Geluidwering tussen woningen: welke getallen gelden

Onze pagina's over geluid leggen uit wat luchtgeluid en contactgeluid zijn en waarom een buur soms zo hoorbaar is. Dit artikel geeft de getallen waaraan een nieuwbouwwoning moet voldoen, en zegt wat ze betekenen als je er met een klacht of een plan tegenaan loopt.

Die getallen zijn nuttig om twee redenen. De eerste is dat ze een maatstaf geven: «ik hoor mijn buren» is geen gebrek, maar een meting onder de eis is dat wel. De tweede is dat ze het verschil zichtbaar maken tussen woningen onderling en kamers binnen één woning — en dat verschil is groot, wat verklaart waarom een slaapkamer naast een woonkamer in dezelfde woning zo hoorbaar is zonder dat er iets fout is.

Wat hier niet staat, is hoe je geluid dempt, wat dat kost en hoe je een klacht aanpakt. Daar hebben we andere pagina's voor. Dit gaat over de eis.

De regels maken drie onderscheidingen die je door elkaar kunt halen, en ze bepalen samen welk getal geldt.

Het eerste is wáár de andere ruimte ligt. Een aangrenzende gebruiksfunctie op een ander bouwwerkperceel — de buren in een rijtje, of het appartement naast of onder je — valt onder de zwaarste eis. Verschillende gebruiksfuncties op hetzelfde perceel vallen onder een eigen artikel. En twee ruimten van dezelfde woning vallen onder de lichtste eis.

Het tweede is wat voor ruimte het ontvangende vertrek is. Een verblijfsgebied — waar je woont en slaapt — is beter beschermd dan een besloten ruimte die geen verblijfsgebied is, zoals een gang, een berging of een technische ruimte.

Het derde is het soort geluid. Luchtgeluid gaat door de lucht: stemmen, muziek, een televisie. Contactgeluid ontstaat op de constructie zelf: voetstappen, een stoel die schuift, een trommelende wasmachine.

Daarmee liggen de getallen vast. Voor een woonfunctie, nieuwbouw, naar een ander bouwwerkperceel: het karakteristieke lucht-geluidniveauverschil is niet kleiner dan 52 dB naar een verblijfsgebied en niet kleiner dan 47 dB naar een besloten ruimte die geen verblijfsgebied is. Het gewogen contact-geluidniveau is niet groter dan 54 dB naar een verblijfsgebied en niet groter dan 59 dB naar de overige ruimten.

Let op de richting van de twee grootheden, want die is tegengesteld. Bij luchtgeluid is een hoger getal beter: het is het verschil dat de constructie maakt, dus hoeveel geluid er wegvalt. Bij contactgeluid is een lager getal beter: het is het niveau dat overblijft. Wie dat omwisselt, leest een goede meting als een slechte.

Binnen dezelfde woning geldt voor het luchtgeluid tussen twee verblijfsruimten ten minste 32 dB. Dat is twintig decibel minder dan tussen woningen, en op de logaritmische schaal van decibel is dat een heel andere wereld. Een binnenwand hoeft dus bij lange na niet te doen wat een woningscheidende wand doet, en dat is geen tekortkoming maar de regel.

Alle vier de getallen worden bepaald volgens NEN 5077. Dat is een meetnorm: er wordt in de opgeleverde woning gemeten met een geluidsbron en microfoons, in octaafbanden, met correcties. Een productblad van een wand of een vloer zegt iets over dat product in een laboratorium, en niet over wat er in jouw woning uitkomt — daar tellen flankerende overdracht, aansluitingen en doorvoeren mee.

Hoor je stemmen of hoor je stappen? Dat onderscheid bepaalt welk getal in beeld komt en welke oplossing kan werken. Stemmen en muziek wijzen op luchtgeluid, en dat loopt vaak via een lichte wand of een doorvoer. Stappen, schuivende stoelen en bonzen wijzen op contactgeluid, en dat loopt via de constructie en is met een zwevende vloer of een onderlaag aan te pakken.

Hoor je het in de woonkamer of in de gang? De eis naar een verblijfsgebied is vijf decibel strenger dan naar een ruimte die dat niet is. Een klacht die alleen in het trappenhuis of in de berging speelt, staat er dus anders voor.

Is het de buur of de eigen woning? Veel klachten over «de buren» blijken binnen de eigen woning te ontstaan, tussen twee verblijfsruimten of via een installatie. Daar geldt 32 dB, en dat is bijna altijd gehaald.

Welk bouwjaar? Deze getallen zijn nieuwbouweisen. Een woning uit 1960 hoeft ze niet te halen; voor bestaande bouw gelden lagere waarden en bij een verbouwing het rechtens verkregen niveau. Dat is de eerste vraag voordat iemand gaat meten.

Zelf kun je het soort geluid vaststellen, en dat is de helft van de diagnose. Luister of je stemmen hoort of stappen, in welke ruimte je het hoort, en op welke momenten. Loop de scheiding langs op doorvoeren, contactdozen, leidingen en naden; dat zijn de plekken waar luchtgeluid langs een goede constructie heen komt.

Wat je niet zelf doet, is meten. Een meting volgens NEN 5077 vraagt apparatuur en een methode, en alleen zo'n meting houdt stand tegenover een verhuurder, een aannemer of een vereniging. Een telefoonapp geeft een getal, maar niet dit getal.

En een ingreep in een woningscheidende constructie is zelden alleen jouw ingreep. In een appartement is die constructie gemeenschappelijk, en een zwevende vloer die contact maakt met de wanden brengt het geluid juist weer over. Dat is werk met een ontwerp eromheen.

De eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Voor nieuwbouw geldt naar een aangrenzende gebruiksfunctie op een ander bouwwerkperceel een karakteristiek lucht-geluidniveauverschil van ten minste 52 dB naar een verblijfsgebied en ten minste 47 dB naar een besloten ruimte die geen verblijfsgebied is, en een gewogen contact-geluidniveau van ten hoogste 54 respectievelijk 59 dB. Tussen verblijfsruimten van dezelfde woonfunctie geldt ten minste 32 dB. Een woonwagen is van deze regels uitgezonderd.

De bepalingsmethode is NEN 5077 en de aangewezen uitgave staat in bijlage II bij artikel 1.4 van de Omgevingsregeling. Dat die norm een meetnorm is, is juridisch van belang: de eis gaat over de gerealiseerde woning en niet over een productspecificatie.

Bij een bestaande woning gelden de lagere waarden van hoofdstuk 3, en bij een verbouwing de nieuwbouwregels op het rechtens verkregen niveau, met bestaande bouw als ondergrens en nieuwbouw als plafond, en alleen voor het deel dat je vernieuwt, verandert of vergroot.

Naast het bouwrecht lopen er twee andere routes. Geluidsoverlast tussen buren is in de eerste plaats een kwestie van burenrecht en van de gemeentelijke regels over overlast; en in een vve is de woningscheidende constructie gemeenschappelijk, zodat een ingreep daarin een besluit van de vergadering vraagt.