Werkomschrijving spouwmuurisolatie

Het gebrek: plaats, kenmerken en oorzaak

Plaats van het gebrek

• Buitenshuis - Gevel - Spouwmuur

Kenmerken

• Buitenmuur koud, kamer moeilijk warm. Bouwjaar tussen 1920 en 1975 zonder latere ingreep
• Natte plek aan de binnenzijde na slagregen. Plek verschijnt bij regen met wind, droogt daarna op
• Schimmel in de hoek van een buitenmuur. Altijd op de koudste plek: hoek, achter een kast

Mogelijke oorzaken

• Koudebrug in combinatie met te weinig ventilatie — te herkennen aan: Altijd op de koudste plek: hoek, achter een kast
• Doorslaand vocht via de buitenmuur — te herkennen aan: Plek verschijnt bij regen met wind, droogt daarna op
• Lege spouw of geen spouw — te herkennen aan: Bouwjaar tussen 1920 en 1975 zonder latere ingreep

Herstel

• Het herstel staat volledig in hoofdstuk 4, De werkzaamheden stap voor stap. Daarop is de prijsrange in hoofdstuk 8 gebaseerd.

Preventie

• Hoe je herhaling voorkomt, staat in hoofdstuk 12.

Materiaal- en kwaliteitseisen

Het isolatiemateriaal is geschikt voor na-isolatie van een spouw en heeft een geldige kwaliteitsverklaring voor die toepassing. De aannemer vermeldt merk, type en de geleverde rd-waarde in de offerte.

Het materiaal is waterafstotend en niet capillair: het mag geen vocht van de buiten- naar de binnenmuur transporteren.

De boorgaten worden gedicht met een mortel die qua sterkte past bij het bestaande voegwerk, en niet met een harde cementmortel op zacht metselwerk.

De vulling is volledig. De aannemer toont dat aan met een controlemethode die vooraf is afgesproken, en niet uitsluitend met de verbruikte hoeveelheid materiaal.

Ventilatieopeningen en open stootvoegen blijven vrij; waar nodig worden ze afgeschermd tijdens het inblazen.

Wat je opmeet

Wat

Hoe je het opgeeft

Waarom het uitmaakt

Geveloppervlak per gevel

Lengte maal hoogte, min de kozijnen, in m²

De rekeneenheid voor de hele offerte

Aantal gevels dat wordt geïsoleerd

Voor, achter, zijgevels

Een tussenwoning heeft er twee, een vrijstaande vier

Spouwbreedte

In mm, gemeten via een boorgat of bij het kozijn

Onder 50 mm is inblazen vaak niet zinvol; boven 80 mm loopt het materiaalverbruik op

Zit er al isolatie in

Ja, nee, onbekend, gedeeltelijk

Een gevulde spouw moet eerst worden uitgezogen: dat is een andere opdracht

Bouwjaar

Volstaat

Voor 1920 meestal geen spouw; na 1975 vaak al geïsoleerd

Gevelhoogte en aantal bouwlagen

In meters

Bepaalt ladder, hoogwerker of steiger

Staat van het voegwerk

Goed, matig, slecht, met foto's

Slecht voegwerk moet eerst; anders wordt de spouw nat

Bekende vochtplekken

Waar, en wanneer ze verschijnen

Dit is de belangrijkste vraag van dit hele blad

Aanwezigheid van klimop of beplanting

Wat en waar

Moet weg om te kunnen boren

Nestgelegenheid onder de dakrand

Wat je hebt gezien, en wanneer

Bepaalt of er ecologisch onderzoek nodig is en hoe lang dat duurt

Meet de spouwbreedte niet op gevoel. Kijk bij een ventilatierooster of bij een kozijnaansluiting, of laat het boorgat bij het onderzoek meten. Een spouw van veertig millimeter en een van tachtig geven een heel ander materiaalverbruik.

Tijdsduur en complexiteit

Het inblazen zelf is snel: een tussenwoning is meestal in één dag klaar, een vrijstaande woning in één tot twee dagen.

De doorlooptijd is een heel ander verhaal. Het spouwonderzoek en het onderzoek naar beschermde dieren gaan eraan vooraf, en dat laatste kan seizoensgebonden zijn: vleermuisonderzoek volgens het gangbare protocol loopt over meerdere ronden verspreid over het voorjaar en de zomer. Werkt de aannemer onder een gemeentelijk soortenmanagementplan, dan is dat vaak binnen weken geregeld; moet het per woning, reken dan op maanden.

De complexiteit van het werk is laag, die van de voorbereiding hoog. Dat is de omgekeerde verhouding van bijna elke andere klus in dit contenttype, en het is de reden dat mensen verrast worden.

