Hunziker Areal in Zürich - dertien gebouwen, bijna vierhonderd woningen, één coöperatie

Het Hunziker Areal in Zürich is een voormalig industrieterrein dat door een coöperatie is herontwikkeld tot een wijk met bijna vierhonderd woningen. Het kwam gereed tussen najaar 2014 en zomer 2015.

Twee dingen maken het uitzonderlijk, en beide gaan over organisatie in plaats van over architectuur.

De coöperatie is opgericht door bestaande coöperaties. Ongeveer vijftig Zürichse woningcoöperaties richtten in 2007 samen een nieuwe op. Daarmee werd het risico gespreid over organisaties die het konden dragen — een enkele startende bewonersgroep had een project van deze omvang nooit gefinancierd gekregen.

Er is een wijk gebouwd en geen complex. Dertien gebouwen van verschillende architecten, met bedrijfsruimten, gedeelde ruimten en publieke routes ertussen. Het is een schaal waarop een woonvorm zichzelf kan dragen: genoeg bewoners voor voorzieningen, en genoeg variatie om verschillende huishoudens te huisvesten.

Waarom dit voor jou relevant is. Voor iedereen die in Nederland een wooncoöperatie of een collectief woonproject overweegt, is dit het model dat het schaalprobleem oplost. In Nederland stranden initiatieven doorgaans op grondverwerving en financiering, precies omdat een groep van dertig huishoudens geen partij is. Een samenwerkingsverband van bestaande partijen is dat wel.

Voor VvE-bestuurders en bewonersgroepen is de gedachte overdraagbaar op kleinere schaal: samen optrekken met andere verenigingen bij inkoop, onderhoud of verduurzaming maakt volumes mogelijk die je alleen niet haalt.

Voor gemeenten en corporaties is dit een uitgewerkt voorbeeld van wat coöperatief bouwen op wijkschaal oplevert — en Zürich heeft er inmiddels een eeuw ervaring mee, waarbij een aanzienlijk deel van de woningvoorraad in coöperatief bezit is.

Voor architecten is de meervoudige opdracht het interessante: verschillende bureaus binnen één plan, met een gezamenlijk uitgangspunt en zonder uniform beeld.