Een programma van eisen voor je installatie: wat je opschrijft voordat je offertes vraagt

Drie offertes voor een warmtepomp die je niet kunt vergelijken, omdat de een een buffervat meerekent en de ander niet, de een een radiator vervangt en de ander vijf. Dat gebeurt niet omdat installateurs onbetrouwbaar zijn, maar omdat er geen vraag lag. Ieder heeft zijn eigen aanname ingevuld.

Een programma van eisen is het papier waarop jij die aannames vastlegt voordat er iemand komt kijken. In de utiliteitsbouw is dat een dik document; voor jouw woning of je VvE past het op twee kantjes. Dit artikel zegt wat erop hoort.

Een installatie moet iets presteren: een temperatuur halen bij een bepaalde buitentemperatuur, zoveel liter warm water leveren, zoveel lucht verversen. Dat zijn de eisen. Hoe de installateur dat oplost, is zijn vak; wat hij moet halen, is jouw vraag.

Een programma van eisen scheidt die twee. Het beschrijft de uitgangssituatie, de prestatie, de randvoorwaarden en de oplevering. Het schrijft geen merk voor en geen vermogen, want dan neem je het ontwerp over en daarmee ook de verantwoordelijkheid.

De uitgangssituatie is de helft van het werk: bouwjaar, oppervlak, isolatiewaarden voor zover bekend, het huidige afgiftesysteem, de aanwezige groepen, en wat er al aan installatie ligt. Zonder die gegevens rekent iedereen met een andere woning.

De randvoorwaarden zijn wat er niet mag: geen buitenunit aan de gevel van de buren, geen leiding in het zicht, geen werk in de vakantieweken, geluid onder een bepaalde waarde op de erfgrens. Die staan er niet om lastig te doen; ze voorkomen dat je een installatie krijgt die technisch klopt en praktisch niet kan.

Tot slot de oplevering: wat wordt er gemeten, welke documenten krijg je, en wanneer is het werk klaar. Zonder dat laatste is een installatie klaar wanneer de installateur zegt dat hij klaar is.

Kun je twee offertes naast elkaar leggen en per regel vergelijken? Zo niet, dan lag er geen gemeenschappelijke vraag.

Staat er in de offerte een vermogen zonder een berekening erachter? Vraag waarop het is gebaseerd. Een vermogen dat uit een vuistregel per vierkante meter komt, is een gok die jij betaalt.

Wordt het afgiftesysteem genoemd? Een warmtepomp op bestaande radiatoren werkt alleen als die groot genoeg zijn voor een lagere aanvoertemperatuur. Staat daar niets over, dan is het punt overgeslagen.

Staat er wat er níét in zit? Elektrische aanpassingen, het verzwaren van de aansluiting, doorvoeren, hak- en breekwerk, het herstel daarvan. Dat zijn de posten die als meerwerk terugkomen.

Is er een opleverdocument afgesproken? Zonder afgesproken meting is er niets om aan te toetsen.

Zelf doen. De uitgangssituatie beschrijven: bouwjaar, oppervlak, isolatie, huidige installatie, groepenkast. De randvoorwaarden opschrijven. Vragen om de warmteverliesberekening. Offertes naast elkaar leggen op inhoud.

Niet zelf doen. Het vermogen bepalen. De geluidsberekening maken. Werk aan gas of aan de meterkast.

Wat je vooral niet moet doen. Een vermogen voorschrijven dat je zelf hebt uitgerekend met een vuistregel. Doe je dat, dan levert de installateur precies dat en is het jouw probleem als het niet warm wordt.

Voor de berekening van het warmteverlies bestaat een norm, en installateurs die volgens de branchekwaliteitsregeling werken, horen die te gebruiken. Vraag om de berekening en niet alleen om de uitkomst.

Voor geluid van een buitenunit gelden regels uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, gemeten op de erfgrens. Bij een appartementengebouw komt daar het huishoudelijk reglement bij.

Een warmtepomp of laadpaal kan een zwaardere aansluiting vragen. Verzwaren doet de netbeheerder; de wachttijd daarvoor loopt op en is geen onderdeel van de offerte van de installateur.

Bij een VvE is de installatie in gemeenschappelijke ruimten een zaak van de vergadering. Een individuele buitenunit aan een gemeenschappelijke gevel vraagt toestemming, ook als hij binnen jouw balkon staat.

Werk aan gasleidingen en aan de meterkast is voorbehouden aan een erkende installateur. Doe dat niet zelf; bij een gaslek is er geen tweede kans en de uitweg is eenvoudig: bel een erkend installateur voordat je iets losdraait.