Bijgewerkt 21 november 2026 · 13 minuten lezen · gecontroleerd door de redactie op 21 november 2026
Een renovatiepaspoort is een stappenplan voor één woning of gebouw: waar het nu staat en in welke volgorde je naar goed geïsoleerd en zonder aardgas toewerkt. Volgens RVO kun je het vanaf september 2026 laten opstellen door een maatwerkadviseur.
Het is vrijwillig. Je hoeft er niets mee, en wie het niet laat maken, mist geen wettelijke stap. Het energielabel blijft wel verplicht bij verkoop en verhuur.
Het paspoort is een maatwerkadvies, een persoonlijk energieadvies na een bezoek aan je woning, dat doorrekent tot voldoende isolatie en verwarming en warm water zonder aardgas. Een maatwerkadvies kost € 400 tot € 900 per woning; een aparte prijs of subsidie voor het paspoort noemt de overheid niet.
Vraag de adviseur of hij de bijscholing voor het renovatiepaspoort heeft gevolgd.

Waar gaat het over?
Wie zijn huis in één keer wil verbouwen tot een woning zonder gasaansluiting, heeft daar meestal het geld niet voor en vaak ook de tijd niet. Dus gaat het in stukken. Dit jaar het dak, over twee jaar de vloer, en de ketel als hij kapot gaat. Het risico zit in die laatste. Een nieuwe ketel, of een warmtepomp die is afgestemd op hoeveel warmte de woning nu vraagt, gaat tien of vijftien jaar mee. Past hij niet bij wat er daarna aan de woning gebeurt, dan zit je er al die tijd aan vast.
Het renovatiepaspoort is bedoeld om dat te voorkomen. Het komt uit de herziene Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen, die meestal EPBD IV wordt genoemd. Nederland voert die richtlijn in delen in; het eerste deel geldt sinds 29 mei 2026, en het paspoort hoort daarbij.
Het gaat hier om woningen: een eigen huis en een appartement in een VvE.
Hoe ontstaat het?
De basis is het maatwerkadvies. Een gecertificeerde adviseur komt langs, neemt de woning op en rekent met dezelfde methode als voor het energielabel uit hoe zuinig de woning nu is. Daarna stelt hij pakketten van maatregelen samen en rekent hij door wat elk pakket oplevert. Dat bestond al.
Het renovatiepaspoort voegt daar een eis aan toe: het advies moet de woning helemaal naar het eindpunt brengen. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland krijgt een maatwerkadvies de aanduiding renovatiepaspoort als het voldoende isolatie en een aardgasvrije warmtevoorziening uitwerkt. Een advies dat ophoudt bij spouwmuurisolatie en een nieuwe hr-ketel is dus geen paspoort.
De stappen in het paspoort volgen een vaste volgorde:
1. De warmtevraag omlaag. Isoleren, kieren dichten en energiezuinig ventileren. Hoe minder warmte de woning vraagt, hoe kleiner en goedkoper de installatie daarna kan zijn.
2. Verwarming en warm water zonder aardgas. Een warmtepomp, een warmtenet of een combinatie, afgestemd op de woning na stap 1.
3. Zelf duurzame energie opwekken. Zonnepanelen en wat daarbij hoort, als de vraag bekend is.
Bij elke stap staat wat die doet met de energieprestatie. Het startpunt, de huidige energieprestatie van de woning, staat er ook in. Het einddoel waar de overheid naar verwijst, is een gebouwvoorraad die in 2050 goed geïsoleerd is en geen aardgas of andere fossiele energie meer gebruikt.
De adviseur moet voor het paspoort een bijscholing volgen. Het paspoort wordt geregistreerd in EP-online, het landelijke register waarin ook energielabels staan.
Wat het paspoort niet is: een verbouwingsplan met tekeningen, een offerte of een vergunningaanvraag. Het zegt welke stap wanneer zinvol is en wat die oplevert. Hoe de dakisolatie precies wordt aangebracht of welk merk warmtepomp er komt, werk je daarna uit met een aannemer en een installateur.
Hoe herken je het?
