Nieuwe cv-ketel op een oude rookgasafvoer: de gevolgen en wat je dan doet

Deze pagina is voor de woningeigenaar en de huurder bij wie een nieuwe cv-ketel is geplaatst terwijl de oude rookgasafvoer is blijven zitten, of bij wie dat vermoeden bestaat. Ze beschrijft wat er dan mis kan zijn, welke gevolgen dat heeft voor veiligheid, aansprakelijkheid, verzekering, garantie en verkoop, en in welke volgorde je het aanpakt. Voor wat er bij een vervanging hoort te gebeuren en welke eisen de wet stelt, is er een eigen pagina; deze pagina gaat over de situatie waarin dat niet is gebeurd.

Het gaat meestal om geld en om haast. Een ketel valt in de winter uit, de installateur heeft een toestel op de bus, en de afvoer ziet er van onderen goed uit. De offerte noemt de afvoer niet, de klant vraagt er niet naar, en de ketel hangt aan het eind van de middag. Soms is het bewuster: de klant wil de goedkoopste offerte en de installateur laat de post weg om die te kunnen bieden. En soms is het onwetendheid bij een bedrijf dat dit werk niet mag doen en het toch doet.

Wat er dan mis is, verschilt per afvoer. Een dunwandige aluminium buis uit de tijd van een oudere ketel is van binnen aangetast door het zure condenswater van een hr-ketel en wordt lek op de naden. Een afvoer met klemverbindingen of tape sluit niet meer aan op het nieuwe toestel. Een afvoer die te lang is of te veel bochten heeft voor het nieuwe toestel, geeft te veel weerstand, waardoor de ketel slecht verbrandt en in storing gaat of, erger, doorstookt met een slechte verbranding. Een uitmonding die te dicht bij een raam of een ventilatierooster zit, brengt rookgassen weer naar binnen. Bij een open toestel dat is vervangen door een gesloten toestel zonder nieuwe luchttoevoer, klopt de hele opzet niet.

De wet kijkt naar de installatie als geheel. Het stelsel voor werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties in het Besluit bouwwerken leefomgeving verplicht de installateur om na het werk de hele installatie te controleren, inclusief afvoer en luchttoevoer, en verbiedt hem het toestel in bedrijf te stellen als de installatie niet veilig is. Een nieuwe ketel op een ongeschikte afvoer die toch in bedrijf is gesteld, is dus niet alleen een technisch gebrek maar ook een overtreding van dat stelsel. Daarnaast zegt het Besluit dat een bestaand bouwwerk, inclusief de installaties erin, geen gevaar mag opleveren voor de gezondheid en de veiligheid; die zorgplicht rust op de eigenaar.

De offerte en de factuur noemen alleen de ketel en het aansluiten, geen rookgasafvoer, geen dak- of geveldoorvoer en geen inbedrijfstellingsrapport.

De afvoer boven de ketel is van een ander materiaal of een andere kleur dan het aansluitstuk op de nieuwe ketel, of er zit een verloopstuk, klem, tape of kit tussen.

De afvoer is enkelwandig aluminium, terwijl een hr-ketel een dubbelwandige of een kunststof afvoer met condensbestendigheid vraagt.

Er ligt roestwater, witte aanslag of een natte plek onder een aansluiting of bij de doorvoer, of er komt een geur van verbranding in de ruimte met de ketel of op zolder.

De ketel gaat regelmatig in storing op een code die met de verbranding of de afvoer te maken heeft, vooral bij wind.

Bewoners hebben hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid of vermoeidheid die in de woning erger wordt en buiten wegtrekt. Dat is het beeld van koolmonoxide, en dan is dit geen leespagina meer maar een noodgeval.

Het bedrijf dat het werk deed, staat niet in het register van gecertificeerde bedrijven.

Zelf doen, in deze volgorde. Bij klachten of een melder die afgaat: ramen open, iedereen naar buiten, 112 bellen, en pas terug als de brandweer of de netbeheerder heeft gemeten. Zonder acute klachten: zet het toestel uit als je ziet dat de afvoer los, lek of nat is, en zet de ruimte open.

Zoek daarna de papieren bij elkaar: offerte, factuur, eventueel rapport, foto's van de ketel en de afvoer van boven tot aan de doorvoer. Zoek het bedrijf op in het register.

Bel het bedrijf, en bevestig het gesprek schriftelijk: wat er ontbreekt, dat je herstel verwacht volgens de eisen, en binnen welke termijn. Twee weken is redelijk buiten het stookseizoen, een paar dagen erin. Noem dat je bij uitblijven een ander gecertificeerd bedrijf inschakelt op zijn kosten en de certificerende instelling informeert.

Als het bedrijf weigert of niet gecertificeerd is: laat een ander gecertificeerd bedrijf de afvoer beoordelen en herstellen, bewaar rapport en factuur, en dien een klacht in bij de geschillencommissie van de branche of leg de vordering voor aan de kantonrechter. Meld een niet-gecertificeerd bedrijf bij de gemeente.

Als huurder: melden bij de verhuurder, schriftelijk, met foto's. Geen reactie binnen zes weken: Huurcommissie of kantonrechter, afhankelijk van je huurcontract. Bij gevaar: gemeente.

Niet zelf: aan de afvoer of de ketel sleutelen, een stuk buis vervangen, een naad dichtkitten. Dat is werk voor een gecertificeerd bedrijf, en zelf ingrijpen verzwakt bovendien je positie tegenover de installateur.

Werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties, inclusief rookgasafvoer en luchttoevoer, mogen sinds 1 april 2023 alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerd bedrijf, dat de installatie na afloop controleert en een onveilige installatie niet in bedrijf mag stellen. Dit staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Een bedrijf dat dit overtreedt, riskeert schorsing of intrekking van zijn certificaat; de gemeente is het bevoegd gezag dat kan handhaven, ook tegen de eigenaar.

De eigenaar van een bestaand bouwwerk moet ervoor zorgen dat het bouwwerk en de installaties erin geen gevaar voor de gezondheid of de veiligheid opleveren. Die zorgplicht staat in hetzelfde Besluit. Een bekend onveilige afvoer laten zitten, is een schending daarvan; de gemeente kan herstel eisen en daar een dwangsom aan verbinden.

Bij een huurwoning is de verhuurder verantwoordelijk voor de installatie. Een onveilige rookgasafvoer is een gebrek in de zin van het huurrecht; de huurder meldt het schriftelijk, de verhuurder moet het herstellen. Bij een niet-geliberaliseerde huur kan de huurder naar de Huurcommissie voor een tijdelijke huurverlaging zolang het gebrek bestaat; bij een geliberaliseerde huur naar de kantonrechter. Bij acuut gevaar kan de gemeente handhavend optreden.

De fabrikant van de ketel stelt in zijn installatievoorschrift eisen aan de afvoer. Een afvoer die daar niet aan voldoet, betekent doorgaans dat de fabrieksgarantie op het toestel niet geldt.

Een verzekeraar mag bij een schade door brand of koolmonoxide nagaan of de installatie aan de wettelijke eisen voldeed en of het werk door een bevoegd bedrijf is gedaan. Bewust nalaten kan gevolgen hebben voor de uitkering; de voorwaarden van de polis bepalen dat.

Bij verkoop van de woning moet de verkoper bekende gebreken melden. Een installatie waarvan je weet dat de afvoer niet in orde is, is zo'n gebrek; het verzwijgen ervan kan later leiden tot een vordering van de koper.

Regels en procedures veranderen; controleer bij twijfel de actuele tekst of vraag het aan de gemeente of aan een juridisch loket.