Wat kost een bliksemafleider?

Deze prijsgids gaat over bliksem- en overspanningsbeveiliging aan een woning, een bijgebouw of een wooncomplex. Het uitwendige deel bestaat uit de opvanginrichting op het dak, de afgaande leidingen langs de gevel en het aardingssysteem in de grond. Het inwendige deel bestaat uit de bliksemequipotentiaalverbinding en de overspanningsbeveiliging in de meterkast en bij de apparatuur.

Je vindt hier bandbreedtes per onderdeel en per woningtype, plus de posten die eromheen zitten: de risicoberekening, het meten van de aardverspreidingsweerstand, het verbinden van dakdoorvoeren, antennes en zonnepanelen, het werken op hoogte en de periodieke inspectie.

Wat je hier vindt zijn bandbreedtes, geen offertes. De spreiding komt uit het aantal opvangpunten, de lengte van de geleiders, de bodemgesteldheid en de vraag of de bestaande aarding bruikbaar is of dat er een nieuwe elektrode in de grond moet.

Wat er niet in zit: bliksembeveiliging van bedrijfsgebouwen met explosiegevaar of met eigen procesinstallaties, en de beveiliging van telecommasten en zendinstallaties. Het vernieuwen van de elektrische installatie zelf heeft een eigen prijsgids; die wordt hier alleen genoemd waar de groepenkast moet worden aangepast om de beveiliging kwijt te kunnen.

Het beschermingsniveau uit de risicoberekening. De norm kent vier niveaus. Het zwaarste niveau vraagt een fijnere maas op het dak, meer afleidingen en kortere afstanden tussen de geleiders; het lichtste niveau vraagt ongeveer de helft daarvan. Voor een woning komt de berekening zelden op het zwaarste niveau uit, maar wie zonder berekening het zwaarste laat aanleggen, betaalt vijftig tot honderd procent te veel.

De vorm van het dak. Een eenvoudig zadeldak met één schoorsteen is de goedkoopste vorm. Elke dakkapel, elk dakraam, elke ontluchting, elke antenne en elk paneelframe is een metalen of uitstekend deel dat een opvangpunt of een verbinding vraagt. Een dak met tien van die punten kost twee keer zoveel als hetzelfde oppervlak zonder.

De omtrek van het gebouw. Het aantal afgaande leidingen volgt uit de omtrek en het beschermingsniveau: hoe kleiner de toegestane afstand tussen de afleidingen, hoe meer geleiders er langs de gevel lopen en hoe meer aardelektrodes daaronder komen. Een breed, laag gebouw is duurder dan een smal, hoog gebouw met hetzelfde vloeroppervlak.

De bodem. De aardverspreidingsweerstand bepaalt hoeveel elektrodes er nodig zijn. Droog zand vraagt drie tot vijf keer zoveel elektrodemeters als klei. Dat is € 200 tot € 1.500 verschil, en het is de reden dat een offerte zonder meting altijd een voorbehoud bevat.

De dakbedekking. Op een pannendak worden houders onder de pannen geschoven en gaat er niets stuk. Op een bitumen of kunststof dak worden betonvoeten gebruikt, zodat de bedekking niet wordt doorboord; dat is duurder in materiaal en lichter in arbeid. Op riet moet de geleider op afstand hangen met geïsoleerde afstandhouders, en dat is de duurste variant die er is.

De scheidingsafstand tot metaal binnen en buiten. De geleiders moeten op afstand blijven van leidingen, kabels en installaties, of ze moeten er juist mee worden verbonden. In een woning met veel installatiewerk vlak onder het dak, zoals een warmtepomp op zolder of een omvormer bij de nok, is dat rekenwerk en soms een omlegging van de leiding.

De zonnestroominstallatie. Panelen op het dak veranderen de opzet: het frame moet binnen de bescherming vallen of op afstand blijven, en de gelijkstroomzijde krijgt een eigen beveiliging als de kabel lang genoeg is. Reken op € 300 tot € 1.200 extra bij een bestaande installatie, en op minder als beide tegelijk worden aangelegd.

De keuringscyclus en het dossier. Een installatie die volgens de norm wordt opgeleverd, komt met metingen, tekeningen en een logboek, en met een inspectieritme van twee tot vier jaar. Dat dossier kost bij oplevering € 300 tot € 900 en is precies het stuk dat een verzekeraar opvraagt na schade.

