Waarom naoorlogse gevelbeplating een eigen probleem is

Deze panelen zijn in hun tijd om goede redenen toegepast: licht, snel te monteren, en ze pasten bij een bouwwijze waarin de constructie het werk deed en de gevel alleen hoefde te sluiten. Wat er destijds niet toe deed, was isolatiewaarde, en dat is precies wat er nu toe doet.

Een borstweringspaneel onder een raam is bij veel van deze gebouwen enkele centimeters dik, zonder of met een minimale isolatielaag. Het is daarmee het slechtst presterende deel van de hele gevel, en het zit op de plek waar mensen zitten: onder het raam, tegen de vensterbank aan. Dat verklaart waarom bewoners van dit type woning kou ervaren die niet uit het glas komt.

Er zijn vier dingen die je van zulke panelen wilt weten voordat er iets mee gebeurt.

Wat het materiaal is. Bij bouwjaren tot 1994 kan er asbest in zitten — in vlakke plaat, in golfplaat, of in de kern van een samengesteld paneel. Dat is geen reden tot paniek zolang het intact is en niet wordt bewerkt, en het is wél bepalend zodra er geboord, gezaagd of gesloopt wordt. Een inventarisatie voordat er wordt gewerkt, is bij dit gebouwtype standaard.

Hoe de bevestiging is uitgevoerd. Panelen zitten in een profiel of op een regelwerk, en dat veroudert. Bij oudere gebouwen is corrosie van de bevestiging een reëel aandachtspunt, zeker bij panelen op hoogte.

Wat erachter zit. Bij sommige constructies zit er een spouw achter het paneel die in verbinding staat met de rest van de gevel, en dan is het paneel ook een ventilatie- en brandveiligheidsvraag. Bij een gestapeld gebouw hoort een gevel de compartimentering tussen verdiepingen niet te doorbreken.

En of het paneel de koudebrug is of hem verbergt. Bij galerij- en balkonconstructies loopt de betonplaat vaak door de gevel heen, en het paneel zit daar tegenaan. Dan is het paneel niet de oorzaak van de kou maar het dekseltje erover.

Wat de mogelijkheden zijn bij renovatie:

Panelen vervangen door geïsoleerde exemplaren is de meest voor de hand liggende route en levert direct het grootste rendement per vierkante meter van de hele gevelrenovatie op, juist omdat het uitgangspunt zo slecht is.

Panelen behouden en van binnenuit isoleren kan, en dan gelden de gebruikelijke aandachtspunten voor binnenisolatie: dauwpunt, aansluitingen, en de vraag of de ruimte het verlies aan diepte verdraagt.

Of de hele gevel voorzetten met een nieuw isolerend systeem, waarbij de panelen erachter blijven zitten. Dat is de zwaarste ingreep en het is bij grootschalige renovatie van dit gebouwtype de gebruikelijke route.

Voor een VvE is dit een gesprek dat begint bij de vraag of de panelen gemeenschappelijk zijn — dat zijn ze vrijwel altijd, want ze zijn onderdeel van de gevel — en dus of het een besluit van de vergadering is. Individuele eigenaren die hun eigen borstwering laten vervangen, veroorzaken bovendien een lappendeken in het gevelbeeld, en dat is in veel splitsingsaktes uitgesloten.

Wat bewoners van zo'n woning zelf kunnen doen zonder iets aan de gevel te veranderen: de radiator onder het raam niet inbouwen of afdekken, want de warmte die daar wordt geproduceerd verdwijnt anders direct door het paneel. En een dikke gordijnstof tot op de vensterbank in plaats van tot op de vloer, zodat de warme lucht niet langs het koudste geveldeel wordt geleid.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een borstweringspaneel in doorsnede, met de isolatiewaarde naast die van het metselwerk ernaast.

Aanvullend beeld: een doorlopende betonplaat naar het balkon, met het paneel als dekseltje over de koudebrug.

De drie renovatieroutes: panelen vervangen, van binnenuit isoleren, of de gevel voorzetten.

Een radiator onder het raam die niet is ingebouwd, met de warmte die niet direct door het paneel verdwijnt.

Veelgestelde vragen

Waarom zijn die panelen toegepast? Ze waren licht en snel te monteren, en isolatiewaarde deed er destijds niet toe.

Waarom voel ik daar de kou? Het paneel zit onder het raam, precies waar mensen zitten.

Wat wil ik weten voordat er iets mee gebeurt? Het materiaal, de bevestiging, wat erachter zit, en of het de koudebrug is of hem verbergt.

Wanneer speelt asbest? Bij bouwjaren tot 1994, en het is bepalend zodra er wordt bewerkt of gesloopt.

Welke renovatieroutes zijn er? Panelen vervangen, van binnenuit isoleren, of de hele gevel voorzetten.

Waarom is het een VvE-besluit? De panelen zijn onderdeel van de gevel en dus vrijwel altijd gemeenschappelijk.

Wat kan ik zelf doen? De radiator onder het raam niet inbouwen, en gordijnen tot op de vensterbank hangen.