De omvormer gaat eerder kapot dan de panelen

Een omvormer zet de gelijkstroom van de panelen om naar wisselstroom voor de woning en het net. Hij bevat elektronica en koelt zichzelf, en dat maakt hem het onderdeel met de kortste levensduur van de installatie. Tien tot vijftien jaar is een gebruikelijke orde van grootte, tegenover vijfentwintig jaar of meer voor de panelen. In een installatie die je twintig jaar aanhoudt, moet hij dus vrijwel zeker een keer worden vervangen.

Dat is geen schandaal maar een gegeven, en het hoort in de rekensom. Bij een gemiddelde woninginstallatie gaat het om een bedrag dat in verhouding tot de installatie bescheiden is en in verhouding tot de jaaropbrengst niet.

Wat de levensduur beïnvloedt, kun je deels zelf bepalen, en dat is de praktische winst van dit artikel.

De opstelplaats telt zwaar. Elektronica houdt niet van warmte, en een omvormer op een onbeschaduwde zolder onder een zuiddak krijgt het in juli zwaar. Datzelfde apparaat in een koele, geventileerde berging of in de meterkast gaat aantoonbaar langer mee. Hangt de jouwe op zolder, dan is verplaatsen bij de eerstvolgende gelegenheid een reële overweging.

Ventilatie eromheen telt net zo. Een omvormer heeft vrije ruimte nodig aan alle kanten; ingebouwd in een kast of achter een plaat loopt hij warm en schakelt hij bij hoge temperaturen terug in vermogen. Dat laatste kost opbrengst zonder dat er iets kapot is.

En de dimensionering telt. Een omvormer die permanent op zijn maximum draait, slijt sneller dan een die ruimer is gekozen. Tegelijk is een te ruim gekozen omvormer bij lage instraling minder efficiënt. De verhouding tussen paneelvermogen en omvormervermogen is daarmee een ontwerpkeuze en geen detail; vraag ernaar bij de offerte.

Wat je bij vervanging moet weten, en waar mensen tegenaan lopen: een nieuwe omvormer moet passen bij de bestaande configuratie — het aantal strings, de spanning en de stroom per string. Bewaar daarom de opleveringsgegevens van de installatie. Zonder die gegevens begint een vervanging met een inventarisatie op het dak, en dat kost geld dat niet nodig was.

Er is een tweede reden om die gegevens te bewaren, en die gaat over garantie. De panelen hebben doorgaans een productgarantie van tien tot vijftien jaar en een vermogensgarantie van vijfentwintig; de omvormer heeft er vaak vijf tot tien, soms tegen meerprijs te verlengen. Die termijnen lopen dus niet gelijk, en de installateur die alles heeft geleverd, is over vijftien jaar mogelijk niet meer de partij bij wie je aanklopt.

Twee dingen tot slot die met vervanging samenhangen en die je meteen kunt meenemen.

Als de omvormer toch wordt vervangen, is dat het moment om te kijken of een model met een aansluiting voor een thuisbatterij zinvol is. Nu saldering verdwijnt, verandert die afweging, en een hybride omvormer die daar geschikt voor is, kost bij vervanging weinig extra en achteraf veel.

En het is het moment om de monitoring op orde te brengen. Een installatie zonder monitoring is een installatie waarvan je een storing pas merkt op de jaarafrekening. Dat is de goedkoopste verzekering tegen maandenlang niets opwekken die er is.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: dezelfde omvormer op een warme zolder en in een koele geventileerde berging, met de temperatuur over een zomerdag.

Aanvullend beeld: een omvormer die is ingebouwd achter een plaat en bij hoge temperatuur terugschakelt in vermogen.

De garantietermijnen van panelen en omvormer naast elkaar op een tijdlijn.

Een monitoringsoverzicht dat een storing meldt, naast een jaarafrekening waaruit het pas achteraf blijkt.

Veelgestelde vragen

Hoe lang gaat een omvormer mee? Tien tot vijftien jaar, tegenover vijfentwintig jaar of meer voor de panelen.

Staat die vervanging in de terugverdientijd? Vrijwel nooit, en het hoort er wel in.

Wat bepaalt de levensduur? Vooral de opstelplaats: warmte is de vijand van elektronica.

Waarom mag hij niet ingebouwd worden? Zonder vrije ruimte loopt hij warm en schakelt hij terug in vermogen, wat opbrengst kost zonder dat er iets kapot is.

Wat moet ik bewaren? De opleveringsgegevens: aantal strings, spanning en stroom per string.

Lopen de garanties gelijk? Nee. Panelen hebben doorgaans langere termijnen dan de omvormer.

Wat neem ik mee bij vervanging? De vraag of een model met batterijaansluiting zinvol is, en het op orde brengen van de monitoring.