Vraag of er een risicoberekening aan de offerte ten grondslag ligt en welk beschermingsniveau daaruit komt. Zonder dat getal is geen enkele offerte te beoordelen, want het bepaalt het aantal afleidingen en de maaswijdte.

Vraag het aantal afgaande leidingen en de maaswijdte op het dak, uitgedrukt in meters. Twee offertes met vier en met zes afleidingen gaan niet over hetzelfde werk.

Vraag welk materiaal wordt toegepast en waar. Let op de combinatie van koper met zink of aluminium in goten en dakranden, want die combinatie tast het materiaal aan.

Vraag hoe de aarding wordt uitgevoerd en of de bodemweerstand is gemeten of geschat. Staat er een voorbehoud, vraag dan wat een extra elektrode kost en tot welk bedrag het voorbehoud kan oplopen.

Vraag welke metalen delen op het dak worden verbonden of juist op scheidingsafstand blijven: antenne, schotel, ontluchting, dakraam, zonnepaneelframe, airco-unit.

Vraag of de overspanningsbeveiliging is inbegrepen, welk type, en of de groepenkast er ruimte voor heeft. Is dat niet zo, laat het uitbreiden van de kast als post opnemen.

Vraag wat er bij oplevering wordt geleverd: meetrapport, tekening, materiaalstaat en een logboek. Vraag ook of de opleveringsinspectie door een onafhankelijke inspecteur wordt gedaan of door de aanleggende partij zelf.

Vraag het inspectieritme, de prijs per inspectiebeurt en of er een onderhoudscontract bij hoort. Vraag ten slotte de garantie op de installatie en op de verbindingen, met termijn.

De Europese normenreeks voor bliksembeveiliging is de basis. Die reeks kent vier delen: algemene beginselen, de risicobeoordeling, de bescherming van het gebouw zelf en de bescherming van de elektrische en elektronische installaties daarbinnen. Deel twee levert de berekening waarmee je vaststelt of een installatie nodig is en welk van de vier beschermingsniveaus geldt. Deel drie geeft de maaswijdte, de afstand tussen de afgaande leidingen, de scheidingsafstand tot metaal en de eisen aan de aarding. In Nederland verving deze reeks de oudere nationale norm; oude installaties zijn niet automatisch onveilig, maar worden bij uitbreiding wel naar de nieuwe reeks getoetst.

De norm voor laagspanningsinstallaties bepaalt wat er binnen gebeurt. Sinds de herziening van 2020 vraagt die norm bij nieuwbouw en bij het ingrijpend wijzigen van een installatie in veel gevallen om overspanningsbeveiliging, en zij stelt eisen aan de plaats, de aansluitlengte en de coördinatie tussen de types. De hoofdaardrail en de potentiaalvereffening van water, gas, cv en constructiedelen horen bij diezelfde norm en zijn de voorwaarde waaronder al het andere werkt.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving verplicht bliksembeveiliging niet voor een gewone woning. Het eist wel dat een bouwwerk veilig is en dat installaties zo zijn uitgevoerd dat er geen gevaar ontstaat. Waar de verplichting vandaan komt, is doorgaans de verzekeraar, de eigenaar zelf of een specifieke gebruiksfunctie. Het aanbrengen van geleiders aan een gevel is vergunningvrij, behalve bij een rijks- of gemeentelijk monument en in een beschermd stads- of dorpsgezicht; daar is een omgevingsvergunning nodig en denkt de erfgoedafdeling mee over de plaats van de leidingen.

Voor de inspectie geldt een ritme dat van het beschermingsniveau afhangt: een visuele controle elke één tot twee jaar en een volledige inspectie met metingen elke twee tot vier jaar, waarbij het zwaarste niveau de kortste termijn kent. Na elke inslag, na dakwerk en na het plaatsen van zonnepanelen of een antenne hoort er een controle plaats te vinden, ongeacht het ritme. In een wooncomplex hoort de installatie in het logboek en op de keuringskalender, en is zij gemeenschappelijk eigendom waarover de vergadering besluit. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen raakt deze installatie alleen wanneer zij deel is van een vergunningplichtig bouwproject. Regels veranderen; controleer bij twijfel de actuele tekst of vraag het aan de gemeente of aan een gecertificeerd inspecteur.