Kalkbreite in Zürich - 82 woningtypen boven een tramremise, zonder auto

Kalkbreite in Zürich is een woon- en werkgebouw uit 2014 dat door een coöperatie is ontwikkeld en dat boven een tramremise staat. Er zijn 82 verschillende woningtypen voor ongeveer 250 bewoners.

Die 82 typen zijn het onderwerp. Naast gewone gezinswoningen en woongroepen zijn er clusterwoningen: een reeks kleine privé-eenheden met een eigen badkamer en soms een kitchenette, gegroepeerd rond een grote gedeelde keuken en woonruimte. Het is een tussenvorm tussen een zelfstandige woning en een woongroep, en zij bestaat in Nederland vrijwel niet.

Het delen gaat verder dan de plattegrond. Er zijn gedeelde werkplaatsen, wasruimten, gemeenschappelijke binnen- en buitenruimten en een professionele keuken waar bewoners kunnen aanschuiven bij een gezamenlijke maaltijd.

En er is de autovrije afspraak. Geen parkeerplaatsen betekent minder bouwkosten — een ondergrondse parkeerplaats kost al gauw tienduizenden euro's per plek — en meer ruimte voor programma. Dat is alleen mogelijk op een plek met uitstekend openbaar vervoer, en het gebouw staat letterlijk op een tramremise.

Waarom dit voor jou relevant is. Voor initiatiefnemers van collectieve woonvormen is dit het meest ontwikkelde voorbeeld dat er is. Zwitserland heeft een coöperatieve woontraditie van meer dan een eeuw, en Kalkbreite is daarvan een hedendaagse uitwerking op een schaal die in Nederland nog nergens is gehaald.

Voor woningeigenaren en VvE-bestuurders is het clusterwonen de interessante gedachte. Wie ouder wordt en een te grote woning heeft, kiest nu tussen blijven zitten of verhuizen naar een klein appartement. Een tussenvorm — eigen privéruimte met gedeelde voorzieningen — bestaat hier nauwelijks, en de vraag ernaar groeit.

Voor gemeenten en ontwikkelaars is het bouwen boven bestaande infrastructuur het leerpunt. In verdichtende steden is dat een van de weinige manieren om ruimte te vinden.

Voor architecten en adviseurs is de les dat 82 woningtypen in één gebouw uitvoerbaar zijn wanneer de constructie en de installaties daarop worden ontworpen.