Sinds 1 januari 2024 toetst bij nieuwbouw in gevolgklasse 1 niet meer de gemeente vooraf, maar een onafhankelijke kwaliteitsborger tijdens de bouw en bij oplevering. Gevolgklasse 1 omvat grondgebonden woningen en kleine bedrijfspanden; appartementengebouwen vallen er niet onder. Je doet geen technische vergunningaanvraag maar een bouwmelding, met de naam van de borger en zijn borgingsplan. Hij controleert de risicovolle momenten — fundering, constructie, brandwerende scheidingen, luchtdichtheid, installaties — en geeft aan het einde een verklaring af; zonder die verklaring en een gereedmelding mag het bouwwerk niet in gebruik. Hij maakt jouw opleverlijst niet: dat blijft jouw werk.
Waar gaat het over?
Sinds 1 januari 2024 geldt voor nieuwbouw in gevolgklasse 1 de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Daarbij controleert niet meer de gemeente vooraf of het bouwplan aan de technische eisen voldoet, maar een onafhankelijke kwaliteitsborger tijdens de bouw en bij de oplevering.
Dit artikel gaat over wat die borger doet, wat het voor jou als opdrachtgever betekent, en welk document je aan het einde in handen hoort te krijgen.
Hoe ontstaat het?
Gevolgklasse 1 omvat de eenvoudigste bouwwerken: grondgebonden woningen, vakantiewoningen, kleine bedrijfspanden en enkele andere categorieën. Appartementengebouwen vallen er niet onder.
Bij een bouwwerk in die klasse doe je geen technische vergunningaanvraag meer, maar een bouwmelding. Daarbij hoort de naam van de kwaliteitsborger en het borgingsplan: wat hij gaat controleren en op welke momenten.
De borger is onafhankelijk van de aannemer en van de opdrachtgever. Hij werkt volgens een toegelaten instrument voor kwaliteitsborging en is als zodanig geregistreerd.
Tijdens de bouw controleert hij op de risicovolle momenten: de fundering, de constructie, de brandwerende scheidingen, de luchtdichtheid en de installaties. Hij legt zijn bevindingen vast.
Aan het einde geeft hij een verklaring af dat hij een gerechtvaardigd vertrouwen heeft dat het bouwwerk voldoet aan de bouwtechnische eisen. Zonder die verklaring mag het bouwwerk niet in gebruik worden genomen; er hoort een gereedmelding bij de gemeente te worden gedaan.
Het dossier bevoegd gezag bevat de gegevens waaruit blijkt dat er conform de regels is gebouwd: tekeningen, berekeningen, verklaringen en foto's van het werk.
Hoe herken je het?
Vraag wie de kwaliteitsborger is en welk instrument wordt gebruikt. Beide horen in de bouwmelding te staan.
Vraag om het borgingsplan. Daarin staat wat er wordt gecontroleerd en wanneer; dat vertelt je ook op welke momenten er iets van jou wordt verwacht.
Let op de onafhankelijkheid. De borger mag niet betrokken zijn bij het ontwerp of de uitvoering van hetzelfde werk.
Vraag tijdens de bouw naar de bevindingen. Een borger die afwijkingen constateert, meldt die; dat is precies waarvoor hij er is.
Vraag bij de oplevering om het dossier bevoegd gezag en om de verklaring. Zonder verklaring is er geen gereedmelding en dus formeel geen ingebruikname.
Let erop dat de kwaliteitsborging losstaat van de vraag of het werk mooi of goed is afgewerkt. De borger controleert op de bouwtechnische eisen, niet op de afwerking; die blijft jouw opleverlijst.
Wat kun je zelf doen, en wat niet?
Zelf doen: vragen wie de borger is en het borgingsplan opvragen.
Zelf doen: de controlemomenten in je eigen planning zetten, zodat je weet wanneer er iets wordt beoordeeld.
Zelf doen: zelf foto's maken van de constructie, de isolatie en de installaties voordat er wordt dichtgezet.
Zelf doen: bij de oplevering het dossier bevoegd gezag opvragen en controleren of het compleet is.
Zelf doen: je eigen opleverlijst maken; de borger doet dat niet voor je.
Niet zelf doen: de rol van de borger overnemen of hem opdracht geven om afwerking te beoordelen.