Er gaan veel stappenplannen rond: van een installateur, van een energiecoach, van een online rekentool. Een renovatiepaspoort onderscheidt zich op een paar punten die je kunt nagaan.
Wie heeft het gemaakt? Een maatwerkadviseur die is gecertificeerd en de bijscholing voor het paspoort heeft gevolgd. Adviseurs vind je via het Centraal Register Techniek. Een installateur die tegelijk de warmtepomp verkoopt, levert een offerte, geen paspoort.
Is de woning opgenomen? Een paspoort zonder bezoek, alleen op basis van bouwjaar en woningtype, is een schatting. De adviseur hoort in de kruipruimte en op zolder te zijn geweest.
Gaat het tot het eind? Kijk of het laatste pakket een woning oplevert die zonder aardgas verwarmd wordt en warm water maakt. Stopt het eerder, dan is het een gewoon maatwerkadvies.
Staat bij elke stap het effect? Een lijst maatregelen zonder doorrekening per stap mist het belangrijkste.
Staat het in EP-online? Vraag de adviseur of het paspoort is geregistreerd. Het energielabel van je woning kun je daar zelf opzoeken.
Zie je bij een woning die je wilt kopen een renovatiepaspoort in de stukken, kijk dan naar de datum en naar de aannames over het gebruik. Een paspoort voor een gezin van vijf met de thermostaat op 21 graden geeft andere volgordes dan voor een stel dat overdag weg is.
Wat kost het?
Voor het renovatiepaspoort zelf hebben we geen getoetste bandbreedte. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland noemt geen prijs en geen subsidie voor het paspoort. Omdat het voortbouwt op een maatwerkadvies, is de prijs van een maatwerkadvies de beste ondergrens om mee te rekenen; vraag vooraf wat de adviseur extra rekent voor de aanduiding renovatiepaspoort en voor de registratie.
De warmteverliesberekening en de blowerdoortest zitten niet in elk advies. Ze worden nuttig zodra er een warmtepomp op de route staat, of als je wilt weten waar de woning lekt.
| Post | Eenheid | Bandbreedte | Wat is inbegrepen |
|---|---|---|---|
| Maatwerkadvies voor een woning | per woning | € 400 - € 900 | Opname, berekening, maatregelpakketten met volgorde |
| Energielabel laten opnemen | per woning | € 190 - € 420 | Opname ter plaatse, berekening en registratie |
| Warmteverliesberekening per vertrek | per woning | € 400 - € 1.200 | Opname, berekening, advies over de afgifte |
| Blowerdoortest met rapport | per woning | € 500 - € 1.200 | Meting van de luchtdichtheid, rapport en lekopsporing |
| Maatwerkadvies voor een appartementencomplex | per complex | € 3.000 - € 15.000 | Gebouw als geheel, gemeenschappelijke en individuele maatregelen |
Alternatieven en wat die kosten
Bandbreedtes en geen offertes.
| Alternatief | Bandbreedte | Wanneer het beter past | Wanneer niet |
|---|---|---|---|
| Alleen een energielabel | € 190 - € 420 | Als je moet verkopen of verhuren en nog geen plannen hebt | Als je wilt weten wat je moet doen; het label zegt waar je staat, niet hoe je verder komt |
| Maatwerkadvies zonder paspoort | € 400 - € 900 | Als je één of twee stappen wilt zetten, zoals dak en vloer, en de warmtebron nog ver weg is | Als je binnen een paar jaar van het gas af wilt; dan wil je de hele route zien |
| Renovatiepaspoort | Geen getoetste bandbreedte; vraag een offerte | Als je stap voor stap verduurzaamt over meerdere jaren en geen spijt wilt van een tussenstap | Als je de woning binnen twee jaar verkoopt |
| Maatwerkadvies voor het hele complex | € 3.000 - € 15.000 per complex | In een VvE, waar gevel, dak en installaties gemeenschappelijk zijn | Voor wat alleen binnen je eigen appartement speelt, zoals glas of een eigen toestel |
| Niets laten maken | € 0 | Als je woning al goed geïsoleerd is en een warmtepomp heeft | Als je ketel binnen een paar jaar aan vervanging toe is; dan is een verkeerde keuze duurder dan het advies |
Wat kun je zelf doen, en wat niet?
