Waarom een gevel vies wordt op vaste plekken

Verticale strepen onder een raamdorpel. Water dat over de dorpel loopt en langs de gevel naar beneden gaat, neemt vuil mee en zet dat af. Dat betekent dat de dorpel het water niet ver genoeg van de gevel afvoert of dat de druiplijst aan de onderzijde ontbreekt of is dichtgesmeerd. Twee smalle strepen aan de uiteinden van de dorpel wijzen op zijkanten die niet goed zijn afgewerkt.

Een brede donkere baan onder de dakrand. Water dat over de dakrand terugloopt in plaats van los te laten. Oorzaak is een ontbrekende of beschadigde druiplijst, of een dakrand die naar de gevel toe afloopt in plaats van naar het dak.

Een verticale baan naast een regenpijp. De pijp lekt, of de aansluiting op de goot lekt. Bij een baan die pas halverwege begint, zit het lek daar.

Groene aanslag laag in de gevel. Algen op de eerste meter boven het maaiveld betekent dat die zone nat blijft: opspattend regenwater, een tuin die tegen de gevel aan ligt, of een bestrating die naar de gevel afloopt. Dat is dezelfde zone waar optrekkend vocht speelt, en de twee versterken elkaar.

Groene aanslag op één gevelvlak. De noordgevel of een gevel achter beplanting droogt slecht op. Dat is meestal onschuldig en het is een aanwijzing dat die gevel langer nat blijft, wat bij vorst en bij impregnering relevant is.

Witte, poederige aanslag. Dat is geen vervuiling maar zoutuitbloei, en dat is een ander verhaal — zie het artikel daarover.

Een schone strook waar de rest vies is. Dat betekent dat daar water overheen spoelt, bijvoorbeeld onder een overlopende goot. Schoon is hier geen goed teken.

Roetaanslag rond een ventilatieuitmonding of een schoorsteen. Verbrandingsproducten. Bij een schoorsteen die in gebruik is, is dat normaal; bij een die buiten gebruik is, is het een aanwijzing dat er nog iets op is aangesloten.

Wat je met dit alles doet: fotografeer de gevel als geheel op een droge dag, en markeer waar de patronen zitten. Dat is een gevelinspectie die je vanaf de stoep doet, en het levert precies de vragen op die je aan een aannemer stelt.

En het bepaalt de volgorde van herstel. Vervuiling wijst naar waterhuishouding, en waterhuishouding is bij vrijwel elk gevelprobleem de eerste stap. Een gevel schoonmaken zonder de oorzaak van de strepen weg te nemen, betekent dat ze binnen twee jaar terug zijn — en dan heb je bovendien het risico van de reiniging genomen.

Tot slot de vraag of vervuiling op zichzelf schadelijk is. Meestal niet. Algen en roetaanslag tasten gezond metselwerk niet aan. Wat wél telt is wat het patroon aangeeft: langdurig nat metselwerk verweert sneller, is gevoeliger voor vorst, en droogt slechter. De vervuiling is het symptoom en niet de ziekte.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een gevel met de acht vervuilingspatronen gemarkeerd en per patroon de oorzaak.

Aanvullend beeld: twee smalle strepen aan de uiteinden van een dorpel, als teken van slecht afgewerkte zijkanten.

Groene aanslag op de eerste meter boven het maaiveld, in dezelfde zone als optrekkend vocht.

Een gevelfoto op een droge dag, met de patronen ingetekend.

Veelgestelde vragen

Wat betekenen strepen onder een raamdorpel? Dat de dorpel het water niet ver genoeg afvoert of dat de druiplijst ontbreekt.

En een brede baan onder de dakrand? Dat water over de dakrand terugloopt in plaats van los te laten.

Wat zegt een baan naast een regenpijp? Dat de pijp of de aansluiting op de goot lekt.

Wat betekent groene aanslag laag in de gevel? Dat die zone nat blijft door opspattend water of een verkeerd aflopende bestrating.

Waarom is een schone strook verdacht? Omdat daar water overheen spoelt, bijvoorbeeld onder een overlopende goot.

Is vervuiling schadelijk? Meestal niet; algen en roet tasten gezond metselwerk niet aan.

Wat doe ik met het patroon? Fotografeer de gevel op een droge dag en gebruik het als vragenlijst voor de aannemer.