Wat je nooit moet doen: het bouwwerk in gebruik nemen zonder gereedmelding en zonder verklaring. Dat kan tot handhaving leiden en het raakt je positie bij een gebrek.
Regels en regelgeving
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is per 1 januari 2024 in werking getreden voor nieuwbouw in gevolgklasse 1.
Voor verbouw is de invoering uitgesteld. Er is nog geen ingangsdatum vastgesteld; controleer de actuele stand bij de Rijksoverheid.
De bouwmelding moet uiterlijk vier weken vóór de start van de bouw worden gedaan. Zonder geldige melding mag er niet worden gebouwd.
De gereedmelding met de verklaring van de kwaliteitsborger en het dossier bevoegd gezag moet uiterlijk twee weken vóór ingebruikname worden gedaan.
De kwaliteitsborger werkt met een instrument dat is toegelaten door de toelatingsorganisatie; borgers en instrumenten staan in een openbaar register.
De privaatrechtelijke aansprakelijkheid van de aannemer is per dezelfde datum aangescherpt via artikel 7:758 van het Burgerlijk Wetboek. Die aanscherping geldt wél voor verbouw.
De ruimtelijke toets, de welstand en het omgevingsplan blijven bij de gemeente; alleen de technische toets is verplaatst.
Wat betekent dit voor jou?
- woningeigenaar
- Woningeigenaar die nieuw bouwtje hebt met twee sporen te maken. De gemeente toetst ruimtelijk; de borger toetst technisch. Beide moeten rond zijn.
- koper
- Koper van een nieuwbouwwoningvraag om het dossier bevoegd gezag. Dat bevat de gegevens die je later nodig hebt bij verbouwen, bij verkopen en bij een geschil.
- woningeigenaar
- Verbouwervoor jou geldt de kwaliteitsborging nog niet, maar de aangescherpte aansprakelijkheid van de aannemer wél. Dat is de belangrijkste verandering voor bestaande woningen.
- vve
- VvE-lidappartementengebouwen vallen niet in gevolgklasse 1. Voor die bouwwerken geldt de oude route met een technische vergunningtoets door de gemeente.
- zelfbouwer
- reken de kosten van de borger mee in je begroting en vraag om het borgingsplan voordat je start.
- klusser
- de kwaliteitsborging gaat over het werk van de aannemer. Wat je zelf doet, valt daarbuiten en dat is een aandachtspunt bij een gemengde uitvoering.
Checklist
- Valt het bouwwerk in gevolgklasse 1?
- Is er een bouwmelding gedaan, ten minste vier weken vóór de start?
- Wie is de kwaliteitsborger en welk instrument wordt gebruikt?
- Is de borger onafhankelijk van ontwerp en uitvoering?
- Is er een borgingsplan en ken je de controlemomenten?
- Zijn er tijdens de bouw afwijkingen geconstateerd en hoe zijn die opgelost?
- Is er een verklaring van de borger bij de oplevering?
- Is er een gereedmelding gedaan, ten minste twee weken vóór ingebruikname?
- Is het dossier bevoegd gezag overhandigd en compleet?
- Is er naast de borging een eigen opleverlijst gemaakt?
Veelgestelde vragen
Wat valt onder gevolgklasse 1?
Wat doet de kwaliteitsborger?
Wat gebeurt er zonder zijn verklaring?
Toetst de gemeente dan niets meer?
Geldt dit ook voor verbouw?
Wanneer moet de bouwmelding worden gedaan?
Wat vraag ik bij oplevering?
Zie voor meer informatie
- Wkb voor particulierenKennisbank
- Aansprakelijkheid van de aannemerKennisbank
- Nieuwbouw opleverenKennisbank
- Rechtens verkregen niveauBegrip
- BouwbegeleidingBegrip
Reacties
De Builddocs-redactie
Redactie ·
Builddocs verdient aan affiliate-doorklikken en aan abonnementen. Dat staat hier omdat het uitmaakt bij het lezen van een vergelijking.
Meer over de auteurMinder
Onder een redactiestuk staat geen naam omdat er geen persoon achter zit, maar omdat de verantwoordelijkheid bij Builddocs als geheel ligt. Elk document heeft een datum waarop het is gecontroleerd; ontbreekt die, dan staat dat er ook.