Welke vier vragen stel ik bij een scheur in een nieuwe wand?

Waarom dat zo is

Een nieuwe woning bevat honderden liters water in het beton, de kalkzandsteen, de dekvloeren en het stucwerk, en dat water moet er in het eerste jaar uit. Materialen die drogen, krimpen: beton en dekvloeren enkele tienden van een millimeter per meter, kalkzandsteen en cellenbeton ook, stucwerk het meest. Ze krimpen niet allemaal even veel en niet tegelijk, en op de plekken waar twee materialen elkaar raken of waar de wand het zwakst is, ontstaat een scheurtje. Boven een deur- of raamopening, waar de wand maar een paar decimeter hoog is en de spanning zich concentreert; in de hoek waar een wand op het plafond of op een andere wand aansluit, waar het stucwerk van het ene vlak aan het andere vastzit; langs de naad tussen twee prefab elementen of platen; en in het plafond langs de naad tussen twee betonnen vloerplaten, waar een rechte lijn ontstaat. Ook de zetting van de fundering in het eerste jaar, die elk gebouw heeft, draagt bij. Dat zijn krimpscheuren en zettingsscheuren van de eerste orde: onvermijdelijk, onschuldig en cosmetisch. Vandaar dat aannemers ze bij de onderhoudsbeurt na een jaar dichtzetten, als het meeste vocht weg is en de scheuren niet meer groeien.

De vier vragen onderscheiden die scheuren van de andere soort: scheuren door beweging van de constructie. De richting: krimp volgt de afwerking en de zwakke plekken, dus rechte lijnen langs naden, verticaal en horizontaal bij openingen, en een fijn netwerk in het stucwerk. Constructieve beweging trekt de wand schuin uit elkaar en geeft een diagonale scheur, in metselwerk trapsgewijs door de voegen, vaak van een hoek van een opening naar boven of beneden. Het gedrag in de tijd: krimp is klaar als het vocht weg is, na een tot twee jaar, en de scheur blijft daarna zoals hij is; een scheur door zetting van de fundering, door een overbelaste vloer of door thermische beweging van een dak groeit door of opent en sluit met het seizoen. De wijdte: krimp geeft haarscheuren, tot een halve millimeter, zichtbaar maar niet voelbaar; een millimeter en meer betekent dat er iets is verschoven. En de diepte: een scheur in het stucwerk zit alleen in het stucwerk, en de wand erachter is heel; een scheur die aan beide zijden van een wand op dezelfde plek zit, gaat door de wand heen en is de wand zelf die scheurt.

Voor de scheuren in de vraag: boven deuren en in hoeken zijn dat klassieke krimpplekken, en een lange rechte in het plafond is de naad tussen twee vloerplaten. Als ze fijn zijn, niet groeien en niet aan de andere kant zichtbaar zijn, heeft de aannemer gelijk. De vragen zijn er voor het geval één ervan anders antwoordt.

Bij nieuwbouw is er ook een formele kant: de onderhoudsperiode na oplevering, meestal een half jaar tot een jaar, en daarna de garantie van de waarborgende instelling voor verborgen gebreken en constructieve gebreken, die jaren loopt. Krimpscheuren vallen onder het onderhoud; constructieve scheuren onder de garantie. Wie een scheur meldt, doet dat schriftelijk met foto en datum, zodat de melding binnen de termijn vaststaat, ook als het herstel later komt.

Wat je nu kunt doen

Loop alle scheuren na met de vier vragen en noteer per scheur: plek, richting, wijdte met een liniaal of een scheurkaart, en of hij aan de andere zijde zichtbaar is. Maak foto's met een liniaal erbij en datum.

Zet op de grootste scheuren een merkteken: twee potloodstreepjes aan weerszijden met de afstand erbij, of een gipsblokje over de scheur; kijk na drie maanden of er iets is veranderd.

Meld alle scheuren schriftelijk bij de aannemer met de foto's, ook de kleine, zodat de melding binnen de onderhoudstermijn vaststaat, en vraag hem de krimpscheuren bij de onderhoudsbeurt te herstellen met een elastische vulling en een strook waar nodig, zodat ze niet terugkomen.

Laat bij een scheur die diagonaal loopt, breder is dan een millimeter, groeit of tweezijdig is, een bouwkundige of de waarborgende instelling kijken voordat er wordt dichtgezet; dichtgezette scheuren zijn niet meer te beoordelen. Reken op € 250 tot 500 voor een opname met rapport.

Ventileer en stook de woning het eerste jaar gelijkmatig: snel opwarmen en droogstoken vergroot de krimp en de scheuren.