Warmteterugwinning uit douchewater

Een douchewarmtewisselaar is in de eenvoudigste vorm een verticale koperen buis waar het douchewater doorheen loopt, met daaromheen een gewikkelde leiding waar het koude drinkwater doorheen gaat. Het wegstromende warme water verwarmt het inkomende koude water via de buiswand. Meer is het niet: geen pomp, geen elektronica, geen onderhoud.

Het rendement is aanzienlijk. Afhankelijk van het type en de lengte wordt een substantieel deel van de warmte teruggewonnen, en omdat douchen bij een goed geïsoleerde woning het grootste deel van de warmtevraag is geworden, tikt dat door.

De werking heeft één voorwaarde: het moet gelijktijdig gebeuren. Het koude water wordt verwarmd op het moment dat er warm water wegloopt, en dat klopt bij douchen — er stroomt tegelijk water in en uit. Bij een bad werkt het niet, want dat loopt achteraf leeg.

Er zijn twee uitvoeringen:

De verticale buis, die in de standleiding onder de douche wordt opgenomen. Die heeft het hoogste rendement en hij vraagt hoogte onder de douchevloer — bij een verdieping met een kruipruimte of met een verdiepingsvloer eronder is dat er, bij een badkamer op de begane grond op een betonvloer vaak niet.

De douchebak of douchegoot met wisselaar erin, die in de vloer wordt opgenomen. Lager rendement, en toepasbaar waar geen hoogte is.

Wat het bepalende punt is: het moment. De wisselaar moet in de afvoerleiding worden opgenomen, en dat kan alleen wanneer die open ligt. Bij een badkamerrenovatie of bij nieuwbouw is de meerprijs beperkt; achteraf inbouwen betekent de vloer eruit, en dan komt het er niet.

Daarom hoort dit onderwerp thuis in het rijtje dingen dat je vooraf bepaalt bij een badkamerrenovatie, samen met de vraag of de afzuiging voldoet en of er een leiding naar de wasmachine moet.

Wat je bij een offerte vraagt:

Welk type en welk rendement, en onder welke omstandigheden dat rendement is bepaald — het opgegeven getal geldt bij een bepaald debiet en een bepaalde temperatuur.

Hoe hij wordt aangesloten. Er zijn twee schema's: het voorverwarmde water naar de koudwaterzijde van de douchemengkraan, of naar de boiler, of naar beide. Dat laatste levert doorgaans het meeste op en het vraagt iets meer leidingwerk.

En hoe hij bereikbaar blijft. Er zit geen onderhoud aan, en bij een verstopping in de afvoer wil je erbij kunnen.

Voor wie een warmtepomp heeft of overweegt is er een extra argument. Warm tapwater is bij een warmtepomp het onderdeel dat de hoogste temperatuur vraagt en dus het laagste rendement heeft. Elke kilowattuur die niet gemaakt hoeft te worden, is daar meer waard dan bij een cv-ketel.

En voor een VvE bij een collectieve renovatie: bij een complex waar badkamers gelijktijdig worden vernieuwd, is dit de maatregel met de beste verhouding tussen kosten en opbrengst die er op dat moment ligt — juist omdat de afvoer toch open gaat.

Voor de volledigheid: er bestaat subsidie voor deze maatregel binnen de ISDE, met eigen voorwaarden en bedragen. Kijk die na vóórdat je opdracht geeft.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de werking van een verticale wisselaar, met het wegstromende en het inkomende water.

Aanvullend beeld: de verticale buis naast de uitvoering in een douchebak of goot, met hun rendement.

De twee aansluitschema's: naar de mengkraan, naar de boiler, of naar beide.

Het moment waarop de afvoer open ligt bij een badkamerrenovatie.

Veelgestelde vragen

Hoe warm is douchewater bij de afvoer? Rond de vijfendertig graden.

Hoe werkt een douchewarmtewisselaar? Het wegstromende warme water verwarmt het inkomende koude water via de buiswand.

Wat is de voorwaarde? Gelijktijdigheid; daarom werkt het bij douchen en niet bij een bad dat achteraf leegloopt.

Welke uitvoeringen zijn er? De verticale buis met het hoogste rendement, en een douchebak of goot met wisselaar.

Wanneer kan hij worden geplaatst? Alleen als de afvoer open ligt, dus bij renovatie of nieuwbouw.

Wat vraag ik in een offerte? Het type, het rendement met de omstandigheden erbij, en het aansluitschema.

Waarom telt hij extra bij een warmtepomp? Omdat tapwater daar de hoogste temperatuur vraagt en dus het laagste rendement heeft.