Naar de inhoud

Bèta: aanmelden en abonneren kan nog niet.

Kennisbank

Ventilatiewarmtepomp: warmte uit de afgezogen lucht

Onderwerp Energie

Bijgewerkt 21 november 2026 · 15 minuten lezen · gecontroleerd door de redactie op 21 november 2026

Reageren

Een ventilatiewarmtepomp neemt de plaats in van de ventilatiebox op zolder en haalt warmte uit de lucht die je toch al naar buiten blaast. Die warmte gaat naar je cv-water, en bij sommige uitvoeringen naar een boiler voor warm water.

Het past alleen in een woning met mechanische afzuiging, het systeem met roosters in de ramen en afzuigpunten in keuken, badkamer en toilet. Veel woningen van na 1975 hebben dat.

Het vermogen is klein, omdat de hoeveelheid afgezogen lucht vastligt. In bijna alle woningen blijft de cv-ketel erbij voor de koudste dagen en vaak voor het warme water. Het is een hybride oplossing: hij werkt samen met de ketel en haalt je niet van het gas af.

Harder ventileren om meer warmte te winnen heeft geen zin: je haalt dan ook meer koude buitenlucht binnen.

Voor een ventilatiewarmtepomp zelf hebben we geen getoetste prijs. Een hybride warmtepomp met buitenunit naast de ketel kost € 4.500 tot € 8.500; vraag offertes voor beide.

Iemand stelt het bedieningspaneel van een cv-ketel in
Beeld: Envato Elements

Waar gaat het over?

In een woning met mechanische afzuiging draait er dag en nacht een ventilator die lucht uit de keuken, de badkamer en het toilet trekt en via het dak naar buiten blaast. In de winter is dat lucht van rond de twintig graden. Je stookt die warmte op met gas, en een paar seconden later verdwijnt ze boven het dak.

Een ventilatiewarmtepomp vangt die warmte op voordat ze weg is. Hij hangt waar nu de ventilatiebox hangt, sluit aan op dezelfde kanalen en neemt het afzuigen over. Er komt geen buitenunit aan de gevel en geen boring in de tuin. Dat maakt hem aantrekkelijk voor een rijwoning met een kleine tuin, en voor wie geen ventilator aan de gevel wil die de buren horen.

Het gaat hier om woningen met een eigen ventilatiebox. Een appartement met een centrale afzuiger op het dak van het gebouw heeft geen eigen box en valt erbuiten.

Hoe ontstaat het?

Een warmtepomp verplaatst warmte van een koude naar een warme plek. In de ventilatiewarmtepomp koelt een verdamper de afgezogen binnenlucht af. De warmte die daaruit komt, brengt de compressor op een hogere temperatuur, en een warmtewisselaar geeft die af aan het water van de cv-installatie. De afgekoelde lucht gaat daarna gewoon naar buiten, zoals eerst.

De bron is de binnenlucht, en dat is het sterke punt. Die is in de winter warm, ook als het buiten vriest. Een warmtepomp op buitenlucht moet juist op de koudste dagen het hardst werken met de koudste bron; deze heeft altijd lucht van kamertemperatuur.

De beperking zit in de hoeveelheid. De ventilatie is ingesteld op wat de woning aan verse lucht nodig heeft, en daarmee ligt vast hoeveel lucht er door het apparaat gaat. Reken het na: een woning die 150 m³ lucht per uur afzuigt en die lucht vijftien graden afkoelt, wint ongeveer driekwart kilowatt aan warmte uit de lucht. Met de stroom van de compressor erbij komt er rond een kilowatt warmte in het cv-water. Dat is veel minder dan een woning op een koude dag vraagt, maar het loopt de hele winter door, dag en nacht.

Daarom werkt een ventilatiewarmtepomp bijna altijd samen met de cv-ketel. De warmtepomp levert de basis, de ketel springt bij als het kouder wordt en verzorgt in veel uitvoeringen ook het warme water. Bij een grotere of minder goed geïsoleerde woning neemt de ketel een groter deel voor zijn rekening. Milieu Centraal rekent een voorbeeld door voor een matig geïsoleerde hoekwoning met twee bewoners. Het gasverbruik daalt daar van ruim 1.300 naar ruim 1.000 m³ per jaar, het stroomverbruik stijgt met ongeveer 700 kilowattuur, en de uitstoot voor verwarming en warm water gaat met ongeveer een kwart omlaag.

