Trends in warmtepompen: waar de techniek staat en wat dat voor je keuze betekent

Wie zich in warmtepompen verdiept, loopt tegen informatie aan die drie jaar oud is en die niet meer klopt. Toestellen die toen niet bestonden zijn er nu, koudemiddelen die toen gewoon waren zijn nu op hun retour, en de subsidiebedragen zijn verschoven.

Deze pagina zet op een rij waar de techniek staat, wat er in beweging is en wat dat betekent voor iemand die nu een keuze maakt. Hij vervangt de pagina over de typen niet: welk type bij jouw woning past, staat daar.

Lees hem met de peildatum erbij. Een pagina over waar een techniek staat, veroudert per definitie, en dat is de reden dat deze halfjaarlijks wordt nagelopen in plaats van jaarlijks.

Vier ontwikkelingen sturen op dit moment de markt.

De eerste is het koudemiddel. Warmtepompen werkten lang met synthetische koudemiddelen met een hoog aardopwarmingsvermogen. Europese regelgeving bouwt die af, en de fabrikanten schuiven op naar propaan. Propaan werkt goed, haalt hogere aanvoertemperaturen en heeft een verwaarloosbaar aardopwarmingsvermogen. Het is ook brandbaar, en dat verandert de plaatsingseisen: er gelden afstanden tot openingen, putten en kelderingangen, en de vulhoeveelheid bepaalt hoe streng die zijn. Bij een monoblok buiten is dat goed op te lossen; bij een split met binnenunit is het de reden dat propaan daar veel minder wordt toegepast.

De tweede is de aanvoertemperatuur. De klassieke aanname was dat een warmtepomp een woning vraagt die op 35 tot 45 graden kan draaien, en dus vloerverwarming of grote radiatoren. Er zijn nu toestellen die 65 tot 75 graden halen en die dus op bestaande radiatoren kunnen. Dat is technisch waar en het is economisch een andere zaak: het rendement daalt naarmate het temperatuurverschil groter wordt, en een toestel dat op 70 graden draait haalt een fractie van het rendement dat het op 40 graden zou halen. De hoge-temperatuurwarmtepomp is daarmee vooral een oplossing voor woningen waar isoleren niet kan, en niet een reden om isoleren over te slaan.

De derde is de regeling en het geluid. Buitenunits zijn stiller geworden, met grotere ventilatoren die langzamer draaien, en modulerende compressoren die niet meer aan en uit slaan maar meelopen met de vraag. Dat laatste is het onderdeel dat het meeste doet voor het rendement in de praktijk, en het is ook de reden dat een te groot gekozen toestel slechter presteert dan een goed gedimensioneerd toestel.

De vierde is de rol in het net. Warmtepompen worden aanstuurbaar: sturen op het uurtarief van een dynamisch contract, of op het eigen zonnestroomoverschot. Dat is aantrekkelijk en het vraagt een woning met voldoende massa om de warmte een paar uur vast te houden, anders verschuif je alleen het comfortprobleem.

Aan het typeplaatje herken je het koudemiddel. Staat er R290, dan is het propaan. Staat er R32 of R410A, dan is het een synthetisch koudemiddel; R410A is het oudste van de drie en toestellen daarmee zijn aan het eind van hun marktleven.

Aan de opgegeven maximale aanvoertemperatuur herken je of een toestel geschikt is voor bestaande radiatoren. Onder de 55 graden is het een klassiek lagetemperatuurtoestel; boven de 65 graden een hogetemperatuurtoestel.

Aan de opgave van het rendement herken je of je appels met appels vergelijkt. Een rendementsgetal zonder de bijbehorende temperaturen zegt niets; hetzelfde toestel scoort op 35 graden ongeveer twee keer zo goed als op 65 graden.

Aan de vermelding van modulatie herken je of het toestel meeloopt met de vraag of aan en uit slaat. Een breed modulatiebereik is bij een goed geïsoleerde woning belangrijker dan het maximale vermogen.

Aan de plaatsingsvoorschriften herken je een propaantoestel: die noemen afstanden tot ramen, deuren, kelderingangen en putten.

Zelf kun je: het typeplaatje van een aangeboden toestel opzoeken en het koudemiddel nagaan, de opgegeven aanvoertemperatuur vergelijken met wat jouw radiatoren nodig hebben, en de gemeentelijke warmtevisie opzoeken voor je wijk.

Verder kun je zelf de radiatoren een winter lang op een lagere aanvoertemperatuur zetten en kijken of het huis warm blijft. Dat is de goedkoopste haalbaarheidstoets die er is en hij kost een instelling op de ketel.

Wat je beter niet zelf doet: het vermogen bepalen. Een te groot toestel is de meest voorkomende fout bij warmtepompen en hij is achteraf niet te herstellen.

Laat over aan een installateur: de warmteverliesberekening, het waterzijdig inregelen, de plaatsing van een propaantoestel, en de aanvraag bij de netbeheerder als de aansluiting moet worden verzwaard.

Voor een buitenunit van een warmtepomp of airco bij een woning geldt sinds 1 april 2021 een geluidseis op de perceelgrens. In het corpus staat die eis op meerdere plaatsen verschillend geformuleerd; deze pagina neemt daarom geen waarde over en verwijst naar de pagina waar de eis wordt behandeld. Die formulering staat als openstaand punt genoteerd.

Voor koudemiddelen geldt Europese regelgeving die de synthetische middelen met een hoog aardopwarmingsvermogen stapsgewijs uitfaseert. Dat is de reden achter de overstap naar propaan. De data en de drempels van die uitfasering veranderen; controleer de actuele stand bij een geraadpleegde bron voordat je erop rekent.

Voor propaantoestellen gelden plaatsingsvoorschriften die samenhangen met de vulhoeveelheid en met de afstand tot openingen en putten. De installateur is verantwoordelijk voor het aanhouden daarvan en het hoort in de opleveringsstukken te staan.

Voor een bodemwarmtepomp met een gesloten lus geldt een melding of een vergunning, afhankelijk van de gemeente en van de ligging in een grondwaterbeschermingsgebied.

Voor de plaatsing van een buitenunit bij een appartement geldt dat de gevel en het dak gemeenschappelijk zijn; dat vraagt toestemming van de vergadering.

Subsidie voor een warmtepomp verandert per jaar in bedrag en in voorwaarden. Deze pagina noemt daarom geen bedrag.