De brandweeringang en de brandweerlift boven twintig meter

Het corpus noemt de brandweeringang nul keer en de brandweerlift één keer. Dat is een gat, want dit zijn de twee voorzieningen waar een vereniging mee te maken krijgt zodra een complex boven de twintig meter uitkomt of een brandmeldinstallatie heeft — en het zijn de voorzieningen waarover het vaakst onduidelijkheid bestaat bij een sleutelkluisje, een toegangscode of een onderhoudscontract.

De vraag komt in twee vormen. «Waarom moet onze lift een brandweerlift zijn?» En: «Wie mag de brandweeringang openen, en wat als het systeem niet werkt?»

Wat hier niet staat, is hoe een brandmeldinstallatie werkt of wat een onderhoudscontract kost. Dit gaat over de twee eisen en over wie waarover gaat.

Het aansturingsartikel zegt dat een bouwwerk zodanig is dat hulpverleningsdiensten hun werk kunnen doen. De tabel wijst per gebruiksfunctie de leden aan, en voor een woonfunctie wijst zij precies drie dingen aan: de brandweeringang, de afbakening van het maatwerkvoorschrift daarover, en de brandweerlift. De mobiele radiocommunicatie voor hulpverleningsdiensten staat voor een woonfunctie op een streepje.

De brandweerlift. De regel is kort en daarmee hard: een gebouw waarvan een vloer van een verblijfsgebied hoger ligt dan 20 m boven het meetniveau, heeft een brandweerlift. Geen uitzonderingen in dat artikel, geen staffel, geen oppervlaktegrens. Bij een verdiepingshoogte van rond de 2,8 meter zit je op ongeveer de achtste verblijfslaag.

Een brandweerlift is geen gewone lift met een sticker. Hij heeft een eigen stroomvoorziening, een eigen besturing waarmee de brandweer hem overneemt, en hij staat in een eigen beschermde schacht — en de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag naar die schacht is in een woongebouw ten minste zestig minuten. Daarom is het zelden een goed idee om in een plan de twintig meter net te overschrijden: de eis is binair, en wat eraan hangt is dat niet.

De brandweeringang. Die eis hangt niet aan hoogte maar aan de brandmeldinstallatie. Een bouwwerk met een krachtens de wet voorgeschreven brandmeldinstallatie met inspectiecertificaat heeft een brandweeringang. Let op de drie voorwaarden in die ene zin: de installatie moet voorgeschreven zijn — niet vrijwillig geplaatst — en zij moet een inspectiecertificaat hebben.

Een eigen lid regelt de ontsluiting. In een bouwwerk met een voorgeschreven brandmeldinstallatie met doormelding wordt de brandweeringang bij een brandmelding automatisch ontsloten, of ontsloten met een systeem dat in overleg met de brandweer is bepaald. Dat is de juridische grondslag van het sleutelkluisje bij de entree: het is niet voorgeschreven als zodanig, maar het is de gebruikelijke uitwerking van «een systeem dat in overleg met de brandweer is bepaald».

Wat het bevoegd gezag mag. Een maatwerkvoorschrift over de brandweeringang kan alleen twee dingen inhouden: dat een bouwwerk geen brandweeringang hoeft te hebben als de aard, de ligging of het gebruik dat naar het oordeel van het bevoegd gezag niet vereist; óf het aanwijzen van een of meer toegangen als brandweeringang wanneer een bouwwerk meerdere toegangen heeft. Dat is een gesloten lijst. De gemeente kan dus niet via een maatwerkvoorschrift extra eisen aan de ingang stellen — alleen hem laten vervallen of hem aanwijzen.

Wat voor een woning niet geldt. De eis aan een installatie voor mobiele radiocommunicatie tussen hulpverleningsdiensten binnen en buiten het bouwwerk is er voor een voor grote aantallen bezoekers bestemd bouwwerk waarbij het functioneren van die diensten van die communicatie afhangt, en voor een wegtunnel langer dan 250 m. Voor een woonfunctie is dat lid niet aangewezen. Dat een portofoon in een kelderbox slecht werkt, is dus geen afwijking van deze regel.

Hoe hoog ligt de hoogste verblijfsgebiedvloer? Boven 20 m vraagt een brandweerlift. Meet het, want het is een harde grens.

Is er een brandmeldinstallatie, en is die voorgeschreven? Een vrijwillig geplaatste installatie brengt de eis aan de brandweeringang niet mee.

Heeft die installatie een inspectiecertificaat? Dat is een eigen voorwaarde in dezelfde zin.

Is er doormelding? Dan geldt de eis aan automatische ontsluiting of een met de brandweer afgesproken systeem.

Is de brandweeringang aangewezen? Bij meerdere toegangen kan het bevoegd gezag er een aanwijzen; weet welke het is.

Werkt het ontsluitsysteem? Een sleutelkluis met een verlopen code of een verwisseld slot is precies de storing die dit artikel wil voorkomen.

Is de lift een brandweerlift of alleen een lift? Eigen stroomvoorziening, eigen besturing en een beschermde schacht; een gewone lift is het niet.

Zelf kun je de twee drempels vaststellen. Meet de hoogte van de vloer van het hoogste verblijfsgebied boven het meetniveau en vergelijk met twintig meter. Zoek in de gebouwdocumentatie of er een brandmeldinstallatie is, of die wettelijk is voorgeschreven en of er een inspectiecertificaat bij zit — dat laatste is een document met een datum, geen sticker.

Zelf kun je ook het ontsluitsysteem nakijken, en dat is in verenigingen het meest verwaarloosde onderdeel van dit hele artikel. Is er een sleutelkluis, staat er de juiste sleutel in, klopt de code, en past hij nog op het slot dat er na de laatste vervanging zit? Die controle kost een kwartier en is het verschil tussen een deur die opengaat en een deur die wordt geforceerd.

Wat je niet zelf doet, is aan de installatie of de lift werken. Een brandmeldinstallatie met inspectiecertificaat verliest dat certificaat bij een ingreep buiten het onderhoudsregime, en een brandweerlift heeft een eigen keuringsregime. En het ontsluitsysteem bepaal je niet zelf: de regel zegt uitdrukkelijk «in overleg met de brandweer».

De eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving, in de paragraaf over toegankelijkheid voor hulpverleningsdiensten. Artikel 4.225 is het aansturingsartikel met tabel 4.225, en die tabel wijst voor een woonfunctie lid 1 en 2 van het artikel over de brandweeringang aan, de afbakening van het maatwerkvoorschrift daarover, en het artikel over de brandweerlift.

Artikel 4.226 lid 1 bepaalt dat een bouwwerk met een krachtens de wet voorgeschreven brandmeldinstallatie met inspectiecertificaat een brandweeringang heeft. Lid 2 bepaalt dat bij doormelding die ingang bij een brandmelding automatisch wordt ontsloten of met een systeem dat in overleg met de brandweer is bepaald.

Artikel 4.228 bepaalt dat een gebouw waarvan een vloer van een verblijfsgebied hoger ligt dan 20 m boven het meetniveau een brandweerlift heeft.

Artikel 4.227 begrenst het maatwerkvoorschrift over de brandweeringang tot twee mogelijkheden: de ingang laten vervallen, of bij meerdere toegangen aanwijzen welke het is. De eis aan mobiele radiocommunicatie is voor een woonfunctie niet aangewezen.