Brandcompartimentering in een bestaand gebouw

Brandcompartimentering is de manier waarop een gebouw is opgedeeld zodat brand en rook zich niet vrij kunnen verspreiden. Dat geeft bewoners tijd om weg te komen en de brandweer tijd om te werken.

Dit artikel gaat over hoe die compartimentering in een bestaand gebouw is bedoeld, waarom zij in de praktijk vaak niet meer intact is, hoe je dat vaststelt, wat herstel kost, en wie waarvoor aan zet is.

Een brandcompartiment is een ruimte of een groep ruimten waarbinnen brand een bepaalde tijd blijft. De scheidingen eromheen — wanden, vloeren, deuren — moeten die tijd standhouden, uitgedrukt in minuten.

In een woongebouw is elke woning doorgaans een eigen compartiment. Daarnaast zijn het trappenhuis, de bergingen, de garage en de technische ruimten aparte compartimenten of subcompartimenten.

Zolang zo'n scheiding gesloten is, doet zij haar werk. Het probleem zit in alles wat erdoorheen gaat: elektrakabels, waterleidingen, riolering, ventilatiekanalen, een cv-leiding, een glasvezelkabel die er later bij is gekomen.

Elke doorvoer hoort brandwerend te zijn afgewerkt, met een manchet, een brandwerende kit of een doorvoersysteem dat bij het type leiding hoort. Een kunststof buis vraagt iets anders dan een koperen leiding, want kunststof smelt weg en laat een gat achter.

Wat er in de praktijk gebeurt, is dat die afwerking bij de bouw goed is en daarna niet wordt bijgehouden. Er komt glasvezel, er komt een nieuwe cv-installatie, er wordt een leiding verlegd, en de monteur die het gat maakt, is niet degene die de brandwerendheid bewaakt.

De tweede plek is de deur. Een deur van het trappenhuis naar een woning of naar een berginggang is onderdeel van de scheiding. Een deur die is vervangen door een gewone binnendeur, of een dranger die is afgeklemd omdat de deur steeds dichtsloeg, haalt de scheiding weg.

De derde is het verlaagd plafond en de schacht. Boven een verlaagd plafond loopt de scheiding door, of hij hoort dat te doen. Bij verbouwingen wordt dat deel vergeten omdat niemand het ziet.

En de vierde is de gevel. Bij een brand die uit een raam slaat, kan het vuur langs de gevel omhoog naar de verdieping erboven. Bij bestaande gebouwen met een geïsoleerde buitengevel is dat een eigen vraagstuk.

Kijk in de meterkast en in de schachten. Doorvoeren die met bouwschuim zijn dichtgezet, zijn niet brandwerend; bouwschuim brandt.

Kijk boven een verlaagd plafond in een gemeenschappelijke gang, waar dat kan. Daar zie je of de wand doorloopt tot de vloer erboven, of dat hij op het plafond stopt.

Kijk naar de deuren in de gemeenschappelijke ruimten: zit er een dranger op, sluit de deur volledig, en is er een naad waar rook doorheen kan?

Kijk of er deuren openstaan met een wig of een emmer. Een brandwerende deur die openstaat, is geen brandwerende deur.

Kijk waar recent is gewerkt: nieuwe kabels, een nieuwe ketel, een verbouwing. Dat zijn de plekken waar gaten zijn ontstaan.

Kijk of er documentatie is: een brandveiligheidsrapport, een tekening met de compartimentering, of een logboek waarin doorvoeren zijn vastgelegd.

Kijk naar de bergingen en naar de garage. Dat zijn de plekken met de meeste vuurlast en tegelijk het minste toezicht.

Zelf doen: kijken in meterkast en schachten of doorvoeren met bouwschuim zijn dichtgezet.

Zelf doen: controleren of deuren in gemeenschappelijke ruimten volledig sluiten.

Zelf doen: wiggen en obstakels weghalen die deuren openhouden.

Zelf doen: melden waar recent is gewerkt en waar dus gaten kunnen zijn ontstaan.

Zelf doen: bij je eigen verbouwing vastleggen dat doorvoeren brandwerend terug moeten.

Niet zelf doen: een doorvoer brandwerend afwerken zonder het juiste systeem voor het type leiding.

Niet zelf doen: beoordelen of een wand of vloer aan de eis voldoet.

Wat je nooit moet doen: een doorvoer dichtzetten met bouwschuim of met gewone kit. Dat lijkt dicht en het brandt weg, en dan is de opening groter dan hij was.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan brandcompartimentering, aan de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag, en aan vluchtroutes. Voor bestaande bouw gelden lagere waarden dan voor nieuwbouw.

Bij verbouw geldt het rechtens verkregen niveau als ondergrens. Een doorvoer maken zonder brandwerende afwerking is een verslechtering en dus niet toegestaan.

De eigenaar of de gebruiker van een gebouw is verantwoordelijk voor het in stand houden van de brandveiligheidsvoorzieningen. Dat is een doorlopende verplichting en niet iets van de oplevering.

Voor sommige gebruiksfuncties geldt een gebruiksmelding of een omgevingsvergunning brandveilig gebruik. Voor een gewoon woongebouw doorgaans niet, maar wel bij kamerverhuur of bij zorgfuncties.

De brandweer kan controleren en de gemeente kan handhaven. Een geconstateerde open doorvoer leidt tot een hersteltermijn.

In een appartementengebouw zijn de scheidingen tussen woningen en de gemeenschappelijke ruimten onderdeel van het gemeenschappelijke deel. Onderzoek en herstel liggen bij de vereniging.

Voor de uitvoering bestaan certificeringsregelingen voor brandwerende doorvoeren. Vraag om een certificaat en om registratie van wat er is aangebracht.