Het lood boven je raam dat er niet meer is

De werking is eenvoudig. Regen dringt door het buitenblad heen — dat is normaal, daar is de spouw voor — en loopt aan de binnenzijde van dat buitenblad naar beneden. Waar de spouw wordt onderbroken door een raamopening, moet dat water eruit. De waterkering vangt het op, leidt het naar buiten, en via open stootvoegen boven het kozijn verlaat het de gevel.

Ontbreekt die kering, dan komt het water op de latei terecht en van daar op het binnenblad. Het gevolg is een vochtplek boven of naast het raam, aan de binnenzijde, die verschijnt na slagregen en die weer wegtrekt. Precies dat patroon — nat na regen, droog daarna, altijd op dezelfde plek boven een opening — is het herkenningsteken.

Waar het misgaat, is te benoemen:

Bij woningen van vóór ongeveer 1950 is er vaak geen spouw of geen kering. Dan is de oplossing niet een kering aanbrengen maar de waterbelasting verminderen: voegwerk, een overstek, en de waterhuishouding eromheen.

Bij kozijnvervanging wordt de bestaande kering regelmatig beschadigd of niet teruggeplaatst. Het nieuwe kozijn gaat erin, de kering is doorgesneden of ligt niet meer aan, en de klacht verschijnt in de eerste natte winter daarna. Dit is de meest voorkomende oorzaak van vochtklachten na een kozijnrenovatie.

Bij spouwisolatie kan een kering die er wel is, worden overbrugd door het isolatiemateriaal, waardoor water via de vulling het binnenblad bereikt. Dat is een van de redenen dat de staat van het buitenblad vóór het vullen beoordeeld hoort te worden.

En bij het dichtsmeren van stootvoegen. Open stootvoegen boven een kozijn en onderaan de gevel zijn geen slordigheid maar functionele openingen: ze voeren het water af en ze ventileren de spouw. Ze worden met regelmaat dichtgevoegd omdat ze er onafgewerkt uitzien, en dan kan het water dat de kering opvangt nergens heen.

Dat laatste is het meest voorkomende zelfgemaakte probleem in dit artikel, en het is met een beitel te verhelpen.

Wat je zelf kunt vaststellen: kijk boven je kozijnen naar de eerste voegenrij. Zie je op regelmatige afstand voegen die open zijn — geen mortel, een opening van een halve steen breed — dan zijn dat de stootvoegen en werkt het systeem waarschijnlijk. Zie je een dichte, gladde voegenrij, dan is de vraag waar het water heen gaat.

Kijk ook naar het patroon van de vochtplek binnen. Zit hij boven het kozijn en verschijnt hij na slagregen uit een bepaalde richting, dan wijst dat op de kering. Zit hij onder het kozijn, dan wijst dat eerder op de waterslag of op de aansluiting van het kozijn zelf.

Wat herstel inhoudt: bij een bestaande gevel wordt de bovenste steenlaag boven het kozijn plaatselijk uitgenomen, wordt er een nieuwe kering aangebracht die aan beide zijden voldoende opsteekt, en wordt het metselwerk teruggezet met open stootvoegen. Dat is specialistisch werk en het is niet goedkoop, en het is wel definitief.

Bij kozijnvervanging is het aanzienlijk eenvoudiger, want dan ligt alles toch open. Zet daarom in de opdracht dat de bestaande waterkering wordt gecontroleerd en zo nodig vernieuwd, en dat de stootvoegen open blijven. Dat is één zin en het voorkomt de klacht die anders drie jaar later komt.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de weg van het water in een spouw, met en zonder waterkering boven de opening.

Aanvullend beeld: een rij open stootvoegen boven een kozijn, naast een dichtgevoegde rij.

Een kering die bij kozijnvervanging is doorgesneden, met de vochtplek die de winter erna verschijnt.

Herstel in bestaand metselwerk: de bovenste steenlaag uitgenomen, nieuwe kering, en teruggezet met open stootvoegen.

Veelgestelde vragen

Wat doet een waterkering? Die vangt het water in de spouw op en leidt het via open stootvoegen naar buiten.

Hoe herken ik dat hij ontbreekt? Aan een vochtplek boven of naast het raam die na slagregen komt en daarna wegtrekt.

Wanneer verdwijnt een kering? Meestal bij kozijnvervanging, waarbij hij wordt doorgesneden of niet wordt teruggeplaatst.

Wat doet spouwisolatie ermee? Een bestaande kering kan door het materiaal worden overbrugd, waardoor water het binnenblad bereikt.

Waarom mag ik stootvoegen niet dichtvoegen? Die voeren het water af en ventileren de spouw; dicht kan het water nergens heen.

Wat als de vochtplek onder het kozijn zit? Dan wijst dat eerder op de waterslag of op de aansluiting van het kozijn zelf.

Wat zet ik in de opdracht bij kozijnvervanging? Dat de waterkering wordt gecontroleerd en zo nodig vernieuwd, en dat de stootvoegen open blijven.