Waarom de afzuigkap in de winter je huis kouder maakt

Een afzuigkap die naar buiten afvoert, blaast lucht de woning uit. Diezelfde hoeveelheid komt er ergens weer in, want een woning is geen luchtdichte doos en er ontstaat onderdruk zolang de kap draait. Die naleveringslucht zoekt de weg van de minste weerstand: de brievenbus, de kier onder de voordeur, het kruipluik, de meterkast, een ongebruikte schoorsteen, of de ventilatieroosters in de slaapkamers.

Bij een kap van zeshonderd kubieke meter per uur die een uur draait, ververs je daarmee een aanzienlijk deel van het luchtvolume van een gemiddelde woning. In de zomer merk je dat niet. In januari haal je in dat uur zeshonderd kubieke meter lucht van vijf graden naar binnen, en die moet worden opgewarmd. Dat is de reden dat het in de woonkamer koud aanvoelt terwijl er wordt gekookt, en dat mensen de thermostaat hoger zetten op precies het moment dat de keuken warmte produceert.

Het effect wordt versterkt naarmate de woning luchtdichter is. In een oude, tochtige woning komt de lucht overal een beetje binnen en merk je weinig. In een goed gekierdichte woning zijn er weinig openingen, dus wordt de onderdruk groter en de luchtstroom door de resterende openingen sneller en kouder. Dat is de reden dat mensen na een verduurzaming ineens tocht voelen bij de voordeur wanneer de kap aan gaat.

Er is een situatie waarin dit meer is dan een comfortkwestie. Staat er in de woning een open verbrandingstoestel — een oudere geiser, een open haard, een gaskachel, een cv-ketel die zijn verbrandingslucht uit de ruimte haalt — dan kan onderdruk de rookgasafvoer omkeren. Verbrandingsgassen komen dan de woning in in plaats van de schoorsteen uit, met koolmonoxide als reëel risico. Bij een gesloten toestel met een gecombineerde aan- en afvoer speelt dat niet. Wie een krachtige afzuigkap plaatst in een woning met een open toestel, hoort dat vooraf te laten beoordelen; dit is geen theoretisch scenario.

Wat je eraan doet, hangt af van hoe ver je wilt gaan. De eenvoudigste maatregel is een lagere stand gebruiken en de kap langer laten nadraaien in plaats van kort op de hoogste stand. Afzuigcapaciteit is zelden het knelpunt; de kap staat bijna altijd hoger dan nodig omdat de laagste stand het geluid van de motor slecht maskeert.

De tweede maatregel is de naleveringslucht sturen in plaats van hem te laten zoeken. Een raam of een rooster in de keuken zelf openzetten terwijl de kap draait, klinkt onlogisch maar is het niet: je haalt de koude lucht dan binnen op de plek waar hij direct wordt afgevoerd, in plaats van dwars door de woning te trekken. Het verschil in ervaren tocht is aanzienlijk.

De derde is een gestuurde toevoer, waarbij een klep opent zodra de kap draait. Dat is een installatietechnische ingreep die bij nieuwbouw en bij een ingrijpende verbouwing te overwegen is en bij een bestaande keuken zelden de kosten waard.

Blijft over de vraag naar recirculatiekappen, die de lucht filteren en terugblazen in plaats van af te voeren. Die hebben het probleem niet, en ze hebben een ander: ze halen vet en geur weg maar geen vocht. Bij koken komt aanzienlijk meer waterdamp vrij dan mensen denken, en die blijft dan in de woning. Voor een woning met een vochtprobleem is een recirculatiekap daarom zelden de goede keuze, hoe aantrekkelijk het ontbreken van een gevelrooster ook is.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de routes waarlangs naleveringslucht binnenkomt, van brievenbus tot kruipluik.

Aanvullend beeld: dezelfde kap in een tochtige en in een gekierdichte woning, met de onderdruk erbij.

Een raam of rooster in de keuken open tijdens het koken, met de kortere route van de koude lucht.

Een recirculatiekap die vet en geur wegneemt maar de waterdamp laat zitten.

Veelgestelde vragen

Waar komt de afgevoerde lucht vandaan? Via de weg van de minste weerstand: brievenbus, deurkier, kruipluik, meterkast of roosters.

Waarom voelt het koud terwijl er wordt gekookt? Omdat je in een uur honderden kubieke meters koude buitenlucht binnenhaalt.

Waarom merk ik het in een nieuwere woning meer? Omdat er minder openingen zijn, dus meer onderdruk en een snellere, koudere luchtstroom.

Wanneer is het meer dan comfort? Bij een open verbrandingstoestel, want onderdruk kan de rookgasafvoer omkeren.

Wat is de eenvoudigste maatregel? Een lagere stand gebruiken en langer laten nadraaien.

Waarom een raam in de keuken openzetten? Dan komt de koude lucht binnen waar hij direct wordt afgevoerd, in plaats van door de woning.

Is een recirculatiekap de oplossing? Die haalt vet en geur weg maar geen vocht, en dat blijft dan in de woning.