Wat is een waterwerkblad en wie stelt het op?

Waarom dat zo is

Drinkwater in Nederland is van hoge kwaliteit tot aan de meter. Daarna is het aan de eigenaar van het gebouw om die kwaliteit tot het tappunt te bewaren, en dat gaat mis op voorspelbare manieren. Water dat in een leiding stilstaat en warm wordt, laat legionella groeien. Een tuinslang die in een emmer met bestrijdingsmiddel ligt terwijl de druk in het net wegvalt, zuigt dat middel de leiding in en zo het net; dat is terugstroming, en het is de reden dat er ooit hele wijken zijn vervuild. Een koudwaterleiding die langs een cv-leiding loopt, wordt lauw. Een leiding naar een tappunt dat niet meer wordt gebruikt, is een dode leiding waar het water maandenlang stilstaat.

De norm voor leidingwaterinstallaties, NEN 1006, legt de eisen vast waaraan een installatie moet voldoen om die problemen te voorkomen, en het Drinkwaterbesluit verklaart die norm van toepassing op elke installatie die op het net is aangesloten. Maar een norm is een eisendocument: hij zegt dat terugstroming moet worden voorkomen met een beveiliging die past bij het risico van het tappunt, niet welke beveiliging dat bij een tuinkraan is. Dat is waar de waterwerkbladen komen. Zij vertalen de eisen naar de praktijk, per onderwerp, met tabellen, schema's en voorbeelden: de risicoklasse van elk soort tappunt en de bijbehorende beveiliging, de leidingmaterialen en hun verbindingen, de afstand tussen koud- en warmwaterleidingen en de isolatie, de aansluiting van toestellen zoals boilers, wasmachines, vaatwassers en cv-ketels, het vullen van een cv vanaf de drinkwaterinstallatie, brandslanghaspels, regenwaterinstallaties naast drinkwater, het spoelen en desinfecteren bij ingebruikname, en de inspectie van bestaande installaties.

De tuinkraan is een goed voorbeeld. Een buitenkraan is een tappunt waaraan een slang kan worden gekoppeld, en die slang kan in vervuild water komen te liggen. Het werkblad deelt dat in bij een hoge risicoklasse en schrijft een beveiliging voor die terugstroming fysiek onmogelijk maakt: een keerklep met beluchter of een onderbreker, ingebouwd in de kraan of ervoor gemonteerd. Een gewone kraan zonder die beveiliging is niet toegestaan, ook al werkt hij. Hetzelfde geldt voor de wasmachinekraan, de aansluiting van een cv-vulkraan, en een regenwatersysteem naast drinkwater, waar de leidingen nooit verbonden mogen zijn en de tappunten gemarkeerd.

Wie ze opstelt: de waterwerkbladen worden beheerd door de gezamenlijke drinkwaterbedrijven, verenigd in hun branchevereniging, in overleg met de installatiebranche en de normcommissie. De drinkwaterbedrijven hebben een wettelijke taak om te controleren of installaties aan de norm voldoen, en zij gebruiken de werkbladen als toetsingskader bij inspecties, bijvoorbeeld bij nieuwe aansluitingen en bij gebouwen met een verhoogd risico. Een installateur die volgens de werkbladen werkt, weet dat zijn werk een inspectie doorstaat.

En ze veranderen: als de norm wordt herzien, als er nieuwe materialen of toestellen komen, of als de praktijk laat zien dat iets anders moet. De werkbladen krijgen dan een nieuwe versie met een datum, en een installateur hoort de actuele te gebruiken. Wat tien jaar geleden mocht, kan nu anders zijn; een bestaande installatie hoeft niet te worden aangepast zolang zij veilig is, maar bij wijzigingen geldt het actuele werkblad.

Voor de bewoner betekent dit dat een installateur niet moeilijk doet als hij een beveiliging op de tuinkraan zet: hij doet wat de norm en het werkblad vragen, en het beschermt jouw water en dat van de buren.

Wat je nu kunt doen

Laat de tuinkraan aansluiten met de terugstroombeveiliging die het werkblad voorschrijft, ingebouwd in een vorstvrije buitenkraan of als los onderdeel ervoor. Reken op € 40 tot 90 meerprijs voor een kraan met beveiliging.

Vraag de installateur, als je het wilt begrijpen, naar het werkbladnummer en de risicoklasse; de werkbladen zijn openbaar en online te raadplegen.

Loop bij die gelegenheid de andere risicopunten na: de wasmachinekraan, de vaatwasseraansluiting, de vulkraan van de cv en een eventuele regenton of regenwatersysteem, en laat ontbrekende beveiligingen aanbrengen.

Laat ongebruikte tappunten en dode leidingen verwijderen tot op de aftakking; dat is ook wat het werkblad over legionellapreventie vraagt.

Kies bij een grotere ingreep aan de waterinstallatie een installateur die erkend is voor drinkwaterinstallaties; die werkt met de actuele werkbladen en kan de installatie bij oplevering controleren.