Luchtgeluid en contactgeluid: waarom de oplossing verschilt

Geluidsoverlast tussen woningen komt in twee soorten: geluid dat door de lucht komt, zoals stemmen en televisie, en geluid dat door de constructie komt, zoals lopen, dichtslaande deuren en een boormachine. Ze klinken anders, ze verplaatsen zich anders, en ze vragen totaal verschillende maatregelen.

Wie de twee door elkaar haalt, investeert in de verkeerde oplossing. Een voorzetwand tegen loopgeluid van boven doet niets, en een zwevende dekvloer tegen stemgeluid door de wand evenmin.

Luchtgeluid ontstaat in de lucht, brengt een wand of vloer in trilling, en die geeft het aan de andere kant weer aan de lucht af. Hoe zwaarder de constructie, hoe minder er doorkomt. Elke verdubbeling van de massa levert ruwweg vier tot zes decibel op.

Contactgeluid ontstaat direct in de constructie: een voetstap, een stoelpoot, een vallend voorwerp. De trilling loopt door het beton of het hout en straalt in aangrenzende ruimten weer uit als geluid. Massa helpt daar veel minder tegen; wat helpt is ontkoppeling: de bron losmaken van de constructie met een verende laag.

Er is een derde route die vaak wordt vergeten: flankerend geluid. Trilling die niet dwars door de scheidingswand gaat maar eromheen, via de doorlopende vloer, het plafond of de gevel. Daarom levert een zware scheidingswand in een gebouw met doorlopende betonvloeren minder op dan de berekening belooft.

En er is installatiegeluid: pompen, liften, ventilatie, leidingen. Dat is contactgeluid met een technische bron, en de oplossing zit bij de bron: trillingdempers, geluiddempers en een goede ophanging.

Kleine openingen doen onevenredig veel kwaad bij luchtgeluid. Een spleet van enkele millimeters langs een plafond haalt een groot deel van de prestatie van een wand weg.

Luister naar wat je hoort. Stemmen waarvan je woorden kunt onderscheiden, wijzen op luchtgeluid en op een lek of een lichte scheiding. Een dof gebonk zonder woorden is contactgeluid.

Let op het moment. Loopgeluid en dichtslaande deuren zijn contactgeluid. Televisie en gesprekken zijn luchtgeluid. Een brommend geluid dat komt en gaat op vaste tijden is installatiegeluid.

Let op de richting. Contactgeluid komt vaak van verder weg dan je denkt, want het loopt door de constructie; luchtgeluid komt uit de richting van de scheiding.

Klop op de scheidingswand: klinkt hij massief of hol? Een holle scheidingswand tussen woningen in een oud gesplitst pand is een bekende bron van klachten.

Een geluidsmeting maakt het objectief. Daarbij wordt zowel de luchtgeluidisolatie als de contactgeluidisolatie gemeten, uitgedrukt in getallen die met de eis van het bouwjaar te vergelijken zijn. Dat onderscheid is nodig, want de maatregelen verschillen.

Zelf doen: vaststellen welk type geluid je hoort, met een logboek van tijdstip, soort en duur.

Zelf doen: een zachte vloerbedekking of een goede ondervloer leggen; dat is de effectiefste maatregel tegen contactgeluid en zij werkt aan de bronzijde.

Zelf doen: viltjes onder stoelpoten en een deurdemper op een klepperende deur.

Zelf doen: kieren en doorvoeren in de scheidingswand dichtzetten met akoestische kit.

Niet zelf doen: een geluidsmeting uitvoeren en interpreteren.

Niet zelf doen: een zwevende dekvloer aanbrengen op een woningscheidende vloer zonder de detaillering bij de randen; die randaansluiting bepaalt de werking.

Wat je nooit moet doen: een voorzetwand bouwen tegen loopgeluid van boven. Dat is de verkeerde maatregel voor dat type geluid en het geld is weg.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan de geluidwering tussen woningen, zowel voor luchtgeluid als voor contactgeluid. Die eisen zijn in de loop van de decennia aangescherpt; voor een bestaande woning geldt het niveau van het bouwjaar.

Bij verbouw geldt het rechtens verkregen niveau: de geluidwering mag niet verslechteren. Een harde vloer aanbrengen op een woningscheidende vloer verslechtert de contactgeluidisolatie, en dat is de reden dat reglementen daar eisen aan stellen.

In vrijwel elk splitsingsreglement staat een eis aan harde vloerbedekking, uitgedrukt in een minimale verbetering van de contactgeluidisolatie. Die eis geldt ook wanneer de vloer al ligt; een vereniging kan verwijdering vorderen.

Bij een huurwoning kan onvoldoende geluidwering een gebrek zijn wanneer de woning niet aan het niveau van het bouwjaar voldoet. Overlast door gedrag van buren is dat niet; dat loopt via de verhuurder of via het burenrecht.

Structurele overlast kan onrechtmatige hinder opleveren op grond van artikel 5:37 van het Burgerlijk Wetboek. Voor buurtbemiddeling bestaat in vrijwel elke gemeente een voorziening, en die route is sneller dan de rechter.