Wat doe ik met oude verzinkte waterleidingen?
Gesteld in september 2026 · beantwoord door de redactie · gecontroleerd op 4 september 2026
De vraag
Ons huis uit 1962 heeft nog de oorspronkelijke verzinkte stalen waterleidingen. De waterdruk is overal matig en de douche zakt in als de wasmachine gaat vullen. Een loodgieter zegt dat de leidingen van binnen dichtzitten en vervangen moeten worden. Is dat zo, of helpt een pomp? En is dit een probleem van druk of van doorstroming?
Gesteld in september 2026.
Het korte antwoord
De loodgieter heeft waarschijnlijk gelijk. Verzinkte stalen leidingen uit die tijd zijn na zestig jaar van binnen aangetast: de zinklaag is weg, het staal roest en er zet zich een dikke laag roest en kalk af die de doorgang halveert of erger. Een leiding die van binnen half dicht zit, geeft bij stilstand een normale druk, maar zodra er water stroomt, gaat de druk onderweg verloren aan de weerstand. Vandaar de matige straal overal en de douche die inzakt zodra een tweede tappunt water vraagt: het is een probleem van doorstroming, niet van druk aan de meter.
Een pomp helpt daar niet: hij duwt harder op een leiding die het water niet doorlaat, met meer geruis en dezelfde dip. Vervangen door koper of kunststof is de oplossing, en bij een huis uit 1962 is dat ook om een andere reden verstandig: roestend staal geeft bruin water en het risico op een lek in de muur of de vloer neemt elk jaar toe.
Waarom dat zo is
Tot in de jaren zeventig werden drinkwaterleidingen in woningen gemaakt van stalen buis met een zinklaag aan binnen- en buitenkant. Het zink beschermt het staal tegen roest, maar het slijt: drinkwater lost het zink langzaam op, sneller bij zacht en zuur water en bij warm water. Na enkele decennia is de zinklaag van binnen weg en begint het staal te roesten. Roest neemt meer ruimte in dan staal en hecht aan de wand, en op de ruwe roestlaag zet zich kalk af uit het water. Zo groeit er van binnen een korst die de vrije doorgang van een leiding van een halve inch, zo'n vijftien millimeter, terugbrengt tot een paar millimeter. Bij koppelingen en bochten, waar het water wervelt, is het het ergst. Een leiding die eruitziet als nieuw kan van binnen vrijwel dicht zitten.
Druk en doorstroming zijn twee verschillende dingen. De druk is wat het water duwt als er niets stroomt, en die is aan de meter wat het waterbedrijf levert, meestal twee tot vier bar, en in het hele huis hetzelfde zolang alle kranen dicht zijn. De doorstroming is hoeveel water er per minuut uit een kraan komt als hij open staat, en die hangt af van de druk min het verlies onderweg. Dat verlies ontstaat door wrijving in de leiding en groeit met de snelheid van het water: door een vernauwde leiding moet het water sneller om dezelfde hoeveelheid te leveren, en het verlies loopt kwadratisch op. Bij één open kraan is het nog te doen; bij twee tegelijk moet er twee keer zoveel door hetzelfde krappe stuk en verviervoudigt het verlies. De douche, aan het einde en bovenaan, houdt het minst over. Dat de druk aan de meter goed is, zegt daarom niets over wat er onder de douche aankomt.
Een drukverhogingspomp werkt op het begin van die keten: hij verhoogt de druk aan de meter. Dat helpt als die druk werkelijk te laag is, op een hoge verdieping of aan het eind van een lang net. Maar bij een dichtgeslibde leiding is de druk aan het begin niet het probleem; het verlies onderweg is het probleem, en een pomp verandert daar niets aan. Hij jaagt het water harder door de vernauwing, de leiding gaat ruisen en tikken, de dip bij een tweede kraan blijft, en de kans op een lek in een verzwakte leiding neemt toe. Bovendien stelt het waterbedrijf eisen aan pompen op de drinkwaterinstallatie, en een pomp op een zestig jaar oude stalen leiding is niet wat het in gedachten heeft.
