Glas in lood en isolatie gaan slecht samen

Glas in lood is enkel glas in een loden profielstructuur. De isolatiewaarde is die van enkel glas, en daar komt bij dat het paneel zelf luchtdoorlatend is: langs de loodstrips en langs de aansluiting in de sponning komt lucht door. Een raam met glas in lood is daarmee vaak zowel het koudste als het tochtigste punt van de gevel.

Daarbij veroudert het lood zelf. Het wordt na vijftig tot tachtig jaar slap, waardoor het paneel gaat bollen — dat is het bekende beeld van een raam dat naar buiten of naar binnen buikt. Een gebold paneel scheurt uiteindelijk bij de loodverbindingen en dan komen er stukken glas los.

Er zijn drie routes en ze sluiten elkaar niet uit.

Achterzetbeglazing. Een tweede glaspaneel aan de binnenzijde, in een eigen lijst, met een luchtspouw ertussen. Het glas in lood blijft zichtbaar en op zijn plek. Voordelen: omkeerbaar, het paneel blijft in de gevel, en de isolatiewaarde verbetert aanzienlijk. Nadelen: het is aan de binnenzijde zichtbaar, het paneel moet schoongemaakt kunnen worden, en de spouw ertussen moet geventileerd zijn naar buiten toe — anders slaat er condens neer aan de binnenzijde van het glas in lood en dan tast dat het lood en de kit aan.

Die ventilatie van de spouw is het detail dat het vaakst fout gaat. Een achterzetraam dat aan beide zijden luchtdicht is uitgevoerd, geeft binnen twee winters beslag tussen de panelen.

Het paneel opnemen in isolatieglas. Het glas in lood wordt tussen twee ruiten geplaatst in een nieuw isolatieglaspakket. Voordelen: één paneel, geen dubbele reiniging, en een goede isolatiewaarde. Nadelen: het is niet omkeerbaar, het lood komt in een afgesloten ruimte waarin het niet meer bereikbaar is voor onderhoud, en het beeld verandert — de diepte en de glans van origineel glas in lood in de buitenlucht zijn anders dan achter een ruit.

Restaureren en laten wat het is. Het paneel wordt uitgenomen, opnieuw gezet met nieuw lood, en teruggeplaatst. Voordelen: het origineel blijft en gaat weer tachtig jaar mee. Nadeel: geen isolatiewinst.

Bij die laatste route is er wel iets te winnen aan de randen. Een groot deel van het comfortverlies bij glas in lood komt niet door het glas maar door de kieren: de aansluiting van het paneel in de sponning, en de aansluiting van het kozijn op de gevel. Die dichten kost weinig en scheelt merkbaar in tocht en geluid.

Wat de keuze bepaalt:

Bij een monument of in een beschermd gezicht is de eerste vraag wat is toegestaan. Achterzetbeglazing is doorgaans de route die wordt geaccepteerd, juist omdat hij omkeerbaar is en het gevelbeeld ongemoeid laat. Opnemen in isolatieglas is dat vaak niet.

Bij een gewone woning waar het paneel geen bijzondere waarde heeft, is opnemen in isolatieglas praktisch en verdedigbaar.

En bij een bollend paneel is restauratie hoe dan ook nodig, ongeacht welke route je daarna kiest — een paneel dat al vervormd is, kun je niet in een isolatieglaspakket opnemen zonder het eerst te herstellen.

Laat glas in lood beoordelen door iemand die het vak kent, en niet door de glaszetter die ook de rest van de ramen doet. Het is een ambacht met eigen regels, en de beoordeling of een paneel restaureerbaar is, vraagt ervaring.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de drie routes naast elkaar, met per route de isolatiewinst, de omkeerbaarheid en het gevelbeeld.

Aanvullend beeld: een gebold paneel met scheuren bij de loodverbindingen.

De ventilatie van de spouw achter een achterzetraam, goed en fout uitgevoerd.

De kieren rond paneel en kozijn, als het deel van het comfortverlies dat weinig kost om op te lossen.

Veelgestelde vragen

Waarom presteert glas in lood zo slecht? Het is enkel glas, en het paneel laat daarnaast lucht door langs lood en sponning.

Waarom gaat een paneel bollen? Het lood wordt na vijftig tot tachtig jaar slap en houdt het glas niet meer op zijn plek.

Wat is achterzetbeglazing? Een tweede glaspaneel aan de binnenzijde in een eigen lijst, met een luchtspouw ertussen.

Welk detail gaat daarbij het vaakst mis? De ventilatie van de spouw naar buiten; zonder die ventilatie ontstaat er condens.

Wat is het nadeel van opnemen in isolatieglas? Het is niet omkeerbaar en het lood is daarna niet meer bereikbaar voor onderhoud.

Wat levert restaureren op? Het origineel gaat weer tachtig jaar mee, maar er is geen isolatiewinst.

Wat geldt bij een monument? Achterzetbeglazing is doorgaans de geaccepteerde route, juist omdat die omkeerbaar is.