Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Transformator

Onderwerp Energie

Ook: Transformator · trafo · beltrafo · beltransformator · halogeentrafo · scheidingstransformator · veiligheidstransformator · voedingstransformator

In het kort

Een transformator zet wisselspanning om in een andere wisselspanning, meestal van 230 volt naar een lage spanning voor een deurbel, halogeenverlichting of tuinverlichting. Hij doet dat met twee spoelen om een ijzeren kern, zonder dat de twee kanten elektrisch met elkaar verbonden zijn. Daardoor is de lage kant veilig aan te raken.

In andere talen

Engels
Transformer
Duits
Transformator
Frans
Transformateur
Spaans
Transformador
Portugees
Transformador
Italiaans
Trasformatore

Er staat meer over transformator

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Elektriciteit komt het huis binnen met een spanning van 230 volt. Dat is handig om een wasmachine of een stofzuiger te laten draaien, maar te veel voor een deurbel, een spotje aan een strakgespannen draad of een lamp in de vijver. Daar is een lagere spanning nodig, die bij aanraking geen gevaar oplevert. De transformator maakt die.

In huis kom je hem tegen op een paar vaste plekken. De beltrafo in de meterkast voedt de deurbel met een paar volt. De halogeentrafo boven een verlaagd plafond of achter een railsysteem voedt 12-volt spots. De trafo van een tuinverlichtingsset staat binnen of in een waterdichte kast en stuurt een veilige spanning de tuin in. En in de badkamer zit er een in het scheerstopcontact, dat het apparaat dat erin zit volledig scheidt van het net.

Het principe is meer dan honderd jaar oud en nog altijd hetzelfde. Een wisselstroom door de eerste spoel wekt in de ijzeren kern een wisselend magneetveld op, en dat magneetveld wekt in de tweede spoel weer een spanning op. De verhouding tussen het aantal windingen bepaalt de verhouding tussen de spanningen. Omdat de twee spoelen elkaar niet raken, staat de lage kant elektrisch los van het net. Dat is de tweede, minstens zo belangrijke functie: scheiding.

Buiten de woning speelt de transformator een rol die je niet ziet maar wel merkt. De netbeheerder brengt stroom over grote afstand met hoge spanning, en zet die in een transformatorhuisje in de wijk om naar de spanning die je thuis gebruikt. Op zonnige middagen, als veel zonnepanelen in de straat tegelijk terugleveren, kan de spanning bij zo'n wijktransformator oplopen. Dat is een van de redenen waarom een omvormer soms afschakelt, en waarom netcongestie een kwestie van kabels en transformatoren is.

Er is één verwarring die de moeite waard is om op te ruimen. Steeds vaker staat er geen echte transformator meer achter een lamp, maar een led-driver of een elektronische voeding. Die zet de netspanning om met snelle elektronica in plaats van met een zware ijzeren kern, en levert bij led vaak gelijkspanning of een constante stroom. In de winkel heet ook dat een trafo. Bij het vervangen van halogeen door led is dat verschil de oorzaak van de meeste problemen: de oude trafo past niet bij de nieuwe lamp.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.