Waarom pendelt mijn warmtepomp, en helpt een buffervat?

Waarom dat zo is

Een warmtepomp werkt het zuinigst als zijn compressor uren achtereen op een laag toerental draait en het water net warm genoeg maakt voor wat de woning op dat moment verliest. Moderne warmtepompen moduleren, ze kunnen terug tot ongeveer een derde of een kwart van hun maximale vermogen, maar niet lager. Vraagt de woning minder dan dat minimum, dan bereikt het water snel de ingestelde temperatuur en schakelt de compressor uit; het water koelt af, de compressor start opnieuw. Elke start kost energie, geeft slijtage en geluid, en in die minuten haalt de warmtepomp zijn rendement niet. Een woning met een warmteverlies van vier kilowatt en een warmtepomp van twaalf kilowatt met een minimum van vier zit het grootste deel van het stookseizoen onder dat minimum, want de gemiddelde winterdag vraagt maar de helft van het ontwerpvermogen.

De tweede oorzaak zit in de afgifte. Het water moet zijn warmte kwijt kunnen aan radiatoren of vloerverwarming. Zijn veel thermostaatkranen dicht, zijn de radiatoren klein of staan groepen van de vloerverwarming uit, dan stroomt er weinig water rond en wordt dat water snel warm; de warmtepomp ziet zijn aanvoertemperatuur bereikt en stopt. Een cv-ketel had daar minder last van omdat hij met kleine hoeveelheden hoge temperatuur werkt; een warmtepomp heeft een groot, open afgiftesysteem nodig waarin veel water langzaam warm wordt.

De derde oorzaak is de regeling. Een warmtepomp die aan gaat als de kamerthermostaat om warmte vraagt en uit als de kamer op temperatuur is, werkt als een ketel en pendelt; een warmtepomp die op een stooklijn werkt, met een aanvoertemperatuur die alleen afhangt van de buitentemperatuur, blijft draaien op het vermogen dat bij het weer past. De kamerthermostaat is dan hooguit een begrenzer. Een stooklijn die te hoog is ingesteld, laat het water onnodig warm worden en de compressor eerder stoppen.

Een buffervat is een geïsoleerd watervat tussen de warmtepomp en de afgifte dat het watervolume vergroot. Het helpt als het systeem te weinig water bevat om de minimale warmte van de warmtepomp op te nemen, bijvoorbeeld in een woning met kleine radiatoren en veel dichte kranen: de warmtepomp draait dan langer omdat er meer water op te warmen is. Het helpt niet tegen een warmtepomp die drie keer te groot is, want ook een vat is een keer warm, en het kost ruimte, geld en een klein warmteverlies. Bij een te grote warmtepomp zijn de opties het minimumvermogen verlagen als de regeling dat toestaat, alle groepen en kranen openen en de installatie waterzijdig inregelen zodat het water overal doorheen kan, en in het uiterste geval de warmtepomp vervangen door een passende maat.

Wat je nu kunt doen

Kijk op de regeling hoeveel starts de warmtepomp per dag maakt en hoe lang hij gemiddeld draait; meer dan tien tot vijftien starts per dag in de winter is pendelen.

Vraag de installateur naar het ontwerpvermogen en de warmteverliesberekening en vergelijk die met het vermogen van de warmtepomp en met zijn minimale vermogen; ligt het minimum boven de gemiddelde vraag van de woning, dan is de maat het probleem.

Laat de regeling op een stooklijn zetten met de kamerthermostaat als begrenzer, en de stooklijn zo laag als de woning toestaat; dat is vaak een instelling van een half uur.

Open alle thermostaatkranen en groepen van de vloerverwarming, ook in kamers die je koel wilt houden, en laat de installatie waterzijdig inregelen zodat elke radiator zijn deel van het water krijgt; regel de temperatuur per kamer daarna met de kranen op een stand die niet helemaal dicht is.

Kijk of de warmtepomp een instelling heeft voor een langere minimale draaitijd of een grotere schakelband; die vergroot het temperatuurverschil tussen in- en uitschakelen en beperkt het aantal starts.

Overweeg een buffervat pas als de inregeling en de stooklijn zijn gedaan en het pendelen blijft, en laat de installateur dan berekenen welk volume nodig is; een vat van vijftig tot tweehonderd liter kost € 600 tot € 1.500 geplaatst.