Zelf doen: het huidige energielabel van je woning opzoeken in EP-online, en kijken van wanneer het is.
Zelf doen: alles verzamelen wat de adviseur nodig heeft. Facturen en foto's van eerdere isolatie, de jaarafrekeningen van drie jaar, tekeningen als je die hebt, het typeplaatje van ketel en ventilatiebox.
Zelf doen: vooraf opschrijven wat je wilt. Binnen vijf jaar van het gas af, of eerst comfort en dan verder kijken? Een adviseur die je doel niet kent, kiest een gemiddeld doel.
Zelf doen: in het Centraal Register Techniek nagaan of de adviseur gecertificeerd is, en hem vragen naar de bijscholing voor het paspoort.
Niet zelf doen: het paspoort opstellen. Een eigen stappenplan kan nuttig zijn, maar het heet geen renovatiepaspoort en het komt niet in het register.
Wat je vooral niet doet: een stap uit het paspoort overslaan omdat de volgende goedkoper lijkt. Een warmtepomp vóór de isolatie wordt groter en duurder dan nodig, en draait daarna jaren op een vermogen dat de woning niet meer vraagt.
Regels en regelgeving
Het renovatiepaspoort komt uit artikel 12 van de herziene Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen. Dat artikel verplicht Nederland om een digitaal renovatiepaspoort mogelijk te maken. Voor de eigenaar is het gebruik vrijwillig.
In Nederland is het onderdeel van het eerste deel van de invoering, dat op 29 mei 2026 in werking trad. Het kabinet heeft in een brief van 8 juni 2026 aan de Tweede Kamer geschreven dat het renovatiepaspoort, de financiële stimulansen en het Energiehuis bij dat eerste deel horen, maar niet in regelgeving worden vastgelegd. Er is dus geen wetsartikel dat zegt wat er in jouw paspoort moet staan; de eisen lopen via de certificering van de adviseur en via de registratie.
Sinds september 2026 kan een maatwerkadviseur het paspoort opstellen. Dat staat op de pagina van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland over het renovatiepaspoort.
Het energielabel blijft verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering. Bestaande labels blijven tien jaar geldig. Volgens de planning verandert het label in 2030 wel. De klassen met plusjes achter de A vervallen, zodat de schaal weer van A tot en met G loopt. De berekening komt dichter bij het werkelijke gebruik te liggen. En op het label komt te staan of het gebouw voldoet aan de norm voor een emissievrij gebouw.
Een renovatieplicht voor jouw woning volgt uit de richtlijn niet. De richtlijn vraagt Nederland om het gemiddelde primaire energiegebruik van alle woningen samen te verlagen: ten minste 16 procent in 2030 en 20 tot 22 procent in 2035, vergeleken met 2020. Hoe Nederland dat doel haalt, bepaalt het kabinet, en dat staat los van het paspoort.
Het energieloket van je gemeente wordt in dezelfde invoering uitgebreid tot een Energiehuis: één plek voor informatie en ondersteuning bij verduurzamen. Hoe dat er in jouw gemeente uitziet, verschilt.
Waar deze uitleg op rust
Renovatiepaspoort, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
EPBD IV in Nederland, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
versie niet vastgelegd
Kamerstukken II 2025/26, 22112, nr. 4366 — opent in een nieuw venster
Wat betekent dit voor jou?
- woningeigenaar
- het paspoort is vooral nuttig als je de komende jaren in stappen gaat verbouwen. Laat het maken voordat je een grote installatie vervangt, niet erna. Heb je al een maatwerkadvies van een paar jaar oud, vraag dan of de adviseur het kan bijwerken in plaats van opnieuw te beginnen.
- huurder
- een renovatiepaspoort laat je verhuurder maken, niet jij. Vraag bij een renovatievoorstel of er een paspoort of maatwerkadvies onder ligt, en welke stap daarin na deze komt.
