Brandveilig beheren van een woongebouw - wat een VvE werkelijk moet regelen

Een woongebouw is bij oplevering brandveilig ontworpen. Of het dat blijft, hangt af van het beheer, en dat beheer ligt bij de eigenaar of de VvE. Dit artikel gaat over dat tweede deel: wat er in de praktijk misgaat en wat je eraan doet.

De kern is eenvoudig. Brandveiligheid in een woongebouw berust op compartimentering: de brand blijft een tijd in de woning waar hij begint, en het trappenhuis blijft zo lang rookvrij dat mensen eruit kunnen. Alles wat die twee dingen ondermijnt, ondermijnt het hele ontwerp.

Wat het lastig maakt is dat de aantasting sluipend gaat. Een doorvoer die bij een leidingwerkzaamheid niet is dichtgezet, een deurdranger die is losgeschroefd omdat de deur te zwaar viel, fietsen in de gang: elk op zichzelf klein, samen genoeg om een vluchtroute onbruikbaar te maken.

Een brand in een woning ontwikkelt zich in enkele minuten tot een situatie waarin de rook dodelijk is. Rook is daarbij het gevaar en niet het vuur; in vrijwel alle fatale woningbranden is rook de doodsoorzaak.

De compartimentering houdt die rook waar hij is. De woningscheidende wanden en vloeren, de woningtoegangsdeur en alle doorvoeren daarin vormen samen de schil van het compartiment. Is die schil intact, dan houdt hij dertig of zestig minuten stand, afhankelijk van het bouwjaar en het ontwerp.

Daar gaat het in het beheer mis, op vier voorspelbare plekken.

De woningtoegangsdeur. Die moet zelfsluitend zijn en dicht aansluiten. Een deurdranger die is verwijderd of een deur die door verzakking niet meer sluit, opent het compartiment.

Doorvoeren. Bij het aanleggen van glasvezel, een nieuwe afzuiging of extra leidingen worden gaten geboord in scheidende constructies. Als die niet brandwerend worden afgedicht, loopt de rook er dwars doorheen. Dit is de meest voorkomende en de minst zichtbare aantasting.

Het trappenhuis. Dat is de vluchtroute en tegelijk de plek waar bewoners spullen zetten. Alles wat daar staat, brandt of hindert.

Installaties. Rookmelders zonder werkende batterij, noodverlichting die niet is getest, een rookwarmteafvoer die nooit is beproefd.

Loop het gebouw na en kijk naar vijf dingen.

Sluiten alle woningtoegangsdeuren vanzelf en volledig? Duw ze open en laat los.

Staan er spullen in het trappenhuis, de gang of de galerij? Fietsen, kinderwagens, schoenenkasten, kerstversiering.

Zitten er gaten of losse afdichtingen rond leidingen die door een scheidende wand of vloer gaan? Kijk in de meterkast, in de berging en in de technische ruimte.

Werkt de noodverlichting, en is er een testverslag?

Hangen er rookmelders in de algemene ruimten en in de woningen, en zijn ze niet ouder dan tien jaar?

Twee signalen die vragen om deskundig onderzoek: een brandmeld- of ontruimingsinstallatie zonder onderhoudscontract, en een gebouw waarin recent leidingwerk is aangelegd zonder dat iemand de doorvoeren heeft gecontroleerd.

Zelf doen: het gebouw nalopen op de vijf punten hierboven, spullen uit de vluchtroute laten verwijderen, batterijen van rookmelders vervangen, en de melding doen.

Niet zelf doen: doorvoeren afdichten, deurdrangers afstellen op een brandwerende deur, en onderhoud aan brandmeld- of ontruimingsinstallaties. Een brandwerende afdichting is een beproefd systeem; met de verkeerde kit werkt hij niet en dat zie je er niet aan af.

Laat de beoordeling van de compartimentering door iemand doen die dat vak heeft. Het is een van de onderwerpen waarbij een oordeel op het oog aantoonbaar onbetrouwbaar is.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan brandcompartimentering, vluchtroutes en installaties. Bij een bestaand gebouw geldt het niveau voor bestaande bouw; bij verbouwing of functiewijziging kan een strenger niveau gaan gelden.

Sinds 1 juli 2022 zijn rookmelders verplicht op elke verdieping van elke woning, ook in bestaande bouw. Dat is een eis aan de woning en dus aan de eigenaar of de verhuurder.

Voor een VvE is brandveiligheid onderdeel van het beheer van de gemeenschappelijke delen. Het trappenhuis, de galerij en de scheidende constructies zijn vrijwel altijd gemeenschappelijk; de woningtoegangsdeur is dat in veel splitsingsaktes ook. Controleer dat, want het bepaalt wie de reparatie betaalt.

Brandmeld- en ontruimingsinstallaties vallen onder certificatieschema's; onderhoud daaraan hoort door een gecertificeerd bedrijf te worden gedaan.