Waarom de buren je warmtepomp horen en jij niet

Een buitenunit maakt twee soorten geluid. Het eerste is de ventilator, een breed geruis dat toeneemt naarmate het toestel harder werkt. Het tweede is de compressor, een lager en meer tonaal geluid dat vaak als hinderlijker wordt ervaren, ook bij hetzelfde geluidsniveau.

De eigenaar staat doorgaans binnen, met een gesloten gevel tussen zichzelf en het toestel, en hoort weinig. De buurman heeft de unit vaak op enkele meters van zijn slaapkamerraam of terras staan, in een smalle ruimte tussen twee gevels waar het geluid weerkaatst en versterkt. Datzelfde toestel is voor de een een achtergrondgeluid en voor de ander een probleem.

Daar komt bij dat een warmtepomp het hardst werkt wanneer het buiten koud is, en dat is 's nachts. Achtergrondgeluid van verkeer en bedrijvigheid is dan het laagst, waardoor het toestel relatief meer opvalt dan overdag bij hetzelfde geluidsniveau.

De regels sluiten daarop aan. In het Besluit bouwwerken leefomgeving staat een grenswaarde voor het geluid van een buitenunit van een warmtepomp of airco op de perceelgrens, met een lagere waarde voor de nachtperiode. Dat is het toetsingskader waar een gemeente naar kijkt bij handhaving, en het is de norm waaraan een installateur hoort te toetsen vóór de plaatsing. Vraag daar expliciet om, want een verwijzing naar het geluidsvermogen op het productblad is iets anders dan een berekening voor jouw situatie.

Wat het geluid bij de buren bepaalt, is voor een groot deel plaatsing en niet toestelkeuze.

Afstand telt zwaar. Elke verdubbeling van de afstand tot de erfgrens scheelt aanzienlijk. Een unit midden in de tuin is voor de buren gunstiger dan een unit tegen de erfafscheiding, ook al is dat esthetisch minder aantrekkelijk.

Reflectie telt net zo zwaar. Een unit in een hoek tussen twee muren straalt zijn geluid gebundeld naar één kant. Een unit met een vrije opstelling verspreidt het.

Trillingen zijn de onderschatte factor. Een unit die op een consoles tegen de gevel hangt, brengt trillingen in de constructie over, en die planten zich voort door de bouwmuur naar de buren. Dat geluid is binnenshuis hoorbaar zonder dat er buiten iets bijzonders te horen is. Plaatsing op de grond met trillingsdempers onder de voet is vrijwel altijd beter dan aan de gevel.

En de instelling telt. Veel toestellen hebben een nachtstand waarbij het ventilatortoerental en het compressorvermogen worden begrensd. Dat kost wat capaciteit op de koudste nachten en het lost in de praktijk een groot deel van de klachten op.

Wat je doet als het al speelt: begin met een gesprek en met meten. Vraag de installateur om de nachtstand te activeren, controleer de bevestiging op trillingsoverdracht, en overweeg een geluidsscherm of omkasting — maar alleen een die de luchtstroom niet belemmert, want anders gaat het rendement omlaag en de ontdooifrequentie omhoog. Kom je er niet uit, dan is de gemeente het bevoegd gezag en is de norm uit het Bbl het referentiepunt.

Voor een VvE speelt dit anders en scherper. Een buitenunit aan een gemeenschappelijke gevel of op een gemeenschappelijk dak raakt zowel het aanzicht als het geluid, en is daarmee vrijwel altijd een besluit van de vergadering en niet van de eigenaar. Regel dat vóór de aanschaf; een toestel dat al is gekocht, maakt het gesprek in de vergadering niet gemakkelijker.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: dezelfde unit vrij opgesteld en in een hoek tussen twee muren, met de geluidsverspreiding erbij.

Aanvullend beeld: bevestiging aan de gevel naast plaatsing op de grond met trillingsdempers.

De nachtstand met begrensd toerental en vermogen, met wat dat aan capaciteit kost.

Een omkasting die de luchtstroom niet belemmert, naast een die dat wel doet.

Veelgestelde vragen

Welke twee geluiden maakt een buitenunit? Het geruis van de ventilator en het lagere, tonale geluid van de compressor.

Waarom hoor ik het zelf niet? Omdat je binnen staat met een gesloten gevel tussen jou en het toestel.

Waarom valt het 's nachts meer op? Omdat het toestel dan het hardst werkt en het achtergrondgeluid het laagst is.

Wat zegt de regelgeving? Het Bbl kent een grenswaarde op de perceelgrens, met een lagere waarde voor de nacht.

Wat vraag ik aan de installateur? Een berekening voor jouw situatie en niet alleen het geluidsvermogen van het productblad.

Wat bepaalt het geluid bij de buren? Vooral de plaatsing: afstand, reflectie in een hoek, en trillingsoverdracht.

Wat doe ik als het al speelt? De nachtstand laten activeren en de bevestiging op trillingsoverdracht laten controleren.