- koper
- een paspoort in de verkoopstukken is een goed begin van je eigen begroting, maar het is geschreven voor de vorige bewoner. Laat de aannames over gebruik en de prijzen die erin staan opnieuw doorrekenen voordat je erop bouwt.
- vve
- VvE-lidvoor een appartement zit het meeste in de gemeenschappelijke delen. Een paspoort voor alleen je eigen woning loopt vast op gevel, dak en installatie. Breng in de vergadering een advies voor het hele complex in, met een volgorde die past bij het meerjarenonderhoudsplan.
- zelfbouwer
- voor een nieuwe woning is het paspoort niet bedoeld. Bouw je om of breid je uit, dan helpt het om te weten welke stap later nog komt, zodat je nu de goede leidingen en ruimtes meeneemt.
- klusser
- wat je zelf kunt doen, zoals kierdichting of vloerisolatie, levert meer op als je weet waar het in de route past. Leg je werk vast met foto's en facturen; de adviseur rekent alleen met wat hij kan zien of aangetoond krijgt.
Checklist
- 1. Weet ik wat mijn huidige energielabel is, en van welk jaar?
- 2. Wil ik in stappen verduurzamen, verspreid over meerdere jaren?
- 3. Staat er binnen vijf jaar een vervanging van de ketel of de ventilatie op de planning?
- 4. Is de adviseur gecertificeerd en heeft hij de bijscholing voor het paspoort gevolgd?
- 5. Komt de adviseur de woning opnemen, van kruipruimte tot zolder?
- 6. Heb ik facturen, foto's en jaarafrekeningen klaarliggen?
- 7. Rekent het advies door tot een woning zonder aardgas?
- 8. Staat bij elke stap wat die oplevert?
- 9. Is het paspoort geregistreerd in EP-online?
- 10. In een VvE: is er een advies voor het hele complex, en sluit het aan op het meerjarenonderhoudsplan?
Veelgestelde vragen
Is een renovatiepaspoort verplicht?
Wat kost een renovatiepaspoort?
Wat is het verschil tussen een renovatiepaspoort en een energielabel?
Krijg ik subsidie voor een renovatiepaspoort?
Moet ik alle stappen uit het paspoort uitvoeren?
Ik heb al een maatwerkadvies. Moet ik opnieuw beginnen?
Waar vind ik een adviseur die een renovatiepaspoort mag maken?
Zie voor meer informatie
- In welke volgorde verduurzaam je een woningKennisbank
- MaatwerkadviesBegrip
- Het energielabel: wat het zegt en wat nietKennisbank
- Sinds september 2026 kun je een renovatiepaspoort voor je woning laten opstellenNieuwsbericht
- EPBD IV: eerste tranche regels in werking sinds 29 mei 2026Nieuwsbericht
- EPBDBegrip
- Energielabel en maatregelen nalopenChecklist
- Waarom het energielabel weinig zegt over de aanpakArtikel
- Het verduurzamingsbesluit in een VvEKennisbank
- Het vermogen van een warmtepomp bepalen: warmteverliesberekening in plaats van vuistregelsKennisbank
- Luchtdichtheid: wat een blowerdoortest laat zienKennisbank
- AardgasvrijBegrip
Reacties
De Builddocs-redactie
Redactie ·
Builddocs verdient aan affiliate-doorklikken en aan abonnementen. Dat staat hier omdat het uitmaakt bij het lezen van een vergelijking.
Meer over de auteurMinder
Onder een redactiestuk staat geen naam omdat er geen persoon achter zit, maar omdat de verantwoordelijkheid bij Builddocs als geheel ligt. Elk document heeft een datum waarop het is gecontroleerd; ontbreekt die, dan staat dat er ook.
Onderwerpen
Verder bij dit onderwerp
Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.
Werkomschrijvingen
Stappenplannen
Gebreken
Uit de kennisbank
Koopgidsen
Prijsgidsen
Rekenhulpen
Checklists
Projecten
Dit laten doen
Builddocs bemiddelt niet en krijgt geen commissie over de opdracht die hieruit volgt.