Wat er onder je dakpannen hoort te zitten

Bij een woning van vóór ongeveer 1940 liggen de pannen doorgaans direct op panlatten, met daaronder niets. Wat er tussen de pannen door komt bij harde wind of slagregen, komt op de zolder. Dat was ingecalculeerd: de zolder was een onverwarmde bergruimte en een beetje inwaaiend water droogde weer op.

Vanaf ongeveer de jaren vijftig tot zeventig kwam er in veel gevallen een laag onder: bebording, of een dakbeschot met daarop dakleer of bitumenpapier. Dat vangt het doorlekwater op en voert het naar de goot.

Vanaf de jaren tachtig en negentig werd het onderdak gangbaar: een folie of een plaat onder de panlatten die het water opvangt en die tegelijk bijdraagt aan de winddichting. En bij moderne daken is dat een dampopen folie in combinatie met isolatie en een geventileerde spouw.

Dat rijtje is meteen de verklaring voor een aantal klachten.

Woningen zonder onderlaag hebben last van inwaaiende sneeuw en stuifwater bij een bepaalde windrichting. Dat is geen lek en het lijkt er wel op: er komt water binnen bij storm en niet bij gewone regen, en er is geen scheur te vinden. De oplossing is een onderdak aanbrengen, en dat kan alleen als het dak eraf gaat.

Woningen met oud dakleer op beschot krijgen problemen als dat leer verhardt en scheurt. Dat is onzichtbaar vanaf de zolder zolang er beschot onder zit, en het uit zich als plaatselijke lekkage bij langdurige regen.

En woningen waar bij een isolatieklus de isolatie tot tegen het beschot is aangebracht zonder geventileerde spouw, krijgen vocht aan de onderzijde van dat beschot — niet door lekkage maar doordat de constructie niet meer kan drogen.

Wat je zelf kunt vaststellen, kost tien minuten op zolder met een lamp. Kijk of je de onderkant van de pannen ziet, of beschot, of folie. Zie je de pannen, dan is er geen onderlaag. Zie je hout, kijk dan of het schoon en droog is of dat er verkleuring en witte aanslag zit. Zie je folie, kijk dan of hij heel is en of hij bij de dakvoet netjes in de goot uitkomt.

Die laatste is een detail dat vaak fout is uitgevoerd. Een folie die achter de goot eindigt in plaats van erin, voert het opgevangen water precies op de plek waar je het niet wilt hebben: op de dakrand en achter de goot langs.

Wat dit betekent voor beslissingen:

Wil je de zolder gaan gebruiken, dan is de vraag naar het onderdak de eerste die beantwoord moet worden. Isoleren onder een dak zonder onderlaag en zonder waterdichte laag is vragen om problemen.

Gaat het dak eraf voor een renovatie, dan is dat het enige realistische moment om een onderdak aan te brengen, en dat is een reden om die twee te combineren.

En bij aankoop van een woning van vóór 1940 met een onbewerkte zolder: kijk omhoog en weet wat je koopt. Het is geen gebrek — het is hoe het gebouwd is — en het is wel een kostenpost zodra je de ruimte anders wilt gebruiken.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de opbouw onder de pannen per bouwperiode, van niets tot dampopen folie.

Aanvullend beeld: de zolderinspectie met een lamp, met de drie dingen die je kunt zien.

Een folie die netjes in de goot uitkomt, naast een die erachter eindigt.

Isolatie tot tegen het beschot zonder geventileerde spouw, met het vocht dat daar ontstaat.

Veelgestelde vragen

Zijn dakpannen waterdicht? Nee, waterwerend; de onderlaag vangt op wat er doorheen komt.

Wat ligt er onder een dak van vóór 1940? Doorgaans niets, en dat was ingecalculeerd bij een onverwarmde zolder.

Wat kwam er daarna? Beschot met dakleer, en vanaf de jaren tachtig een onderdak van folie of plaat.

Wat verklaart water bij storm zonder scheur? Inwaaiende sneeuw of stuifwater bij een woning zonder onderlaag.

Wat kan ik zelf vaststellen? Met een lamp op zolder kijken of je pannen, beschot of folie ziet.

Welk detail is vaak fout? Een folie die achter de goot eindigt in plaats van erin.

Wanneer breng ik een onderdak aan? Alleen als het dak eraf gaat; combineer dat dus met een renovatie.