Er zijn uitvoeringen die alleen tapwater verwarmen, met een boiler erin. Die heten meestal ventilatiewarmtepompboiler en zijn een variant van de warmtepompboiler. Een woning helemaal van het gas af krijg je met een ventilatiewarmtepomp alleen in uitzonderingen: bij een woning die zeer goed is geïsoleerd, in combinatie met een tweede bron zoals buitenlucht of de bodem, of in een woning op een warmtenet waar het apparaat alleen het warme water doet.

Bij de installatie komen twee dingen kijken die een gewone ventilatiebox niet nodig heeft. Het apparaat moet worden aangesloten op de cv-leidingen, en er moet een condensafvoer komen, omdat de afgekoelde lucht vocht afgeeft. Op zolder betekent dat een leiding naar een standleiding of een afvoer in de buurt.

Een woning met balansventilatie en warmteterugwinning gebruikt de warmte uit de afgezogen lucht al: die gaat naar de lucht die binnenkomt. Een gewone ventilatiewarmtepomp past daar niet tussen. Er bestaan systemen die beide combineren, maar dat is een ander apparaat dan de box die op mechanische afzuiging past.

Hoe herken je het?

Of je woning in aanmerking komt, zie je aan de ventilatie.

Je hebt mechanische afzuiging als er in keuken, badkamer en toilet ronde ventielen in het plafond of de wand zitten, er een schakelaar met twee of drie standen in de keuken hangt, en er op zolder of in een kast een box hangt met kanalen ernaartoe. Verse lucht komt binnen via roosters boven de ramen of via open ramen. Dat is de situatie waarin een ventilatiewarmtepomp past.

Je hebt balansventilatie als er ook in de woonkamer en de slaapkamers ventielen zitten die lucht inblazen, en de unit vier kanaalaansluitingen heeft. Dan heb je al warmteterugwinning en is een gewone ventilatiewarmtepomp niet de volgende stap.

Je hebt collectieve afzuiging als er geen box in je woning hangt en de ventielen aangesloten zijn op een kanaal dat naar een ventilator op het dak van het gebouw loopt. Dan is er geen plek voor een eigen ventilatiewarmtepomp.

Een box met een wisselstroomventilator is een goede aanleiding om te kijken. Op het typeplaatje staat dan AC of 50 Hz. Zulke boxen verbruiken veel stroom, en bij vervanging levert alleen de zuinigere ventilator al iets op.

Kijk ook naar de ruimte rond de box. Er moet plek zijn voor een apparaat dat ongeveer even groot is, een cv-aansluiting in de buurt of een route ernaartoe, een afvoer voor het condensaat en een stopcontact of groep. Op een zolder waar de cv-ketel ook hangt, is dat meestal eenvoudig.

Een woning waarvan de radiatoren in de winter alleen warm worden met een aanvoer van zeventig graden of meer, haalt minder uit een ventilatiewarmtepomp. Het apparaat levert zijn warmte het zuinigst bij een lage aanvoertemperatuur.

Wat kost het?

Voor de ventilatiewarmtepomp zelf, inclusief plaatsen, hebben we nog geen getoetste bandbreedte. De hybride warmtepomp staat in de tabel als het alternatief waarmee je een offerte het best vergelijkt. De bedragen zijn inclusief btw.

De andere posten in de tabel komen bij een ventilatiewarmtepomp vaak mee in de offerte. Thermostatische kranen op elke radiator zijn nodig om per kamer te regelen, en inregelen van zowel de ventilatie als de cv bepaalt of het apparaat zijn rendement haalt. Vraag of ze erin zitten.

