Een ruimte apart verwarmen: gaskachel, elektrische kachel, infrarood, pellet of airco

De thuiswerkplek op zolder, de aanbouw die de cv niet warm krijgt, de garage die werkplaats is geworden, de slaapkamer van een ouder die het kouder heeft dan de rest van het huis: er zijn veel redenen om een ruimte apart te willen verwarmen. Deze pagina zet de opties naast elkaar op aanschaf, gebruikskosten, veiligheid en comfort, en zegt welke keuze bij welke ruimte past. Hij is voor de woningeigenaar en de huurder die iets wil kopen of laten plaatsen, en voor wie twijfelt of bijverwarmen wel de oplossing is.

Verwarmen is energie in een ruimte brengen die sneller binnenkomt dan hij weglekt door wanden, ramen, dak en ventilatie. Hoeveel er weglekt, hangt af van de isolatie en de buitentemperatuur; een goed geisoleerde kamer van vijftien vierkante meter verliest op een koude dag 600 tot 1.000 watt, een ongeisoleerde aanbouw of garage twee tot drie keer zoveel. Elk toestel dat je kiest, moet dat verlies bijhouden, en de gebruikskosten zijn dat verlies maal de prijs van de energie die het toestel gebruikt.

Een elektrische kachel, of het nu een convector, een oliegevulde radiator of een ventilatorkachel is, zet elke kilowattuur stroom om in een kilowattuur warmte. Dat is eenvoudig en veilig, en het is de duurste warmte die er is: bij een stroomprijs van € 0,25 tot € 0,35 per kilowattuur kost een uur op 1.500 watt € 0,40 tot € 0,50. Voor een paar uur per week is dat niets; voor een werkdag per dag, de hele winter, loopt het op tot € 500 tot € 900 per stookseizoen.

Een infraroodpaneel is ook een elektrische kachel, met dezelfde kilowattuur voor kilowattuur, maar het geeft de warmte af als straling in plaats van aan de lucht. Wie in de straling zit, voelt zich warm terwijl de lucht koel blijft. Dat is efficient op een vaste werkplek, waar een paneel van 350 tot 700 watt boven het bureau genoeg is; het is inefficient als je een ruimte wilt opwarmen om erin rond te lopen, want dan moet het paneel alsnog de lucht en de wanden opwarmen en is het gewoon een dure kachel aan het plafond.

Een airco met verwarmingsfunctie is een lucht-luchtwarmtepomp: een buitenunit haalt warmte uit de buitenlucht en een binnenunit blaast die de kamer in. Per kilowattuur stroom levert hij bij zachte kou drie tot vier kilowattuur warmte, bij strenge vorst nog twee. Dat maakt hem de goedkoopste elektrische optie in gebruik, en hij koelt in de zomer. De nadelen: een buitenunit aan de gevel, een installateur voor het koudemiddel, en een luchtstroom die sommige mensen als tocht voelen.

Een gaskachel verbrandt aardgas of propaan in de ruimte zelf. Een gesloten toestel haalt de verbrandingslucht van buiten en voert de rookgassen af door een dubbelwandige pijp door de gevel of het dak; een open toestel gebruikt de lucht uit de kamer en heeft een schoorsteen nodig. Gas is per kilowattuur warmte goedkoper dan stroom uit een gewone kachel, maar de installatie kost meer en het toestel brengt een verbrandingsproces in huis, met het risico op koolmonoxide bij een slechte afvoer. Wie van het gas af gaat, koopt geen gaskachel meer.

Een pelletkachel verbrandt geperste houtkorrels uit een voorraadbak, met een ventilator en een elektronische regeling. Hij heeft een rookgasafvoer nodig die aan de eisen voor een houtgestookt toestel voldoet, een stroomaansluiting en een droge opslag voor zakken pellets. De warmte is goedkoper dan van een elektrische kachel, het toestel kost € 2.500 tot € 5.000 geplaatst, en hij vraagt onderhoud: de brander leegmaken, de asla, het jaarlijkse vegen van de afvoer. Voor een kamer is hij meestal te groot; het kleinste toestel levert al vier tot zes kilowatt.

De keuze volgt uit drie vragen. Hoeveel uur per week wil je de ruimte warm hebben? Hoe goed is de ruimte geisoleerd? En is er een afvoer, een gasaansluiting of een plek voor een buitenunit? Weinig uren: een elektrische kachel of een paneel. Veel uren en een slecht geisoleerde ruimte: eerst isoleren, dan een airco. Een ruimte zonder stroom van betekenis maar met een schoorsteen: een pelletkachel of een gesloten gaskachel, met een koolmonoxidemelder.

Herken een open gaskachel aan het ontbreken van een dubbelwandige afvoer en aan een rooster of schoorsteenaansluiting die de rookgassen op natuurlijke trek afvoert; die toestellen horen vervangen te worden.

Herken de kosten van elektrisch bijverwarmen aan je verbruik: een kachel van 2.000 watt die een werkdag draait, gebruikt 16 kilowattuur, zoveel als een gemiddeld huishouden op een hele dag.

Herken een te kleine airco aan een binnenunit die op de koudste dagen blijft blazen zonder dat het warm wordt; herken een te grote aan een unit die steeds aan en uit gaat.

Herken een infraroodpaneel dat niet werkt aan een koude kamer met een warm hoofd: het paneel hangt te ver van de werkplek of is te klein om de ruimte te verwarmen.

Zelf doen: een elektrische kachel of een infraroodpaneel plaatsen en aansluiten op een gewoon stopcontact, tot 2.000 watt op een groep waar niet ook de wasmachine of de oven op zit.

Zelf doen: een koolmonoxidemelder plaatsen bij elk verbrandingstoestel, op de plaats die de handleiding voorschrijft.

Zelf doen: de isolatie van de ruimte beoordelen en kieren dichten voordat je een toestel kiest.

Niet zelf doen: een gasaansluiting of een gaskachel aansluiten; dat is werk voor een gecertificeerd installateur.

Niet zelf doen: een airco vullen of aansluiten op het koudemiddelcircuit; de leidingen en de vulling zijn werk voor een installateur met een certificaat, en zonder hem is er geen garantie.

Niet zelf doen: een rookgasafvoer door dak of gevel voor een pelletkachel; de doorvoer, de afstanden tot brandbaar materiaal en de uitmonding vragen een installateur.

Een gaskachel of pelletkachel moet worden aangesloten op een rookgasafvoer die aan de eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving voldoet: brandveilig, dicht, en met een uitmonding die de rookgassen van gevels, ramen en ventilatieopeningen weghoudt. De afvoer van een houtgestookt toestel, waaronder een pelletkachel, moet jaarlijks worden geveegd voor de verzekering.

Werk aan gasleidingen mag je niet zelf doen; sinds 2023 mogen alleen gecertificeerde installateurs werken aan gasverbrandingsinstallaties, en dat geldt ook voor het aansluiten van een gaskachel.

Een airco met een buitenunit aan de gevel is bij een grondgebonden woning vaak vergunningvrij aan de achterzijde, maar niet altijd aan de voorzijde en niet bij een monument; het koudemiddel mag alleen door een gecertificeerd installateur worden gevuld en de buitenunit moet aan de geluidsnormen op de erfgrens voldoen.

In een appartement is de gevel gemeenschappelijk; een buitenunit, een gevel- of dakdoorvoer voor een kachel vraagt toestemming van de vergadering van eigenaars.

Een huurder mag een verplaatsbaar toestel gebruiken, maar heeft voor een doorvoer, een gasaansluiting of een buitenunit toestemming van de verhuurder nodig.