijk of er bedrading zichtbaar is met een stoffen of een loden mantel; dat is bedrading van voor de oorlog of van kort daarna en die is aan vervanging toe.

Zelf doen: de meterkast inventariseren en een groepenschema maken door groep voor groep uit te schakelen.

Zelf doen: de aardlekschakelaars testen met de testknop, twee keer per jaar.

Zelf doen: opbouwmateriaal aanbrengen en schakelmateriaal vervangen, met de groep uit.

Zelf doen: het verbruik en de belasting inschatten voordat je een zware verbruiker aanschaft.

Niet zelf doen: werk in de verdeelinrichting.

Niet zelf doen: een aardelektrode aanbrengen of de aarding wijzigen.

Wat je nooit moet doen: een zwaardere zekering plaatsen omdat een groep uitvalt. De beveiliging beschermt de leiding, en een zwaardere automaat op dezelfde leiding is brandgevaarlijk.

Elektrische installaties in woningen moeten voldoen aan NEN 1010. Voor bestaande installaties geldt de norm van het moment van aanleg; bij wijziging of uitbreiding geldt de huidige norm voor het gewijzigde deel.

Er is voor een particuliere woningeigenaar geen wettelijke keuringsplicht. Bij verhuur en bij gemeenschappelijke installaties in een appartementengebouw liggen er wel verplichtingen bij de eigenaar of de vereniging.

In een badkamer gelden zones rond bad en douche waarin bepaalde apparatuur niet is toegestaan.

Werkzaamheden aan de aansluiting tot en met de meter zijn voorbehouden aan de netbeheerder.

Bij een huurwoning is de elektrische installatie de verantwoordelijkheid van de verhuurder; een onveilige installatie is een gebrek.

Voor laadpunten gelden aanvullende bepalingen, waaronder de eis aan gelijkstroomdetectie in de aardlekbeveiliging.