Duurzaamheidskeurmerken voor woningen: BREEAM-NL, GPR Gebouw en wat ze zeggen
Naast de wettelijke eisen bestaan vrijwillige keurmerken die de duurzaamheid van een gebouw meten en met een label of een score zichtbaar maken: BREEAM-NL, GPR Gebouw, en voor de energieprestatie het energielabel en de energieprestatiegarantie. Elk keurmerk meet iets anders. BREEAM-NL beoordeelt een gebouw op negen categorieën, van energie tot gezondheid en ecologie, en komt uit op een aantal sterren; GPR Gebouw geeft rapportcijfers op vijf thema's; het energielabel zegt alleen iets over energie. Voor een losse woning is een keurmerk zelden verplicht en vaak duur in verhouding tot de bouwsom; voor een project van tientallen woningen, een verhuurder of een financier is het een bewijs dat telt. Een keurmerk zegt wat er is ontworpen en gebouwd, niet hoe de woning wordt gebruikt. Een gecertificeerde woning met een verkeerd ingestelde installatie verbruikt meer dan de score belooft. Reken op € 2.000 tot € 10.000 voor een certificering per woning of klein project, en op € 300 tot € 600 voor een energielabel.
Waar gaat het over?
Deze pagina is voor de koper, de zelfbouwer, de VvE en de verhuurder die een duurzaamheidskeurmerk tegenkomt in een brochure, een subsidieaanvraag of een financieringsvoorwaarde, en wil weten wat het meet, wat het kost en wat het waard is. Ze zet de gangbare keurmerken in Nederland naast elkaar en zegt wanneer een keurmerk zinvol is en wanneer de wettelijke eisen genoeg zijn. De wettelijke eisen zelf staan op de pagina over BENG en MPG.
Hoe ontstaat het?
De wet stelt een ondergrens: BENG voor energie, MPG voor materialen, en de eisen aan ventilatie, daglicht en geluid. Een keurmerk legt daar een bredere en hogere lat naast, meet het gebouw met een vaste methode en laat een onafhankelijke partij het resultaat bevestigen. De waarde zit in die drie stappen: breder dan de wet, meetbaar, en door een ander gecontroleerd.
BREEAM-NL is de Nederlandse uitwerking van een Britse methode en wordt beheerd door de Dutch Green Building Council. Een gebouw wordt beoordeeld op management, gezondheid, energie, transport, water, materialen, afval, landgebruik en ecologie, en vervuiling; per categorie zijn er credits, de gewogen som geeft een score van Pass tot Outstanding, uitgedrukt in één tot vijf sterren. Er zijn varianten voor nieuwbouw en renovatie, voor bestaande gebouwen in gebruik, en voor gebiedsontwikkeling. Een assessor begeleidt, een onafhankelijke beoordelaar certificeert.
GPR Gebouw is een Nederlands rekeninstrument dat een gebouw scoort op energie, milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde, elk met een rapportcijfer van 1 tot 10. Het is goedkoper en eenvoudiger dan BREEAM-NL en wordt veel door gemeenten en corporaties gebruikt als afspraak in een prestatieovereenkomst: bijvoorbeeld minimaal een 8 op energie en een 7,5 gemiddeld. De score kan worden gecontroleerd door een erkende partij.
Het energielabel is wettelijk en gaat alleen over energie: klasse A++++ tot G, berekend met NTA 8800 door een gecertificeerd adviseur en geregistreerd bij EP-Online. Het is verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering. De energieprestatiegarantie is een verzekerde belofte van een aannemer dat de woning de berekende prestatie haalt; blijft de woning achter, dan dekt de garantie het herstel of het verschil. Andere keurmerken die je tegenkomt zijn WELL voor gezondheid en comfort, LEED als Amerikaanse tegenhanger van BREEAM, en het Woonkeur voor gebruikskwaliteit en toegankelijkheid.
Wat alle keurmerken gemeen hebben: ze meten het gebouw op papier en bij oplevering, niet het gebruik. Een gebouw kan een hoge score hebben en toch veel verbruiken door instellingen en gedrag; een score in gebruik, zoals BREEAM-NL In-Use, komt daar het dichtst bij.
Hoe herken je het?
Een brochure noemt "duurzaam", "groen" of "energieneutraal" zonder methode of score: dat is een claim, geen keurmerk.
Een keurmerk zonder certificaatnummer of zonder de naam van de beoordelaar; elk echt certificaat is na te zoeken in een register.
