Waarom je na isoleren de verwarming opnieuw moet inregelen

Een verwarmingsinstallatie wordt ontworpen op de warmtevraag van elke ruimte. Radiatoren worden op maat gekozen, de doorstroming wordt over de radiatoren verdeeld, en de ketel levert een aanvoertemperatuur die hoog genoeg is om ook de ongunstigste ruimte warm te krijgen. Als de warmtevraag van de woning verandert, klopt die hele afstemming niet meer.

Na isolatie verandert de warmtevraag bovendien niet gelijkmatig. Isoleer je alleen het dak, dan daalt de vraag op zolder en op de bovenverdieping sterk en beneden nauwelijks. Isoleer je de vloer, dan geldt het omgekeerde. Het gevolg is dat sommige ruimten te snel warm worden en de thermostaatruimte de ketel afschakelt terwijl een andere ruimte nog koud is. De klacht die daaruit volgt — de ene kamer wordt niet warm — wordt vervolgens opgelost door de aanvoertemperatuur te verhogen, wat het rendement van de ketel verlaagt en het probleem verplaatst.

Waterzijdig inregelen lost dat op. De doorstroming per radiator wordt afgestemd op de nieuwe warmtevraag van die ruimte, met de voetventielen of met inregelbare afsluiters. Het resultaat is dat elke ruimte krijgt wat hij nodig heeft en dat de installatie op een lagere aanvoertemperatuur kan werken.

Die lagere aanvoertemperatuur is het punt waar het echte geld zit. Een hr-ketel haalt zijn hoge rendement uit condensatie van waterdamp in de rookgassen, en dat lukt alleen als het retourwater koud genoeg is — in de praktijk onder ongeveer vijfenvijftig graden. Draait de ketel op tachtig graden aanvoer omdat één slecht doorstromende radiator dat afdwingt, dan condenseert hij nauwelijks en gooi je een deel van het rendement weg waar je voor betaald hebt.

Voor wie een warmtepomp overweegt, is dit bovendien de bepalende stap. Een warmtepomp werkt efficiënt bij lage aanvoertemperatuur, en de vraag of jouw woning daar geschikt voor is, hangt af van de isolatie, en van of de installatie is ingeregeld. Er zijn woningen die zonder inregelen ongeschikt lijken en het na een halve dag werk wel zijn.

Je kunt zelf een eenvoudige toets doen voordat je iemand belt. Zet op een koude dag de aanvoertemperatuur van de ketel enkele dagen op zestig graden en kijk of alle ruimten nog warm worden. Lukt dat, dan is er ruimte. Lukt het in één ruimte niet, dan weet je welke radiator de installatie omhoog dwingt, en dan heb je de vraag scherp voordat er iemand langskomt.

Naast inregelen zijn er twee instellingen die na isolatie herzien horen te worden. De stooklijn, oftewel de weersafhankelijke regeling: die bepaalt hoe de aanvoertemperatuur meebeweegt met de buitentemperatuur, en na isolatie kan die lager worden ingesteld. En de nachtverlaging: bij een goed geïsoleerde woning koelt de woning 's nachts nauwelijks af en kost het ochtendlijk opstoken meer dan de verlaging opleverde. De oude regel dat je 's nachts ver terugzet, gaat na isolatie vaak niet meer op.

Wat dit alles kost, is bescheiden in verhouding tot de isolatiemaatregel zelf. Wat het oplevert: een lagere rekening, en het verdwijnen van de klacht waar mensen na een verduurzaming het vaakst mee zitten: dat het in de ene kamer te warm is en in de andere niet.

Vraag er dus zelf naar, want het staat in geen enkele isolatieofferte. Het is een ander vak, en dat is precies de reden dat het tussen wal en schip valt.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de warmtevraag per ruimte vóór en na isolatie, met de doorstroming die niet is meeveranderd.

Aanvullend beeld: de stooklijn vóór en na, met de lagere instelling die mogelijk wordt.

Een nachtverlaging in een goed geïsoleerde woning, met de opstookkosten die de besparing overtreffen.

De eigen toets: enkele dagen op zestig graden aanvoer en kijken welke ruimte achterblijft.

Veelgestelde vragen

Waarom moet ik opnieuw inregelen? Omdat de installatie nog is afgestemd op de warmtevraag van vóór de isolatie.

Waarom verandert die vraag ongelijkmatig? Dakisolatie verlaagt hem vooral boven, vloerisolatie vooral beneden.

Wat is het gevolg? Eén achterblijvende ruimte dwingt de aanvoertemperatuur omhoog voor de hele woning.

Waarom kost dat rendement? Een hr-ketel condenseert alleen bij voldoende koud retourwater.

Wat is de eigen toets? Zet de aanvoer enkele dagen op zestig graden en kijk of alle ruimten warm worden.

Welke instellingen herzie ik nog meer? De stooklijn en de nachtverlaging.

Waarom staat dit niet in een isolatieofferte? Het is een ander vak, en daarom valt het tussen wal en schip.