Waarom het energielabel weinig zegt over de aanpak

Wat het label is. Een berekende energieprestatie op basis van de eigenschappen van de woning: isolatie, glas, installatie, ventilatie, opwekking, en de oppervlakte- en volumeverhoudingen. Het resultaat is een letter, en die letter zegt hoe zuinig de woning is ten opzichte van een norm.

Wat het label niet is. Een meting van jouw werkelijke verbruik, want dat hangt af van hoe je woont. En geen diagnose, want een letter bevat geen informatie over waar het verlies zit.

Waarom hetzelfde label verschillende plannen vraagt. Neem twee woningen met label E.

De eerste is een jaren-dertig woning met massieve gevels, enkel glas, geen vloerisolatie en een cv-ketel van tien jaar. Het verlies zit overal, en de zwaarste post is de gevel — die niet na te isoleren is met een spouwvulling omdat er geen spouw is.

De tweede is een woning uit 1975 met een lege spouw, dubbelglas van de eerste generatie, een ongeïsoleerd dak en dezelfde ketel. Hier is het dak de grootste post en is de spouw met één ingreep te verbeteren.

Zelfde letter, andere volgorde, andere kosten, ander resultaat. Wie op de letter afgaat, doet in beide woningen hetzelfde en heeft in één van de twee het geld verkeerd besteed.

Wat je in plaats van de letter gebruikt:

De onderliggende opname. Bij een label dat volgens de huidige methodiek is opgemaakt, ligt er een opname met de kenmerken die zijn vastgesteld: welke isolatiewaarden zijn aangetroffen of aangenomen, welk glas, welke installatie. Dat is de bruikbare informatie, en die is opvraagbaar.

Let daarbij op wat er is aangenomen. Als een kenmerk niet is vastgesteld, wordt er een forfaitaire waarde gebruikt die hoort bij het bouwjaar. Een woning die wél is geïsoleerd maar waarvan dat niet is aangetoond, krijgt daardoor een slechter label dan zij verdient. En omgekeerd.

De volgorde die bouwkundig klopt. Eerst de waterhuishouding en het onderhoud op orde, dan de schil van boven naar beneden, dan ventilatie meebewegen, en pas daarna de installatie. Die volgorde is voor beide woningen hierboven gelijk; de invulling niet.

En een maatwerkadvies als het om een bedrag van betekenis gaat. Dat is iets anders dan een label: het geeft maatregelen, kosten, besparing en volgorde.

Waar het label wél voor dient. Het is verplicht bij verkoop en verhuur, het is een vergelijkingsinstrument tussen woningen, en het speelt een rol bij financiering — sommige geldverstrekkers verbinden er voorwaarden of ruimte aan. Voor die doelen is het geschikt.

En één waarschuwing bij aankoop: een woning met een goed label kan alsnog slecht wonen. Het label zegt niets over tocht, over vocht, over geluid en over binnenklimaat. Een woning met label B en een ventilatiesysteem dat niet is ingeregeld, is zuinig en ongezond tegelijk.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: twee woningen met label E naast elkaar, met per woning waar het verlies zit en wat de eerste ingreep is.

Aanvullend beeld: een opname met vastgestelde en aangenomen kenmerken, met de forfaitaire waarden gemarkeerd.

De bouwkundige volgorde, gelijk voor beide woningen, met een verschillende invulling.

Een woning met label B en een niet-ingeregeld ventilatiesysteem: zuinig en ongezond tegelijk.

Veelgestelde vragen

Wat is het energielabel? Een berekende energieprestatie op basis van de eigenschappen van de woning, uitgedrukt in een letter.

Is het mijn werkelijke verbruik? Nee, dat hangt af van hoe je woont.

Waarom volstaat de letter niet? Omdat er geen informatie in zit over waar het verlies zit.

Wat gebruik ik in plaats daarvan? De onderliggende opname met de vastgestelde kenmerken.

Wat zijn forfaitaire waarden? Waarden die horen bij het bouwjaar en die worden gebruikt als een kenmerk niet is aangetoond.

Wanneer vraag ik een maatwerkadvies? Als het om een bedrag van betekenis gaat; dat geeft maatregelen, kosten, besparing en volgorde.

Waar dient het label wel voor? Het is verplicht bij verkoop en verhuur, het vergelijkt woningen, en het speelt een rol bij financiering.