Stadsvilla en vrijstaand herenhuis

Waaraan je het herkent

Een vrijstaand of twee-onder-een-kap volume op een ruime kavel, met een oprit of een garage die later is bijgebouwd.

Een woonoppervlak van 150 tot 350 vierkante meter, verdeeld over twee bouwlagen met een forse kap, vaak met een souterrain en een zolderverdieping.

Een uitgesproken gevel: erkers, een serre, glas-in-lood, siermetselwerk, natuursteen in de plint, en een dak met meerdere schilden.

Binnen: hoge plafonds met ornament, een hal met een vestibule, en-suite deuren, een bordestrap, en een dienstbodetrap of achtertrap naar de keuken.

Grote raampartijen, vaak met stalen ramen in de serre en houten schuiframen in de voorgevel.

Een kelder onder een deel van het huis, oorspronkelijk voor voorraad en kolen.

Hoe het is gebouwd

Massieve of vroeg-gespouwde gemetselde muren. De spouw komt bij dit type eerder voor dan bij de rijwoning uit dezelfde periode, omdat de opdrachtgever meer te besteden had, maar hij is smal en vaak alleen in de voorgevel toegepast.

Houten balklagen met een grotere overspanning dan bij een rijwoning; bij grote vertrekken zit er een stalen moerbalk of een gemetselde boog onder.

Een samengestelde kap met kilgoten, dakkapellen en soms een torentje. Elke kil en elke aansluiting is een plek waar water binnen kan komen, en dit type heeft er veel.

Fundering op staal of op houten palen, afhankelijk van de grondslag; op de zandgronden in het oosten en zuiden vrijwel altijd op staal.

Een serre of veranda met een licht dak en een stalen of houten constructie, meestal slechter gefundeerd dan het hoofdvolume.

Grote glasoppervlakken, oorspronkelijk enkel glas, met stalen ramen die koudebruggen vormen.

Wat er kenmerkend misgaat

Lekkage bij kilgoten, dakkapellen, schoorsteenaansluitingen en het loodwerk. Bij dit type is het dak de grootste schadebron, niet de gevel.

Houtrot in de serre, de veranda en de erker, doordat die onderdelen minder overstek hebben en meer water vangen.

Roest in stalen ramen, met scheurende beglazingskit en opbolling van het profiel doordat roest uitzet.

Zeer hoge stookkosten. Dit is het woningtype waarbij het verschil tussen de energierekening voor en na isolatie in absolute bedragen het grootst is, simpelweg door het volume.

Een koude serre die in de winter niet te verwarmen is en in de zomer oververhit, en die daardoor een deel van het jaar niet wordt gebruikt.

Verzakking van de aanbouw, de serre of de garage ten opzichte van het hoofdhuis.

Verouderde en te licht gedimensioneerde elektra voor een huis van deze omvang, met een enkele meterkast in de kelder.

Asbest in de kelder rond de oude cv-installatie, in de vloerbedekkingslijm en soms in een golfplaten garagedak.

Wat dit type nodig heeft

Een dakinspectie als vertrekpunt, met aandacht voor elke kil, elke aansluiting en al het loodwerk.

Isolatie waar het volume zit: het dak eerst, want een onbewoonde zolder boven een verwarmd huis is bij dit type de grootste verliespost.

Een strategie voor het glas. Monumentenglas of achterzetbeglazing behoudt het aanzicht; volledige vervanging van stalen ramen door thermisch onderbroken profielen is duurder maar lost de koudebrug wel op.

Zonering van de verwarming. Een huis van 250 vierkante meter waarvan de helft wordt bewoond, hoort niet als één geheel verwarmd te worden.

Een plan voor de serre, waarbij de eerlijke vraag is of hij binnen de thermische schil hoort of erbuiten.

Een elektra-inspectie en vrijwel altijd uitbreiding van de meterkast.

Aandacht voor de tuin en het maaiveld: bij dit type staat het huis vaak lager dan de opgehoogde tuin eromheen, en dat brengt vocht in de plint.

Na-isolatie

Energievoorziening

Hoe is de ventilatie geregeld

Wat het ongeveer kost

Dakinspectie met rapportage: € 500 tot 1.200.

Kilgoot vernieuwen: € 200 tot 400 per strekkende meter.

Dakisolatie van binnenuit: € 60 tot 120 per vierkante meter, en bij een samengestelde kap eerder aan de bovenkant van die reeks.

Monumentenglas in bestaande kozijnen: € 700 tot 1.400 per raam.

Stalen ramen restaureren: € 800 tot 2.000 per raam; vervangen door thermisch onderbroken staal: € 2.000 tot 4.500 per raam.

Zonering met kamerthermostaten en radiatorknoppen: € 1.500 tot 4.000.

Volledige aanpak: € 60.000 tot 180.000. De spreiding is bij dit type groter dan bij welk ander type dan ook, en wordt bepaald door het aantal ramen en de complexiteit van het dak.

Regels en aandachtspunten

Een deel van deze woningen is gemeentelijk monument of rijksmonument, of staat in een villapark met een beeldkwaliteitsplan. Controleer dat vóór je een plan maakt en niet erna.

Bij een niet-monumentale vrijstaande woning is de vergunningvrije ruimte aan de achterzijde en op het achtererfgebied ruim; de kavelgrootte werkt hier in je voordeel.

Bij het plaatsen van een warmtepomp buiten geldt een geluidsgrens op de erfgrens. Bij een vrijstaande woning is die eerder haalbaar dan bij een rijwoning, maar de afstand tot de buren en de plaatsing bepalen het.

Bomen op de kavel kunnen kapvergunningplichtig zijn, en de wortels van een oude boom dicht bij het huis zijn een reële factor bij fundering op staal.

Bij een dak met asbesthoudende leien of golfplaten geldt dat verwijdering door een gecertificeerd bedrijf moet gebeuren; particulier verwijderen is voor deze toepassingen niet toegestaan.

Onder de Omgevingswet loopt de aanvraag via het Omgevingsloket. Bij een villapark met een beeldkwaliteitsplan komt daar de welstandstoets bij.

Toekomstplannen

Voorbeelden en projecten

In de projectenrubriek staan projecten waarin een vrijstaand vooroorlogs huis is verduurzaamd met behoud van het aanzicht, en projecten waarin een serre binnen of juist buiten de schil is gebracht.

Kijk daarbij vooral naar de projecten waarin het huis is gezoneerd. De besparing die daar wordt gerapporteerd, komt vaker uit slimmer stoken dan uit dikker isoleren.