Terugverdientijd en levensduurkosten: rekenen aan een maatregel

Bij elke verduurzamingsmaatregel komt de vraag: wanneer heb ik dit terugverdiend. Dat lijkt een eenvoudige rekensom en zij is dat zelden, want er zitten aannames in die het antwoord bepalen.

Dit artikel gaat over de manier waarop je zo'n som opzet, over de aannames die je zelf moet kiezen, en over het verschil tussen terugverdientijd en levensduurkosten. Dat tweede begrip is bruikbaarder en het wordt bijna nooit gebruikt.

De eenvoudigste som is de terugverdientijd: de investering gedeeld door de jaarlijkse besparing. Twaalfduizend euro gedeeld door achthonderd euro per jaar geeft vijftien jaar.

Die som bevat vier aannames. De investering, die je kent. De besparing, die je schat. De energieprijs, die je niet kent. En de levensduur van de maatregel, die je aanneemt.

De energieprijs is de aanname met de grootste invloed. Bij een hogere prijs wordt de terugverdientijd korter, en de prijs is de afgelopen jaren sterk beweeglijk geweest. Wie met één prijs rekent, rekent met schijnzekerheid.

Levensduurkosten zijn een betere maat. Daarbij tel je alle kosten over de levensduur op: investering, onderhoud, vervanging van onderdelen, en het energieverbruik, en je vergelijkt twee scenario's over dezelfde periode.

Dat maakt zichtbaar wat een terugverdientijd verbergt. Een maatregel met een lange terugverdientijd maar een levensduur van veertig jaar kan gunstiger uitpakken dan een goedkope maatregel die na twaalf jaar opnieuw moet.

Comfort en waarde tellen niet mee in de som en wel in de beslissing. Een woning die warm en stil is, is prettiger, en een beter energielabel telt mee bij verkoop en bij verhuur.

Kijk in een offerte of een advies naar de gebruikte energieprijs. Staat die er niet, dan is het getal niet te controleren.

Kijk naar de aangenomen besparing. Is die berekend op basis van jouw verbruik, of is het een gemiddelde?

Kijk naar de aangenomen levensduur. Voor isolatie is die lang; voor installaties aanzienlijk korter, en voor een omvormer korter dan voor de panelen.

Kijk of onderhoud is meegerekend. Een warmtepomp met een onderhoudscontract kost jaarlijks geld; isolatie niet.

Kijk of subsidie is meegenomen en of die zeker is. Subsidies wijzigen, en een berekening die op een subsidie leunt, verandert zodra die verdwijnt.

Reken de som na met je eigen verbruik. Dat is de enige manier om te weten of hij op jouw woning slaat.

Zelf doen: je eigen verbruik van drie jaar op een rij zetten als vertrekpunt.

Zelf doen: de som narekenen met jouw verbruik en met twee energieprijzen.

Zelf doen: onderhoud en vervanging van onderdelen meenemen in de vergelijking.

Zelf doen: het natuurlijke moment opzoeken en de maatregel daaraan koppelen.

Zelf doen: de aannames van een adviseur opvragen en die controleren.

Niet zelf doen: een volledige levensduurkostenberekening opstellen voor een complex project.

Wat je nooit moet doen: een maatregel afwijzen op een terugverdientijd zonder de aannames te kennen. Datzelfde getal ziet er met een andere energieprijs volledig anders uit.

Er is geen wettelijke norm voor de manier waarop een terugverdientijd wordt berekend. Dat betekent dat berekeningen onderling niet vergelijkbaar zijn tenzij de aannames erbij staan.

Voor het energielabel wordt gerekend volgens NTA 8800 met gestandaardiseerde aannames over het gebruik. Dat label zegt daarom iets over de woning en niet over jouw verbruik.

Voor subsidies gelden voorwaarden die per jaar wijzigen; een berekening die daarop steunt, is niet houdbaar over de looptijd.

De salderingsregeling voor zonnepanelen eindigt per 1 januari 2027; berekeningen die uitgaan van volledige saldering over de hele levensduur kloppen niet.

Bij verhuur telt het energielabel mee in het puntenstelsel en daarmee in de maximale huurprijs; dat is een opbrengst die naast de energiebesparing staat.

Bij een appartement worden collectieve maatregelen via de vereniging gefinancierd; daarvoor bestaan aparte financieringsvormen met eigen voorwaarden.