PostEenheidBandbreedteWat is inbegrepen
Hybride warmtepomp naast de bestaande ketel, ter vergelijkingper installatie€ 4.500 - € 8.500Buitenunit, regeling, montage, inbedrijfstelling
Mechanische afzuigbox vervangenper stuk€ 500 - € 1.200Box, ophanging, aansluiten op bestaand kanaal en stroom, oude box weg
Extra groep in de meterkastper stuk€ 180 - € 400Groep, bekabeling, aardlekbeveiliging, meting
Thermostatische radiatorkraan door een installateurper stuk€ 60 - € 160Materiaal en montage, systeem aftappen en vullen
Waterzijdig inregelenper woning€ 400 - € 1.100Berekening per radiator, instellen, rapport
Ventilatie inregelen met meetrapportper woning€ 300 - € 800Meten en instellen per ventiel, standen vastleggen, rapport
Geluidsdemper in het kanaalper stuk€ 120 - € 350Demper, twee koppelingen, montage in de bestaande route
Kanalen reinigenper woning€ 350 - € 900Borstelen of zuigen van alle kanalen, ventielen schoonmaken
Onderhoudscontract warmtepompper jaar€ 150 - € 350Jaarlijkse controle, kleine onderdelen, storingsdienst

Alternatieven en wat die kosten

Bandbreedtes en geen offertes.

AlternatiefBandbreedteWanneer het beter pastWanneer niet
Alleen een zuinige ventilatiebox€ 500 - € 1.200Als je box versleten is of op wisselstroom draait, en je verwarming nog jaren meegaatAls je toch al van plan bent een warmtepomp te nemen; dan vervang je de box twee keer
Warmtepompboiler alleen voor warm water€ 1.800 - € 3.500Als de ketel de verwarming nog goed doet en je vooral het gas voor douchen wilt vervangenAls er op de plek geen ruimte is voor een boiler van honderden liters
Hybride lucht-waterwarmtepomp naast de ketel€ 4.500 - € 8.500Als je meer warmte wilt dan de afgezogen lucht levert en er plek is voor een buitenunitBij een kleine tuin of dicht op de buren, waar het geluid van de buitenunit een probleem wordt
Balansventilatie met warmteterugwinning€ 5.000 - € 12.000Als je ook de toevoer van verse lucht wilt verbeteren, bijvoorbeeld bij tocht of na isolerenAls er geen ruimte is voor kanalen naar alle kamers; het herstelwerk aan plafonds is dan de grootste post
Volledig elektrische lucht-waterwarmtepomp€ 9.000 - € 18.000Bij een goed geïsoleerde woning die van het gas af wilBij een matig geïsoleerde woning zonder aanpassing van de radiatoren
Niets doen€ 0Als je ketel nog jong is en je eerst wilt isolerenAls je ventilatiebox toch kapot is; dan is dit het moment om te kiezen

Wat kun je zelf doen, en wat niet?

Zelf doen: nagaan welk ventilatiesysteem je hebt. Tel de ventielen, kijk naar de box en lees het typeplaatje.

Zelf doen: de ruimte rond de box opmeten en kijken waar de cv-leidingen, een afvoer en een stopcontact zitten. Een installateur die dat vooraf weet, geeft een betere offerte.

Zelf doen: de ventielen schoonmaken en controleren of ze nog op de oude stand staan. Een box die al jaren te weinig afzuigt, geeft een vertekend beeld van wat het nieuwe apparaat moet kunnen.

Zelf doen: in het eerste stookseizoen het gas- en stroomverbruik per maand noteren. Zo zie je of het apparaat doet wat het belooft, en of het wisselpunt met de ketel goed staat.

Niet zelf doen: het apparaat plaatsen, aansluiten op de cv of het koudemiddelcircuit openen. Dat is werk voor een gecertificeerde installateur, die je vindt in het Centraal Register Techniek.

Niet zelf doen: de ventilatie harder of zachter zetten om het rendement op te krikken. Harder ventileren haalt koude lucht binnen en kost stroom; zachter ventileren gaat ten koste van de lucht in huis.

Wat je vooral niet doet: een ventilatiewarmtepomp kopen in de verwachting dat je daarna van het gas af bent. In vrijwel elke woning blijft de ketel nodig.

