Meer en Vaart in Amsterdam - 170 maisonnettes, een VvE en een beeldbepalende gevel
Naoorlogse woningbouw in een uitgesproken abstracte vorm, en daarmee een uitzondering binnen zijn eigen bouwperiode. De balkongevel is het handschrift van dit gebouw: een betonnen raster, gevuld met identieke kaders. Die opzet levert een sterk herhalend en abstract beeld op, waarin geen enkele woning zich van de andere onderscheidt. Het gebouw staat op een prominente plek aan de Sloterplas en vormt daarmee het gezicht van de wijk erachter. Dat maakt de renovatieopgave anders dan bij een doorsnee galerijflat: wat je aan de gevel doet, verandert het beeld van een hele buurt. De renovatie is erop gericht die abstractie terug te brengen. Bij naoorlogse complexen is dat een bewuste keuze tegen de gebruikelijke stroom in — het is bij dit type gebouw gangbaarder om juist variatie en kleur toe te voegen, zoals bij Park Hill in Sheffield is gedaan.
- Gebouwsoort
- Woongebouw, gestapelde bouw. Galerijflat met maisonnettes, in eigendom van een vereniging van eigenaars.
- Bouwperiode
- 1945 tot 1970.
- Bouwjaar
- Jaren zestig.
- Gebouwtype
- Woongebouw met 170 maisonnettes aan de Sloterplas in Amsterdam-Osdorp, oorspronkelijk ontworpen door Artur Staal. Het complex is in eigendom van een vereniging van eigenaars; de renovatie en verduurzaming zijn ontworpen door Vanschagen Architecten.
- Koop of huur
- Koop. De woningen zijn in particulier eigendom en verenigd in een VvE. Dat is bij een complex van 170 woningen bepalend voor het tempo. Een corporatie besluit tot renovatie; een vereniging moet er een meerderheid voor vinden.
- Energielabel
- Onbekend
Meer en Vaart in Amsterdam-Osdorp is een galerijflat uit de jaren zestig met 170 maisonnettes, gelegen aan de Sloterplas. Het complex is gerenoveerd en verduurzaamd, in opdracht van de eigen vereniging van eigenaars.
Voor onze lezers is dit een van de meest herkenbare projecten van het hele bestand, om drie redenen tegelijk.
Het is een VvE en geen corporatie. De besluitvorming liep via de vergadering, met 170 eigenaren die het eens moesten worden over een investering in een gebouw dat zij samen bezitten.
Het zijn maisonnettes. Woningen over twee lagen binnen een gestapeld complex, met een eigen trap. Dat geeft ruimte en het maakt de woning minder geschikt naarmate mensen ouder worden — een vraagstuk dat in dit type complex speelt en waarvoor geen eenvoudige oplossing bestaat.
De gevel is beeldbepalend. Het betonnen raster met identieke kaders bepaalt het beeld van de wijk, en dat begrenst wat er aan de buitenzijde mogelijk is. Isolatie aan de buitenzijde zou de rasterwerking dichtsmeren, en dat is precies wat er niet mocht gebeuren.
Waarom dit voor jou relevant is. Als VvE-bestuurder in een naoorlogs complex is dit het dichtstbijzijnde voorbeeld dat er is: dezelfde bouwperiode, dezelfde eigendomsvorm, dezelfde afweging tussen beeld, budget en draagvlak.
Het praktische leerpunt zit in de volgorde. Bij een gebouw waarvan de gevel het beeld draagt, begin je niet bij de gevel maar bij de bouwdelen waar niemand naar kijkt: het dak, de vloeren boven de bergingen, de galerijzijde, de installaties en het glas. Daar zit een aanzienlijk deel van de winst, zonder dat er één vergadering over vormgeving hoeft te gaan.
De betonnen balkonplaten zijn daarbij het onvermijdelijke probleem: zij lopen door de gevel heen en werken als koelrib. Bij een raster dat behouden moet blijven, is dat maar beperkt op te lossen.
Toegepaste maatregelen
- renovatie en verduurzaming van 170 maisonnettes
- herstel van het abstracte karakter van de balkongevel
- behoud van het betonnen raster met identieke kaders als beeldbepalend element
[CONTROLEREN: het volledige maatregelenpakket opvragen bij Vanschagen Architecten of de VvE - isolatiewijze en Rc-waarden per bouwdeel, glassoort, warmteopwekking en ventilatie.]
Bouwmethode en materialen
Na-isolatie
[CONTROLEREN: isolatiewijze opvragen.]
Bij een complex waarvan de gevel beeldbepalend is, ligt de winst in de bouwdelen die dat niet zijn. Bij een galerijflat met maisonnettes zijn dat: het dak, de vloer boven de bergingen of de onderdoorgang, de galerijzijde van de woning, en het glas.
Maisonnettes hebben daarbij een eigen kenmerk dat gunstig uitpakt: doordat de woning over twee lagen ligt, is er per woning minder dak- en vloeroppervlak dan bij een gestapeld appartement — de verhouding tussen buitenoppervlak en inhoud is beter.
Wat ongunstig uitpakt: de interne trap betekent dat warme lucht naar de bovenverdieping trekt, waardoor de benedenverdieping koeler blijft. Bij lage-temperatuurverwarming vraagt dat aandacht bij het inregelen.
Energievoorziening
[CONTROLEREN: warmteopwekking na renovatie opvragen, en of het complex is voorbereid op een warmtebron zonder gas.]
Bij een VvE van deze omvang is dat een besluit van de vergadering en geen keuze per woning. Wie in zo'n complex woont, doet er goed aan te weten of het gebouw aardgasvrij-ready is gemaakt: dat bepaalt of er later nóg een investering komt.
Hoe de ventilatie is geregeld
[CONTROLEREN: ventilatiesysteem opvragen.]
Bij maisonnettes met een interne trap is de luchtverdeling over twee lagen een aandachtspunt, zeker bij mechanische afzuiging met natuurlijke toevoer: de afzuiging zit doorgaans boven en de toevoer beneden.
Prestatie en certificering
Toekomstplannen
[CONTROLEREN: of er vervolgstappen zijn voorzien, bijvoorbeeld rond de warmtevoorziening of de toegankelijkheid van de maisonnettes.]
Betrokken partijen
Oorspronkelijk architect: Artur Staal.
Architect renovatie en verduurzaming: Vanschagen Architecten.
Opdrachtgever: de vereniging van eigenaars van het complex.
[CONTROLEREN: aannemer, constructeur, installateur en de adviseur die de VvE bij de besluitvorming heeft begeleid opvragen. Dat laatste is bij een vereniging van deze omvang een sleutelrol.]
Producten, materialen en gereedschap
Betonnen gevelraster met identieke kaders, als bestaand en te behouden element.
[CONTROLEREN: isolatiemateriaal, glassoort, kozijnsysteem en installatiecomponenten opvragen.]
Waarom dit inspireert
Wat je hiervan kunt meenemen
Herkomst
Zie voor meer informatie
- Het verduurzamingsbesluit in een VvEKennisbank
- Isoleren in gestapelde bouwKennisbank
- Op den Theulder in Hoensbroek - 121 woningen, galerijen en balkons gelijkvloersProject
- Park Hill in Sheffield - het grootste beschermde monument van Europa, in fasen bewoonbaar gemaaktProject
- Betonschade aan balkons en galerijenKennisbank
- Wat kost het renoveren van een woning?Prijsgids
Reacties
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.