Het trappenhuis: vluchtroute, brandveiligheid, verlichting en onderhoud

Deze pagina is voor het bestuur en de beheerder van een appartementengebouw en voor de eigenaar en huurder die weten wil wat er in het trappenhuis wel en niet mag: de eisen aan de vluchtroute, de brandveiligheid, de verlichting, de trap zelf en het onderhoud. Ze gaat over het gemeenschappelijke trappenhuis; de gang en de overloop binnen de woning, de galerij en de lift hebben eigen pagina's.

Een trappenhuis is in de regels een vluchtroute en meestal een eigen brandcompartiment: een ruimte die bij brand elders in het gebouw een tijd vrij van rook en vuur blijft, zodat bewoners eruit kunnen en de brandweer erin. Dat werkt alleen als de scheidingen kloppen: de wanden, de deuren naar de woningen en naar de bergingsgang, de doorvoeren van leidingen en kabels. Een deur die openstaat omdat de dranger is losgezet, een leidingdoorvoer die bij een verbouwing niet is afgedicht en een kunststof kinderwagen op de overloop maken van het compartiment een schoorsteen.

Wat er in het trappenhuis staat, is de tweede laag. Elk voorwerp in de vluchtroute is een obstakel in het donker en bij rook, en brandbare spullen zijn brandstof en rookbron tegelijk. Daarom mag er in de regels niets staan wat de vrije breedte van de route vermindert of brandbaar is, en daarom is de kinderwagen in het portiek een terugkerend agendapunt. Het is ook een toegankelijkheidsvraag: bewoners met een rollator of een kinderwagen hebben geen alternatief als er geen berging bij de entree is. Een verbod zonder alternatief verplaatst het probleem.

Verlichting en noodverlichting zijn de derde laag. Een trappenhuis moet altijd verlicht kunnen worden, en in gebouwen boven een bepaalde hoogte of zonder daglicht is noodverlichting vereist die bij stroomuitval aangaat. De armaturen van dertig jaar oud, de schemerschakelaar die niet meer schakelt en de bewegingsmelder die uitgaat als je stilstaat op de trap, zijn de gewone klachten.

De trap zelf is de vierde: leuningen aan beide zijden bij een brede trap, een stroeve trede, geen losse matten, en een vrije hoogte die niet wordt beperkt door een armatuur of een leidingkoker. De vloerafwerking van een trappenhuis slijt sneller dan die van welke woning ook; een losse tegel of een omgekruld zeil op een trap is een val.

Kinderwagens, fietsen, scootmobielen, dozen of meubels in het trappenhuis of het portiek.

Deuren naar de woningen, de bergingsgang of de parkeergarage die openstaan of niet vanzelf sluiten, drangers die zijn losgezet of vastgebonden.

Leidingdoorvoeren in de wanden van het trappenhuis die open zijn, vooral na verbouwingen van woningen of het aanleggen van glasvezel.

Verlichting die niet werkt, te weinig licht op de trap, noodverlichting waarvan het controlelampje uit is of die er niet is.

Een leuning die los zit of ontbreekt aan één zijde, treden met een losse afwerking, een zeil dat omkrult.

Brandbare afwerking op wanden of plafond, zoals hardboard of schrootjes uit een eerdere opknapbeurt.

Geen ontruimingsplan, geen pictogrammen, en een brandblusser waarvan de keuringsdatum verlopen is.

Het bestuur kan zelf een ronde organiseren met een vaste lijst, het reglement laten aanvullen en met de bewoners een oplossing zoeken voor kinderwagens en scootmobielen. De beheerder kan drangers laten afstellen, lampen laten vervangen en pictogrammen ophangen zonder besluit van de vergadering, binnen het onderhoudsbudget.

Bewoners kunnen hun eigen voordeur laten nakijken op sluiten en aanslag, en niets in het trappenhuis zetten.

Niet zelf: oordelen over brandwerendheid van deuren en wanden, doorvoeren afdichten zonder het juiste materiaal, noodverlichting installeren en constructieve of vergunningplichtige wijzigingen. Daar horen een adviseur en een installateur bij, en soms de brandweer.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan vluchtroutes in bestaande woongebouwen: de route moet vrij en begaanbaar zijn, mag niet worden versmald door voorwerpen en er mogen geen brandbare materialen in worden opgeslagen. Deuren in de route die een brandscheiding vormen, moeten zelfsluitend zijn. Doorvoeren door brandscheidingen moeten brandwerend zijn afgedicht.

Verlichting van de vluchtroute is verplicht; noodverlichting is verplicht in trappenhuizen van gebouwen boven een bepaalde hoogte en in routes zonder daglicht. Voor een bestaand gebouw gelden de eisen van het niveau bestaande bouw; bij een renovatie kan de gemeente hogere eisen stellen aan wat wordt vernieuwd.

De splitsingsakte maakt het trappenhuis gemeenschappelijk; het huishoudelijk reglement kan regels stellen over het gebruik en een verbod op het plaatsen van voorwerpen bevatten. De vereniging is als eigenaar van het gebouw aanspreekbaar op de zorgplicht voor een veilig gebouw, en de gemeente kan handhaven op de vluchtroute. Bij een verhuurd gebouw rust die plicht op de verhuurder.

Voor een gebouw met een woonfunctie voor zorg of een gebouw waarin de brandweer aanvullende eisen heeft gesteld, kunnen zwaardere eisen gelden. Regels veranderen; controleer bij twijfel de actuele tekst of vraag het aan de gemeente of de brandweer.