Regels en regelgeving

Een eigen regel voor de ventilatiewarmtepomp is er niet. Het apparaat valt onder de algemene regels voor installaties in een woning.

Voor geluid geeft het Besluit bouwwerken leefomgeving bij nieuwbouw een grens van 30 dB voor het installatiegeluid in de verblijfsgebieden van de buren en in je eigen verblijfsgebieden (artikelen 4.107 en 4.108). Bij een verbouwing geldt volgens artikel 5.14 een eis die 10 dB minder streng is, tenzij het bestaande niveau beter was. Een compressor op zolder is te horen op de verdieping eronder en, in een rijwoning, soms bij de buren. Met trillingdempers, een stevige ophanging en een geluidsdemper in het kanaal beperk je dat.

Voor ventilatie eist het Bbl ook in een bestaande woning een voorziening voor luchtverversing waarmee de binnenlucht gezond blijft (artikel 3.66). Een ventilatiewarmtepomp mag dus niet zo worden ingesteld dat er minder wordt afgezogen dan de woning nodig heeft. Vervang je een bestaande ventilatievoorziening en blijven de afvoer naar buiten en de roosters op hun plek, dan gelden de strengere nieuwbouweisen voor luchtverversing daarbij niet (artikel 5.15, tweede lid).

Subsidie: de ISDE van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland geldt voor (hybride) warmtepompen voor ruimteverwarming of warm water. Op de voorwaardenpagina van RVO staat de ventilatiewarmtepomp niet als aparte soort. De voorwaarden die voor elke warmtepomp gelden: het apparaat is nieuw, een installatiebedrijf doet de volledige installatie, de woning is gebouwd voor 1 januari 2019 of de vergunning is aangevraagd voor 1 juli 2018, en je vraagt de subsidie aan nadat het apparaat is geïnstalleerd, binnen 24 maanden. Je krijgt dan ten minste € 500. Of jouw apparaat in aanmerking komt, zie je in de meldcodelijst warmtepompen van RVO. Staat het daar niet op, dan kun je aanvragen met de technische documentatie erbij, maar dan kan de aanvraag worden afgewezen. Kijk dus voordat je koopt.

Waar deze uitleg op rust

Wat betekent dit voor jou?

woningeigenaar
is je ventilatiebox aan vervanging toe en heb je een cv-ketel die nog een aantal jaren meegaat, dan is dit het moment om een ventilatiewarmtepomp te overwegen. Vraag een offerte naast een gewone box en naast een hybride warmtepomp met buitenunit, en vergelijk wat ze per jaar aan gas schelen.
huurder
een ventilatiewarmtepomp is een wijziging aan de installatie van de woning. Dat regel je met je verhuurder, niet zelf. Merk je dat de ventilatie slecht werkt of de box lawaai maakt, meld dat; bij vervanging kan de verhuurder voor deze oplossing kiezen.
koper
hangt er een ventilatiewarmtepomp, vraag dan naar het bouwjaar, het onderhoud en of er een onderhoudscontract is. Kijk ook of de ketel er nog bij hoort; de woning is waarschijnlijk niet gasvrij, ook als de advertentie het woord warmtepomp noemt.
vve
VvE-lidin een appartementengebouw met een eigen box per woning kan elke eigenaar in principe zelf kiezen. Loopt de afvoer via een gezamenlijk kanaal of een dakdoorvoer van de vereniging, of hangt er één ventilator voor het hele gebouw, dan gaat het via de vergadering. Een ventilatiewarmtepomp per woning op een collectief systeem werkt niet.
zelfbouwer
bij nieuwbouw is de keuze breder en is balansventilatie met warmteterugwinning vaak de logische basis. Een ventilatiewarmtepomp past bij nieuwbouw vooral als je bewust kiest voor mechanische afzuiging met roosters.
klusser
de oude box demonteren en de kanalen schoonmaken kun je zelf, maar het aansluiten op de cv, de condensafvoer en het elektrische werk laat je aan de installateur. Voor de subsidie is dat ook een voorwaarde.