Een score die is berekend in het ontwerp en niet is bevestigd na oplevering: het ontwerpcertificaat zegt wat de bedoeling was, het oplevercertificaat wat er staat.
Een financier of gemeente die een minimumscore eist in een overeenkomst; dan is het geen keuze meer maar een voorwaarde.
Een hoge score en een hoog verbruik na een jaar wonen: het gebruik of de instellingen kloppen niet met het ontwerp.
Wat kun je zelf doen, en wat niet?
Zelf: het certificaatnummer opzoeken in het register, de versie en het type (ontwerp of oplevering) lezen, het energielabel controleren bij EP-Online, en na een jaar het werkelijke verbruik naast de berekening leggen.
Zelf: keuzes maken die op alle keurmerken scoren, zoals een compacte vorm, een goede schil, gezonde materialen en ventilatie die werkt.
Niet zelf: een berekening of certificaat maken; dat is voorbehouden aan erkende adviseurs en assessoren.
Regels en regelgeving
Het energielabel is wettelijk verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van een woning en moet door een gecertificeerd adviseur worden geregistreerd; het wordt geregeld in het Besluit energieprestatie gebouwen en de Europese richtlijn erachter.
BREEAM-NL, GPR Gebouw, WELL, LEED en Woonkeur zijn vrijwillig. Ze worden verplicht zodra een partij ze in een overeenkomst opneemt: een gemeente in een anterieure overeenkomst of gronduitgifte, een financier in een groene lening, een corporatie in prestatieafspraken. Lees dan welke versie, welke score en welk certificaat (ontwerp of oplevering) is bedoeld.
Groene financiering en subsidies kunnen een score of een label als voorwaarde stellen; de voorwaarden van de regeling bepalen welk keurmerk telt. Voor een woningeigenaar zijn de meeste subsidies gekoppeld aan maatregelen en niet aan een keurmerk.
Regels en methoden veranderen; BREEAM-NL en GPR Gebouw worden periodiek herzien. Controleer welke versie geldt.
Wat betekent dit voor jou?
- Als koper van een projectwoning is een keurmerk een geruststelling, geen garantie: vraag naast de score het definitieve energielabel en het consumentendossier, en lees of het een ontwerp- of oplevercertificaat is.
- Als zelfbouwer is GPR Gebouw een handige meetlat voor je eigen keuzes; BREEAM-NL is voor jouw schaal te duur.
- Als VvE die groot onderhoud of verduurzaming plant, kan een keurmerk de weg openen naar groene financiering; laat de financier zeggen welke score hij eist voordat u certificeert.
- Als verhuurder telt het energielabel het meest, omdat het bepaalt of u vanaf 2029 nog mag verhuren en welke huur u mag vragen; een keurmerk komt daar bovenop.
Checklist
- Is het een claim of een keurmerk: staat er een methode, een versie, een score en een certificaatnummer bij?
- Is het certificaat afgegeven op het ontwerp of na oplevering?
- Welke partij eist het keurmerk, en welke minimumscore staat in de overeenkomst?
- Wat kost de certificering ten opzichte van de bouwsom, en wie betaalt?
- Is het definitieve energielabel geregistreerd en komt het overeen met de brochure?
- Wordt het werkelijke verbruik na een jaar vergeleken met de berekening?
Veelgestelde vragen
Heb ik als koper iets aan BREEAM-NL?
Wat is beter, BREEAM-NL of GPR Gebouw?
Is een keurmerk verplicht voor subsidie?
Kan een bestaande woning een keurmerk krijgen?
Zegt een keurmerk iets over mijn energierekening?
Zie voor meer informatie
- Duurzaamheidseisen bij nieuwbouw: BENG, MPG en wat de regels van een woning vragenKennisbank
- Het energielabel: wat het zegt en wat nietKennisbank
- Het energielabel in een appartementencomplexKennisbank
- Duurzaamheid in het bouwcontract: prestatieafspraken en garantiesKennisbank
- EnergielabelBegrip
- Circulair bouwen: hergebruik, losmaakbaarheid en wat het praktisch betekentKennisbank
Reacties
De Builddocs-redactie
Redactie ·
Builddocs verdient aan affiliate-doorklikken en aan abonnementen. Dat staat hier omdat het uitmaakt bij het lezen van een vergelijking.
Meer over de auteurMinder
Onder een redactiestuk staat geen naam omdat er geen persoon achter zit, maar omdat de verantwoordelijkheid bij Builddocs als geheel ligt. Elk document heeft een datum waarop het is gecontroleerd; ontbreekt die, dan staat dat er ook.