Waarom de zuidwestgevel altijd het eerst versleten is

De overheersende windrichting in Nederland is zuidwest, en de meeste regen komt met die wind mee. Slagregen — regen die onder een hoek tegen een gevel aan komt — belast een zuidwestgevel daarom een veelvoud van wat een noordoostgevel krijgt. Bij een gemiddelde woning kan het verschil in opgevangen water tussen die twee gevels een factor zijn.

Daar komt bij dat de zuidwestgevel ook de meeste zon krijgt in de namiddag, wanneer de temperatuur het hoogst is. De combinatie van nat worden en snel weer opdrogen, herhaald over decennia, is de belasting waar materialen het slechtst tegen kunnen: uitzetten en krimpen, oplossen en uitkristalliseren.

Wat je daaraan ziet:

Het voegwerk is op die gevel dieper teruggeweken dan elders.

Het schilderwerk aan de kozijnen op die gevel is eerder toe aan een beurt, en houtrot begint daar.

Doorslaand vocht en vochtklachten binnen concentreren zich op die zijde.

Vorstschade aan het metselwerk, als die er is, zit daar.

En bij een gestucte of geverfde gevel begint het loslaten daar.

De praktische gevolgtrekking is dat onderhoud niet per woning maar per gevelvlak hoort te worden gepland. Een offerte voor de hele gevel is doorgaans een offerte waarin je voor drie gevels betaalt wat één gevel nodig heeft. Vraag om een beoordeling per vlak met de teruggeweken voegdiepte erbij, en laat het werk gefaseerd uitvoeren als dat kan.

Dat gefaseerd uitvoeren heeft één belangrijke uitzondering: de steiger. Als er een steiger nodig is, betaal je die voor de hele gevel, en dan is het onlogisch om er maar één vlak mee te doen. Bij een woning waar het werk vanaf een ladder of een rolsteiger kan, ligt dat anders.

Wat je met deze kennis nog meer kunt doen:

Bij het inplannen van schilderwerk: geef de zuidwestgevel een kortere cyclus dan de rest. Veel mensen schilderen alles tegelijk omdat dat overzichtelijk is, en betalen daarmee voor gevels die het nog niet nodig hadden.

Bij het kiezen van maatregelen: als je één gevel kunt aanpakken, is dat deze. Een overstek, een goede waterslag onder de kozijnen, en goed voegwerk doen op deze gevel meer dan op de andere drie samen.

Bij het beoordelen van een woning die je wilt kopen: kijk eerst naar de zuidwestgevel. Die vertelt hoe het met het onderhoud gesteld is, want daar is het effect van nalatigheid het eerst zichtbaar. Een woning waarvan de zuidwestgevel er goed uitziet, is doorgaans een goed onderhouden woning.

En bij een VvE: de gevelvlakken van een complex verschillen onderling, en een MJOP dat alle gevels met dezelfde cyclus opneemt, klopt niet. Een inspectie per vlak levert een realistischer planning op en spreidt de kosten.

Tot slot een nuance: bij een woning in een dichte straat of tussen hogere bebouwing kan de werkelijke belasting afwijken van de vuistregel, omdat de omgeving beschutting geeft of juist wind versnelt. Kijk daarom altijd ook gewoon naar de gevel; de regel wijst de plek aan, de gevel bevestigt hem.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de vier gevels van dezelfde woning naast elkaar, met de slijtage per vlak.

Aanvullend beeld: de teruggeweken voegdiepte per gevel, gemeten en genoteerd.

Een schildercyclus die per gevel verschilt, tegenover alles tegelijk schilderen.

Een steiger die er staat, als reden om toch de hele gevel mee te nemen.

Veelgestelde vragen

Waarom juist de zuidwestgevel? Omdat de overheersende wind daar vandaan komt en de meeste regen meeneemt.

Wat doet de zon erbij? Die gevel droogt in de namiddag snel weer op, en die wisseling belast materialen het zwaarst.

Waaraan zie ik het? Aan dieper teruggeweken voegwerk, eerder houtrot, doorslaand vocht en vorstschade op die zijde.

Wat betekent dat voor onderhoud? Dat je per gevelvlak beoordeelt en niet per woning.

Wanneer doe ik toch alles tegelijk? Als er een steiger nodig is; die betaal je voor de hele gevel.

Waar kijk ik als koper? Naar de zuidwestgevel, want die vertelt hoe het met het onderhoud gesteld is.

Geldt de vuistregel altijd? Niet in een dichte straat of tussen hogere bebouwing; kijk daarom ook gewoon naar de gevel.