Er zijn meer redenen om verzinkt staal te vervangen dan alleen de straal. Het roestende staal geeft bruin water na een periode van stilstand, met roestdeeltjes die kranen en perlators verstoppen. De roestlaag is een plek waar biofilm groeit en waar het water langer stilstaat, wat de waterkwaliteit niet ten goede komt. En een leiding die van binnen wordt aangetast, wordt dunner en lekt uiteindelijk, vaak op een koppeling in een muur of onder een vloer, waar het pas wordt ontdekt als de schade er al is. In een woning uit 1962 zijn de leidingen aan het einde van hun levensduur, en een lekkage in een ingemetselde leiding kost meer dan het vervangen van het hele net.
Vervangen betekent nieuwe leidingen van koper of van kunststof, meestal een meerlagenbuis met een aluminium kern, vanaf de meter naar alle tappunten, en bij voorkeur met een verdeler bij de meter zodat elk tappunt een eigen leiding krijgt: dan deelt de douche niet meer met de wasmachine. De oude leidingen kunnen blijven zitten als ze worden afgekoppeld; nieuwe leidingen worden door bestaande sleuven, langs plinten of door de kruipruimte gelegd. Bij een woning met een kruipruimte en een zolder is dat vaak zonder veel hak- en breekwerk te doen. Het is ook het moment om loden leidingen, die in een huis uit 1962 nog kunnen zitten in de aansluitleiding of naar een oude kraan, op te sporen en te vervangen.
Wat je nu kunt doen
Laat de loodgieter de druk aan de meter meten met een manometer bij gesloten kranen en bij twee open kranen; een goede statische druk met een forse daling bij doorstroming bevestigt dat de leidingen het probleem zijn, niet de aansluiting.
Laat op een bereikbare plek een stuk oude leiding losnemen om de doorgang te zien; dat is het overtuigendste bewijs, en het zegt meteen of vervangen nog kan wachten.
Vraag een offerte voor het vervangen van alle drinkwaterleidingen vanaf de meter met een verdeler en een eigen leiding per tappunt, in koper of meerlagenbuis, met zo weinig hak- en breekwerk als de woning toelaat. Reken op € 2.500 tot 6.000 voor een rijwoning, afhankelijk van het aantal tappunten en de bereikbaarheid.
Laat bij die gelegenheid controleren op loden leidingen en op de staat van de hoofdkraan en de aansluitleiding tot de meter; dat laatste is van het waterbedrijf.
Sla een pomp over, en beperk in de tussentijd de dip door de wasmachine en de vaatwasser niet te laten vullen als iemand doucht.
Wanneer dit antwoord niet opgaat
Bij koperen of kunststof leidingen met dezelfde klacht. Dan is het de leidingdiameter of de indeling, en niet de aantasting; een eigen leiding naar de douche is dan de oplossing.
Bij een lage druk aan de meter, onder anderhalve bar, ook zonder verbruik. Dan is de aansluiting of het net het probleem, en is het waterbedrijf de eerste stap; een pomp kan dan wel aan de orde zijn.
Bij verzinkte leidingen die alleen voor de cv worden gebruikt. Die zijn gesloten, roesten van binnen veel minder en kunnen blijven zitten.
Bij een appartement met een collectieve installatie. Daar zijn de stijgleidingen van de vereniging en is het vervangen een gezamenlijk project.
Bij een huurwoning. Verzinkte leidingen die de doorstroming beperken of bruin water geven, zijn een gebrek dat de verhuurder moet herstellen.
Zie voor meer informatie
- Waterdruk in huis en wat hem bepaaltKennisbank
- Waarom je waterdruk teruglooptArtikel
- Waterleiding vervangenWerkomschrijving
- Waarom valt de straal van mijn douche terug als er een tweede kraan opengaat?Vraag en antwoord
- Loden drinkwaterleidingen herkennen en vervangenKennisbank
- Kalkaanslag en hard waterGebrek
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.