Je kunt gewoon in de woning blijven wonen. Er is buiten wat lawaai van de boormachine en de compressor.

Zelf doen of uitbesteden

Uitbesteden. Dit is geen klus met een zelfdoevariant.

De reden is machinaal: het materiaal wordt onder druk ingeblazen met apparatuur die je niet huurt en waarvan de instelling bepaalt of de spouw echt vol komt. Een half gevulde spouw kost hetzelfde als een volle en levert de helft op, en je ziet het verschil niet.

Daarbij komt dat de twee belangrijkste stappen — het spouwonderzoek en het onderzoek naar beschermde dieren — hoe dan ook door een ander worden gedaan.

Wat je zelf kunt en wat verstandig is: het voorwerk. Klimop weghalen, de gevel nalopen op scheuren en open voegen, en zelf met een zaklamp in een ventilatierooster kijken of er al iets in de spouw zit. En na afloop: controleer of de ventilatieroosters en de open stootvoegen nog vrij zijn. Dat is een half uur werk en het is de meest voorkomende fout na oplevering.

Wil je weten of het bij jou zin heeft voordat je iemand belt: kijk naar het bouwjaar en meet de muurdikte bij een raamkozijn. Boven ongeveer tweeëntwintig centimeter is er waarschijnlijk een spouw.

Offerte uitvragen

Stuur deze werkomschrijving mee met de gegevens uit hoofdstuk 6 en met foto's van elke gevel.

De bij Builddocs aangesloten aannemer kan het werk uitvoeren voor de prijsrange die in hoofdstuk 8 staat, mits je de juiste werkomschrijving hebt gekozen en het juiste aantal en de juiste inmeetgegevens hebt opgegeven. Klopt de opgave niet, dan vervalt die bandbreedte.

Vraag altijd om: of het spouwonderzoek in de prijs zit en of het rapport wordt geleverd, welk materiaal hij toepast met de rd-waarde, hoe hij de volledigheid van de vulling aantoont, hoe hij het onderzoek naar beschermde dieren regelt, en wie de boorgaten dichtzet en met welke mortel.

Die derde vraag is de scheidslijn tussen offertes. Een aannemer die zegt dat hij de vulling controleert met een endoscoop of met een thermografische opname, doet iets wat een aannemer die alleen zijn materiaalverbruik noemt, niet doet.

Wees op je hoede bij een aanbod dat binnen een week kan worden uitgevoerd zonder dat er iets over beschermde dieren wordt gezegd. Dat is niet snel maar onvolledig, en het risico ligt bij jou als opdrachtgever.

Oplevering en controle

Bij oplevering wordt de gevel gezamenlijk beoordeeld, van buiten en van binnen.

Gecontroleerd wordt op: kleur en afwerking van de dichtgezette boorgaten, vrije ventilatieroosters en open stootvoegen, vrije kruipruimteventilatie, en de afwezigheid van isolatiemateriaal op plaatsen waar het niet hoort.

De volledigheid van de vulling wordt aangetoond met de vooraf afgesproken methode. Een thermografische opname is het meest overtuigend, maar kan alleen bij voldoende temperatuurverschil tussen binnen en buiten — plan die in het stookseizoen.

Afwijkingen worden vastgelegd op een opleverlijst met hersteltermijn per punt.

De aannemer levert op: het spouwonderzoeksrapport met foto's, de isolatieverklaring met merk, type en rd-waarde, het boorpatroon, de garantieverklaring, en de gegevens die nodig zijn voor de subsidieaanvraag.

Hoe je herhaling voorkomt

• Laat de spouw voor het inblazen inspecteren met een endoscoop. Speciebaarden en puin in de spouw zijn de belangrijkste oorzaak van regendoorslag na na-isolatie.
• Houd de open stootvoegen onderin de gevel en boven de kozijnen vrij. Ze zien er slordig uit en worden daarom vaak dichtgesmeerd; dat is precies wat je niet moet doen.
• Loop het voegwerk aan de zuidwestzijde elke vijf jaar na. Versleten voegen laten water in de spouw komen dat er zonder isolatie weer uit liep.
• Bewaar het certificaat en de opnamerapportage. Bij regendoorslag na na-isolatie is dat je aanknopingspunt bij het isolatiebedrijf.

Bijlagen

Geveltekening of foto's per gevel met de opmeting.

Ingevuld inmeetformulier met de gegevens uit hoofdstuk 6.

Spouwonderzoeksrapport met foto's van de endoscopie.

Uitkomst van het onderzoek naar beschermde dieren, of de verwijzing naar het gemeentelijk soortenmanagementplan.

Bij een VvE: het besluit van de vergadering en het relevante deel van het meerjarenonderhoudsplan.