De radiator die niet warm wordt, is zelden kapot

De eerste is lucht in de radiator. Herkenbaar aan een radiator die bovenaan koud is en onderaan warm, en soms aan een klokkend geluid. Ontluchten met de sleutel bij het ontluchtingsventiel lost het op: draai open tot er water komt, sluit weer, en controleer daarna de waterdruk van de installatie. Die druk hoort bij een koude installatie ergens tussen anderhalf en twee bar te staan; ontluchten laat hem zakken, dus vullen hoort erbij. Dit is de klus die het vaakst nodig is en die het minst vaak wordt gedaan.

De tweede is een vastgelopen thermostaatknop. In de knop zit een pen die de klep bedient, en die kan na een zomer stilstand blijven steken. Draai de knop eraf en druk de pen een paar keer in; zit hij vast, dan is hij met een tang voorzichtig los te krijgen. Dit verklaart een verrassend groot deel van de klachten die in oktober binnenkomen, precies na het seizoen waarin de knoppen dicht hebben gestaan.

De derde is te weinig doorstroming, en dat is de meest onderschatte. In een installatie zoekt water de weg van de minste weerstand: de radiator die het dichtst bij de ketel zit en het kortste circuit heeft, krijgt te veel water, en de radiator aan het eind van de leiding of op de bovenste verdieping te weinig. Zonder inregeling is dat de normale toestand, en de gebruikelijke oplossing — de aanvoertemperatuur verhogen tot ook de laatste radiator warm wordt — kost rendement over de hele installatie. Waterzijdig inregelen verdeelt het water met de voetventielen of met inregelbare afsluiters over de radiatoren naar hun werkelijke warmtevraag.

De vierde is vervuiling in het systeem. Na jaren circuleren er magnetietslib en corrosieproducten door de installatie, die zich verzamelen op de plek waar het water het traagst stroomt: onderin de radiator die toch al te weinig krijgt. Herkenbaar aan een radiator die alleen bovenaan warm wordt terwijl hij goed is ontlucht. Dat vraagt spoelen van de installatie en het plaatsen van een magneetfilter, wat werk voor een installateur is.

De vijfde is een leiding of afsluiter die dicht zit, bijvoorbeeld na een verbouwing waarbij een kraan is dichtgedraaid en niet meer open. Zeldzaam, en snel uit te sluiten.

Er is nog een zesde situatie die geen storing is en er wel als een voelt: de radiator wordt lauw en niet heet, terwijl de kamer prima op temperatuur komt. Bij een weersafhankelijke regeling of bij een warmtepomp is dat de bedoeling. Lage temperatuur betekent dat de radiator lang lauw is in plaats van kort heet, en dat is efficiënter. Wie dat aanziet voor een storing, laat een goed werkende installatie ontregelen.

Bij een appartement met blokverwarming ligt het anders en dat is nuttig om te weten. Daar is de verdeling over de woningen een zaak van de collectieve installatie, en een individuele radiator die achterblijft kan het gevolg zijn van een inregeling die op complexniveau niet klopt. Dat is dan geen klus voor jou maar een melding bij de vereniging of de beheerder, en het loont om die melding te onderbouwen met welke ruimten wanneer koud blijven.

De volgorde om aan te houden is daarmee eenvoudig: ontluchten, knop controleren, en pas daarna bellen. En bij het bellen: vraag om inregelen en niet om vervangen. Een radiator vervangen die te weinig water krijgt, levert een nieuwe radiator op die te weinig water krijgt.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: drie radiatoren met hun warmtebeeld - een met lucht bovenin, een met slib onderin, en een die goed doorstroomt.

Aanvullend beeld: een thermostaatpen die na een zomer stilstand is vastgelopen.

De verdeling van water over een niet-ingeregelde installatie, van ketel tot verste radiator.

Een lauwe radiator bij een warmtepomp - de bedoeling en geen storing.

Veelgestelde vragen

Wat is de meest voorkomende oorzaak? Lucht in de radiator: bovenaan koud, onderaan warm, soms met een klokkend geluid.

Wat doe ik na het ontluchten? De waterdruk controleren; die hoort bij een koude installatie tussen anderhalf en twee bar te staan.

Waarom klemmen knoppen in oktober? De pen in de thermostaatknop loopt vast na een zomer stilstand.

Wat betekent koud onderin terwijl hij ontlucht is? Dan zit er waarschijnlijk slib in, en dat vraagt spoelen en een magneetfilter.

Wat is waterzijdig inregelen? Het water met ventielen over de radiatoren verdelen naar hun werkelijke warmtevraag.

Mijn radiator wordt lauw in plaats van heet - is dat een storing? Bij een weersafhankelijke regeling of warmtepomp is dat de bedoeling en efficiënter.

Wat geldt bij blokverwarming? Dan is de verdeling een zaak van de collectieve installatie; meld het met de ruimten en tijdstippen erbij.