Onveilig glasvlak en doorvalrisico

Kijk in de hoeken van de ruit naar een merkteken. Veiligheidsglas heeft een ingebrand of geëtst teken in een hoek, met een aanduiding als ESG of tempered voor gehard glas en VSG of laminated voor gelaagd glas. Geen teken betekent in de regel geen veiligheidsglas. Kijk onder een schuine hoek en met strijklicht; het teken is klein en vaak vaag.

Loop de woning af op de vijf posities waar het om gaat. Glas naast een deur en glas in een deur. Glas dat vanaf de vloer omhoog loopt op een verdieping. Een balustrade langs een trap, een vide of een galerij. Een raam dat opengaat boven een hoogteverschil. En glas op een plek waar kinderen spelen of waar iemand in beweging is, zoals een gang of een overloop.

Meet het hoogteverschil achter het glas. Is dat meer dan een meter, dan is dit een doorvalpositie en hoort er een afscheiding te zijn die een mens kan tegenhouden. Is het glas de afscheiding, dan moet het glas dat kunnen — en dan is gelaagd glas de enige uitvoering die dat na breuk blijft doen.

Duw voorzichtig tegen een glazen balustrade, laag bij de vloer. Beweegt hij, dan zit het niet in het glas maar in de klemmen of de bevestiging. Dat is even ernstig en het is eenvoudiger te verhelpen.

Kijk of er een bovenregel op de balustrade zit. Een glasplaat die alleen onderaan is ingeklemd, draagt de volledige belasting in de klemming. Dat kan, maar dan moet het glas daarop zijn berekend en gelaagd zijn. Zit er een doorlopende bovenregel of leuning, dan is het geheel aanzienlijk veiliger.

Meet de openingen in een balustrade. Een opening waar een kind tussendoor kan of een horizontale regel waar het op kan klimmen, is een risico dat losstaat van het glas. Als vuistregel geldt dat openingen niet breder dan honderd millimeter horen te zijn en dat de afscheiding tot ongeveer zeventig centimeter hoogte niet beklimbaar mag zijn.

Vraag naar de bouw- en verbouwgeschiedenis. Is er na een renovatie glas vervangen, dan is het de vraag of er veiligheidsglas is teruggeplaatst. Dat gaat regelmatig mis, ook bij professioneel werk, omdat gewoon glas goedkoper is en de opdrachtgever er niet naar vraagt.

Bij elke glazen balustrade waarover je twijfelt. Of een balustrade de belasting kan dragen, is een berekening en geen inschatting.

Verder: wanneer je geen merkteken kunt vinden en niet weet wat er zit, bij een opengaand raam boven een hoogteverschil, en bij een verbouwing waarbij glas op een doorvalpositie komt.

Vraag een glaszetter of glasleverancier voor de inventarisatie en voor de vervanging, en vraag om per positie te benoemen welk glas hij adviseert en waarom — gehard of gelaagd, en welke dikte. Bij een balustrade vraag je er een constructeur bij als het glas de afscheiding is en er geen berekening van bestaat. Voor de vraag welke eisen op je situatie van toepassing zijn, kan een bouwkundig adviseur dat in één bezoek vaststellen.

Vraag bij elke verbouwing en bij elke glasvervanging expliciet om veiligheidsglas op de posities waar dat hoort, en laat dat in de opdracht opnemen.

Vraag na plaatsing om het merkteken te kunnen zien. Dat is het enige bewijs dat je hebt.

Laat bij een nieuwe balustrade altijd gelaagd glas toepassen en vraag om de berekening.

Houd bij een verbouwing waarbij een vloer of een trap verandert in het oog dat een positie een doorvalpositie kan worden die dat eerst niet was.

Maak grote glasvlakken visueel zichtbaar, ook als het glas veilig is; het voorkomt de botsing.

Controleer de bevestiging van glazen balustraden elke vijf jaar, samen met het overige onderhoud.

Leg per woning of per complex vast welk glas waar zit. Dat document bestaat vrijwel nooit en het is bij dit gebrek het waardevolste dat je kunt aanleggen.

Voor de letselveiligheid van vlakglas in gebouwen geldt NEN 3569. Die norm geeft aan op welke posities veiligheidsglas hoort te worden toegepast en van welke soort — onder meer in en naast deuren, bij glas dat tot vlak boven de vloer doorloopt, en bij glas in ruimten waar kinderen komen. Bij nieuwbouw en verbouw is dat de maat waaraan een uitvoerder zich hoort te houden.

Voor de doorvalveiligheid stelt het Besluit bouwwerken leefomgeving eisen aan een afscheiding bij een hoogteverschil van meer dan één meter, aan de hoogte van die afscheiding en aan de openingen erin. Dient glas als die afscheiding, dan moet het de daarbij horende belasting kunnen weerstaan; de belastingen volgen uit de Eurocode-reeks NEN-EN 1991. In de praktijk betekent dat gelaagd glas, omdat gehard glas na breuk in zijn geheel uit de klemming valt.

Voor bestaande bouw gelden lagere waarden dan voor nieuwbouw, en er is geen verplichting om bestaand glas te vervangen zolang er niets aan de constructie verandert. Wat wél altijd geldt, is de zorgplicht uit het Besluit bouwwerken leefomgeving: een bouwwerk mag geen gevaar voor de veiligheid opleveren.

Aansprakelijkheid voor schade door een gebrekkig bouwwerk loopt via artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek: de bezitter is aansprakelijk, ook zonder verwijt. Bij een appartementengebouw is dat de vereniging van eigenaars voor de gemeenschappelijke delen. Wist je dat het glas niet veilig was, dan is dat bij de afhandeling het punt waar het over gaat.

Bij nieuwbouw valt glas dat niet aan NEN 3569 voldoet onder de aansprakelijkheid van de aannemer uit boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Onder de garantieregelingen zijn esthetische kwesties en thermische breuk in isolatieglas uitgesloten; de veiligheidsuitvoering van het glas is dat niet, en dat is bij een discussie het onderscheid dat je nodig hebt.

Voor huurwoningen is de beglazing de verhuurder. Een onveilige balustrade of een raam boven een hoogteverschil zonder afscheiding is een gebrek in de zin van het huurrecht.