Checklist

  • 1. Heb ik mechanische afzuiging met een eigen box, en geen balansventilatie of collectieve afzuiging?
  • 2. Is de box aan vervanging toe, of draait hij op een wisselstroomventilator?
  • 3. Gaat de cv-ketel nog minstens een aantal jaren mee?
  • 4. Is er rond de box plek voor een apparaat van vergelijkbare grootte, met cv-leidingen, een afvoer en een groep in de buurt?
  • 5. Worden de radiatoren warm bij een lage aanvoertemperatuur?
  • 6. Heeft elke radiator een thermostatische kraan, of komt die erbij?
  • 7. Staan trillingdempers en een geluidsdemper in de offerte?
  • 8. Wordt de ventilatie na plaatsing ingeregeld met een meetrapport?
  • 9. Staat het apparaat in de meldcodelijst warmtepompen van RVO?
  • 10. Heb ik een offerte ernaast liggen voor een gewone box en voor een hybride warmtepomp?

Veelgestelde vragen

Kan ik met een ventilatiewarmtepomp van het gas af?

In bijna alle woningen niet. Het apparaat levert rond een kilowatt warmte, en dat is op een koude dag te weinig voor een hele woning. De ketel blijft nodig voor de koudste dagen en vaak voor het warme water.

Mijn woning heeft balansventilatie. Kan ik dan een ventilatiewarmtepomp nemen?

Niet zomaar. Bij balansventilatie gaat de warmte uit de afgezogen lucht al naar de verse lucht die binnenkomt. Er zijn systemen die beide combineren, maar een gewone ventilatiewarmtepomp is gemaakt voor mechanische afzuiging met roosters.

Moet ik de ventilatie harder zetten om meer warmte te winnen?

Nee. Je wint dan iets meer warmte uit de afgezogen lucht, maar er komt net zoveel extra koude buitenlucht binnen die je weer moet opwarmen, en de ventilator verbruikt meer stroom.

Maakt een ventilatiewarmtepomp veel geluid?

Er zit een compressor in, dus hij is beter te horen dan een gewone box. Met een stevige ophanging, trillingdempers en een geluidsdemper in het kanaal blijft het binnen de perken. Laat de installateur vooraf zeggen waar het apparaat komt en wat je eronder hoort.

Krijg ik subsidie voor een ventilatiewarmtepomp?

Mogelijk, via de ISDE voor warmtepompen. Op de pagina van RVO staat de ventilatiewarmtepomp niet als aparte soort; of jouw apparaat meetelt, zie je in de meldcodelijst warmtepompen. Kijk dat na voordat je koopt, want je vraagt de subsidie pas aan na de installatie.

Wat is het verschil met een warmtepompboiler?

Een warmtepompboiler maakt alleen warm water. Een ventilatiewarmtepomp verwarmt het cv-water voor de radiatoren, en sommige uitvoeringen doen daarnaast warm water. Beide kunnen hun warmte uit de afgezogen lucht halen.

Past een ventilatiewarmtepomp in mijn appartement?

Alleen als je een eigen ventilatiebox hebt. Bij een centrale afzuiger op het dak van het gebouw is er geen plek voor. Loopt de afvoer via een gemeenschappelijk kanaal, overleg dan eerst met de vereniging.

Wat je nu kunt doen

  1. Ventilatie in huis controleren

    Zo loop je na of je niets overslaat.

    Open de checklist
  2. Wat kost een warmtepomp?

    Wat het ongeveer kost, van welke maand dat bedrag is en waar het vandaan komt.

  3. Wat kost een ventilatiesysteem?

    Wat het ongeveer kost, van welke maand dat bedrag is en waar het vandaan komt.

Zie voor meer informatie

De Builddocs-redactie

Redactie ·

Builddocs verdient aan affiliate-doorklikken en aan abonnementen. Dat staat hier omdat het uitmaakt bij het lezen van een vergelijking.

Meer over de auteur

Onder een redactiestuk staat geen naam omdat er geen persoon achter zit, maar omdat de verantwoordelijkheid bij Builddocs als geheel ligt. Elk document heeft een datum waarop het is gecontroleerd; ontbreekt die, dan staat dat er ook.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.